སློབ་གསོ།         སྐད་ཡིག         རྩོམ་རིག        ཆོས་ལུགས།        སྒྱུ་རྩལ།        གསོ་རིག        དམངས་སྲོལ།        དཔེ་དེབ།         སྒྲ་བརྙན།        པར་མཛོད།         གློག་རྡུལ་དུས་དེབ།         དྲི་བ་འདོན་ས།       
 
 
ཧྥ་རན་སིའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སི་ཏེན།(Rolf Alfred Stein)
སྤེལ་དུས། 2014-07-14   ཡོང་ཁུངས། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ།   རྩོམ་པ་པོ།  བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བསྒྱུར།

སི་ཏེན་ནི། (Rolf Alfred Stein,石泰安1911-1999)ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན།  ཁོང་ནི་འཇར་མན་གྱི་སི་ཝེ་ཙིའི་ཇེའུ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་འཁྲུངས་ཤིང་།  ན་གཞོན་སྐབས་སུ་འཇར་མན་སྦིར་ལིན་སློབ་ཆེན་ཏུ་རྒྱ་ཡིག་ཆེད་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་སློབ་མཐར་ཕྱིན།  སྤྱི་ལོ༡༩༣༣ལོར་འཇར་མན་གྱི་ཧྥ་ཤི་སི་ལ་གཡོལ་ཆེད་དུ་ཧྥ་རན་སིར་འོངས་པ་དང་།  ལོ་དེའི་ཕྱི་ལོར།  ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་ཤར་ཕྱོགས་དེང་རབས་སྐད་བརྡའི་སློབ་གླིང་དུ་ཆས་ནས།  རྒྱ་རིག་པའི་མཁས་ཆེན་གྷོ་ལན་ཡཱན(葛兰言Marcel Granet)དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་མུ་མཐུད་དུ་རྒྱ་ཡིག་སྦྱངས་ཤིང་།  ཞོར་ལ་སྐུ་ཞབས་ཇ་ཁེ་བྷ་ཁོ(Jacques Bacot)དང་མཱར་སེ་ལེ་ལཱ་ལོའུ(Marcelle Lalou)རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མཛུབ་སྟོན་འོག་བོད་ཡིག་སྦྱངས། སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱའི་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ་ཕྱག་ལས་གཉེར། 

འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ།  སི་ཏེན་རྒྱ་གར་དང་ཀྲུང་གོའི་ས་མཚམས་སུ་འཇར་འགོག་དམག་འཁྲུག་ལ་ཞུགས་མྱོང་ལ།  སྔ་གཞུག་ཏུ་སྒྱོགས་དམག་དང་ཧྥ་རན་སིའི་དམག་སྤྱི་པུའུ་གཉིས་ལ་ལོ་ཙཱ་བྱས་མྱོང་པ་དང་།  བར་སྐབས་ཤིག་ལ་ཉི་ཧོང་བཙན་འཛུལ་དམག་གི་བཙོན་པརའང་གྱུར་མྱོང་།  སྤྱི་ལོ༡༩༤༦ལོར།  ཁོང་ཧྥ་རན་སིའི་ཤར་མཐའི་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལས་གནས་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཤིང་།  སློབ་གླིང་གིས་ཁོ་རང་ཀྲུང་གོའི་ཁུང་མིང་དང་ཁྲེང་ཏུ།  པེ་ཅིང་དང་ནང་སོག་སོགས་སུ་མངགས་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་གི་འགན་བགོས་ཤིང་ཕྱིས་སུ་པེ་ཅིང་གི་རྒྱའི་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ་བྱ་བ་གཉེར་བ་དང་ཀྲུང་གོར༡༩༤༩ལོའི་བར་དུ་བསྡད།  ཁོང་གིས་དགེ་རྒན་གྷོ་ལན་ཡཱན་དང་མཱར་སེ་ལེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་རིག་པ་དང་སོག་པོ།  དེ་བཞིན་བོད་རྒྱའི་མཐའ་མཚམས་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་མ་བརྗེད་པར།  པེ་ཅིང་དུ་སྡོད་རིང་།  ནང་སོག་དང་བོད་ལྗོངས་མཐའ་མཚམས་ཁུལ་དུ་ཐེངས་མང་པོར་ལྗོངས་རྒྱུ་ལ་ཆས་ཤིང་།  རཱོཀ(J.F.Rock)དང་མཉམ་དུ་ཡུན་ནན་ལ་ཐེངས་གཅིག་ཆས་མྱོང་། 

སྤྱི་ལོ༡༩༤༩ལོར།  སི་ཏེན་ཧྥ་རན་སིར་ཕྱིར་ལོག་ཏེ་རྒྱལ་གཉེར་དེང་རབས་ཤར་ཕྱོགས་སྐད་བརྡའི་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོའི་འགན་བཞེས།  སྐབས་འདིར་ཁོང་གིས་ཉེ་བའི་ལོ་བཅུ་གྲངས་རིང་ལ་ཨེ་ཤེ་ཡ་ཤར་མར་འཚོལ་སྡུད་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཆ་མཐའ་དག་ཀློག་ནུས་ཤིང་ཐོག་མར་སྤེལ་བའི་ཞིབ་འཇུག་བརྩམས་ཆོས་ནི་མི་ཉག་གི་སྐོར་རེད།  སྤྱི་ལོ༡༩༥༡ལོར།  གྷོ་ལན་ཡཱན་གྱི་འཕྲོ་བསྐྱངས་ནས་ཕཱ་རི་སིའི་མཐོ་རིམ་ཞིབ་འཇུག་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཚན་རིག་སྡེ་ཁག་གིཀྲུང་གོ་དང་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཤར་མཐའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིདགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བྱས་པ་དང་།  ༡༩༥༧ལོར་སྡེ་ཁག་འདིའི་མིངཨེ་ཤེ་ཡའི་ཤར་མཐའ་དང་ཀྲུང་གོའི་དཔྱད་བསྡུར་ཆོས་ལུགས་རིག་པ་དང་བོད་རིག་པལ་བརྗེས་པ་དང་ཁོང་སྔར་བཞིན་དེར་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་བྱས།  ༡༩༥༤ལོ་ནས་༡༩༦༦ལོར་འབྲས་ལྗོངས་ནང་ལ་ཚུད་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཐེངས་གཉིས་ལ་རྟོག་ཞིབ་དུ་ཆས། 

ཁོང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་ལུགས།  རྩོམ་རིག  སྐད་བརྡ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུར་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་ཡོད་པས།  ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན།  ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་རིང་གི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁྲོད།  ཁོང་གིས་དཔྱད་རྩོམ་དང་ཆེད་དེབ་མང་པོ་བརྩམས་ཡོད་དེ།  གཙོ་བོ་འགའ་ཞིག་ནི།  གེ་སར་སྒྲུང་དང་སྒྲུང་པའི་ཞིབ་འཇུག(འབུམ་རམས་པའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ།  ༡༩༥༩ལོརརྒྱ་ནག་ཞིབ་འཇུག་དཔེ་ཚོགསཁྲོད་ཀྱི་དེབ་གཅིག་ཏུ་བྱས་དེ་ཕཱ་རི་སིར་པར་དུ་བསྐྲུན)བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》《བོད་ཀྱི་ཟློས་གར》《བོད་ཡིག་མིང་ཁུངས་རིག་པའི་རེག་ཟིག》《མི་ཉག་དངཞི་ཞ’》《བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལུགས་ཀྱི་འབག》《རྒྱ་བོད་འདྲེས་མཚམས་ཀྱི་ཆཱང》《བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་འཆམ་དང་རྣམ་ཤེས་སྐོར་གྱི་གཞུང་ལུགས》《གེ་སར་རྒྱལ་པོ་འཁྲུངས་རབས་བྲིས་ཐང》《རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་ཀྱི་གུ་པུ་རིགས》《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་ངག་གི་གནའ་དཔེ》《གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་གནད་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་བ》《བོད་ཀྱི་བླ་མ་སྙན་དངགས་པ་ཞིག》《འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་གསུངས་རྩོམ》《འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་དང་མགུར་གླུ》《གེ་སར་སྒྲུང་གི་འཇུག་ངོགས》《མི་ཉག་གམ་ཞི་ཞ་ཡི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བ》《བོད་རྒྱའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཤིབ་བསྡུར》《བོད་ཆོས་ཀྱི་ཞང་ཞུང་སྐད》《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས་བོད་ཆོས་ཀྱི་ཆོ་གའི་སྐོརསོགས་བརྩམས་ཡོད་ལ།  དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས༨༠བ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་འགའ་ཞིག་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བས།  རང་རྒྱལ་གྱི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་གི་སྡེ་ཡིས་དོ་སྣང་དང་གདེངས་འཇོག་ཆེན་པོ་མཛད། 

 

བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་གྱི་ཞིབ་འཇུག

དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས༥༠པ་ནས་བཟུང་།  སི་ཏེན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་ངག་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་མགོ་བརྩམས།  ཁོང་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་རིང་མོགེ་སར་སྒྲུངལ་ལོ་འགའ་ཤས་ཤིག་གི་སྔོན་ནས་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་ཡོད་པར་འདུག་ཏེ།  སྤྱི་ལོ༡༩༤༠ལོའི་ཟླ༥པར།  ཁོང་གིསབོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ལོ་རྒྱུས་སྙན་ངག་ཅིགཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་སྒྲོག་སྦྱངས་བྱས་འདུག་པ་དང༡༩༥༦ལོར།  ཁོང་གིས་དར་རྩེ་མདོའི་ཤིང་དཔར་ལས་བཤུས་ཏེ་བྲིས་པའི་གླིང་སྒྲུང་གི་ལེའུ་གསུམ་གྱི་ནང་དོན་སྤེལ་འདུག་ཅིང་།  དེ་སྤེལ་སྐབས་སུ་ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སིའི་ཡི་གེས་རིན་ཐང་ཅན་གྱི་དཔྱད་བརྗོད་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་བཀོད་འདུག་ལ།  དུས་རྒྱུན་མི་བཀོལ་བའི་ཚིག་དང་ཡུལ་སྐད་ཐ་སྙད་ཀྱི་རེའུ་མིག་ཞིག་ཀྱང་བཟོས་འདུག  ཡང་ཁོང་གིས་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་འཇིམ་སྐུ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་རྗེས་སུ།   བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་དང་སྙན་ངག་པའི་སྐོར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་རིང་བོ་ཞིག་སྤེལ།  ཤོག་གྲངས༦༠༠ལྷག་ཡོད་པའི་ཁོང་གི་འབུམ་རམས་པའི་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་བགྲང་བྱ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་སྤྱི་བསྡོམས་བྱ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ།  བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱ་བར་བྱས་རྗེས་མི་དམན་པ་བཞག་ཡོད།    དེ་དང་ཞོར་ལ་ཁོང་གིས་བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་སུ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་སྐོར་ལ་དཔྱད་རྩོམ་བྲིས་ཤིང་།  བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་ཏུ་ལོ་རྒྱུས་ས་བབ་དང་ངག་རྒྱུན་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པར་བྱས་པས་སྐབས་འདིར་ཐོན་ཙ་ན་བྱེད་ཐབས་འདི་ནི་ཁོང་གི་རིག་གཞུང་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། 

ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན།  

སི་ཏེན་གྱིས་མཐོ་རིམ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དུ་མགོ་བཙུགས་པའི་རིག་གཞུང་འཆད་ཁྲིད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་མུ་སྐྱོང་བར་བྱས་ཤིང་།  མཐར་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་སུབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་གྱི་གནའ་དཔེ་ཞིགདངགེ་སར་སྒྲུང་གི་དཔྱད་མཆནབརྩམས་པ་དང་འདིའི་ཕྱོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་སློབ་བུ་བསྐྱངས།  ༡༩༦༢ལོར།  ཁོང་གིས་ཕྱིས་སུ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཆེ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རྒྱུགས་ཆེ་བའི་གསུང་རྩོམབོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུསབརྩམས།  ཁོང་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་སྟོད་ཀྱི་ཆར་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་དོ་སྣང་ཆེར་བྱས་མེད་པར་གཙོ་བོ་དམངས་ཁྲོད་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཕྱོགས་ཡིན་མོད་ཀྱང་།  ཕྱིས་སུ་ཡུན་གྱིས་ནང་བསྟན་དང་རྒྱའི་ཏོ་ལུགས་པའི་གསུངས་རྩོམ་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་གྱུར།  སྤྱི་ལོ༡༩༦༣ལོར།  ཁོང་གིས་བརྩམས་ཆོས་གལ་ཆེན་ཞིག་སྤེལ་བ་ནིསྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཏོ་ལུགས་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་ཆོས་ལུགས་ལས་འགུལ་གྱི་དཔྱད་བརྗོདཡིན་ལ།  དེབ་འདིར་ཁོང་གིས་དུས་རབས་གཉིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཏོ་ལུགས་པ་དག་གི་སྟོང་སྣང་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་དང་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ལ་བསྐྱར་དུ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཤིང་། རིག་གནས་ཕན་ཚུན་བར་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་མོ་བྱས་ཡོད།

གསང་སྔགས། 

ཆོས་ལུགས་གཤིབ་བསྡུར་རིག་པ་བར་མཚོན་ན།  གསང་སྔགས་ནི་ཆེས་དཀའ་བའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨྲོས་མ་དགོས་ཏེ།  དེར་རྒྱ་གར་གྱི་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀ་འདྲེས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་གར་ནས་ཨེ་ཤེ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་དར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད།  ས་གནས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་ཆོ་ག་དང་ལྷ་སྲུང་ཡང་ནང་དུ་འདྲེན་པར་བྱས་པས་ན།  ཡུན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་པ་སོ་སོའི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་འདྲེས་པར་གྱུར།  སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དང་ཏོ་ལུགས་གཉིས་ལ་མཚོན་ན།  དམ་པ་དག་ནི་རྟག་པར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བཅས་པ་ལས་ལྡོག་པའི་སྤྱོད་ལམ་གཉེར་བའི་སྨྱོན་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་སྟེ། སྔགས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་དང་ཏོ་ལུགས་པའི་ཀྲིན་རིན་ནི་འཆལ་པོའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པའི་ཐད་ནས་ཤིན་ཏུ་འདྲའོ༎  མདོར་ན།  འདི་དག་ཡོད་ཚད་སི་ཏེན་གྱིའབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་སྐོར་གྱི་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཆདངའབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་མཛད་རྣམ་དང་མགུར་གླུ》《འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་རྣམ་ཐད་ལས་བོད་ཡིག་གི་ཐ་སྙདསོགས་ཀྱི་ནང་རྒྱས་པར་བྲིས་ཡོད། 

སི་ཏེན་གྱིས་ཧྥ་རན་སིའི་སློབ་གླིང་དུ༡༩༨༡ལོའི་ཟླ༡༠བའི་རྒན་ཡོལ་བྱེད་རག་བར་དུ་དགེ་རྒན་ཆེན་མོའི་འགན་བཞེས་ཤིང་།  ༡༩༩༡ལོར་དགོངས་པ་རྫོགས།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙན་རྩོམ་དང་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས།  ཏོ་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་དང་རྒྱའི་དམངས་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐད་ལ་འབྲས་བུ་མི་དམན་པ་བླངས་ཡོད་ལ།  ཤུལ་འཛིན་པའི་སློབ་མའང་མང་པོ་ཞིག་བསྐྱངས་ཡོད་དོ༎

 
འབྲེལ་ཡོད་ནང་དོན།
 
 
Copyright @ China Tibet Online
འདིར་འཁོད་ཡིག་རིགས་དང་པར་རིས་རྣམས་ཀྱི་པར་དབང་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བར་དབང་བས་དབང་བཅོལ་ཆོག་མཆན་མེད་པར་སྤྱོད་མི་ཆོག
E-Mail:2083958102@qq.com
ཁ་པར།:010-58336070