གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > དགོན་སྡེ།

རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་།

སྤེལ་དུས 2018-10-11 ཡོང་ཁུངས། དགེ་ལུགས་པའི་དྲ་བ། རྩོམ་པ་པོ། རྭ་རྒྱའི་བཟོད་པ་རྒྱ་མཚོ།
           ༄༅།།རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་ནི་མགོ་ལོག་ཁུལ་རྨ་ཆེན་རྫོང་རྭ་རྒྱ་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཤར་གྱི་ཟམ་ཁར་ཡོད་ཅིང་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན།
           དགོན་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་མོ་གླང་(སྤྱི་ལོ1769)ལོར་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་བྱམས་པ་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་ནམ་རྒྱལ་མཚན་འོད་ཟེར (1726-1803)མཆོག་གིས་ཕྱག་འདེབས་གནང་ཞིང་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་མཆོག་གིས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་གདན་ས་རྭ་སྒྲེང་དང་མཚུངས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གཏོར་མྱོང་། ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོས་དགོན་པ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེར་ཕུལ་ཞིང་། ཁོང་གིས་ཞལ་བཞེས་མཛད་ཅིང་བཀའ་ཤོག་ཨེརྟི་ནི་མེ་རྒན་མཁན་པོའི་མཚན་གྱི་ཆོ་ལོའང་གནང་།
           དགོན་འདིར་སེར་བྱེས་མཁས་སྙན་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་ལེན་ལྟར་ཆོས་འཆད་ཉན་གྱི་གཞི་བཙུགས་ཤིང་། ལོ་རེའི་ནང་དུ་གླིང་བསྲེའི་དཀའ་བཅུ་དང་། རྡོ་གཅལ། སྨོན་ལམ་རམས་འབྱམས་པའི་མིང་བཏགས་གང་ཡིན་གྱི་བཤད་པ་དམ་བཅའ་སོགས་སེར་བྱེས་ཕྱག་ལེན་ལྟར་བྱེད་ཅིང་ལམ་རིམ་འཛིན་གྲྭ་དང་སྔགས་རིམ་འཛིན་གྲྭ་སོགས་ནས་ཀྱང་ལམ་སྔགས་གཉིས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་བཀའ་རམས་འབྱམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡང་མང་དུ་བྱོན་མྱོང་།
           རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་ཕོ་བྱི (སྤྱི་ལོ1793 ) ལོར་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོས་སྐྱབས་རྗེ་ཤིང་བཟའ་པཎྜི་ཏ་མཆོག་ལ་དགོན་པའི་གདན་ས་གཏད་དེ་ཁོང་ཉིད་བྱ་བཏང་གི་ཚུལ་གྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཕལ་ཆེ་བ་དང་། དབེན་པའི་རི་ཁྲོད། གནས་བྱིན་ཅན་རྣམས་ལ་ཕེབས་ཏེ་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་བགྲང་ལས་འདས་པར་གང་ལ་གང་འདོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལེགས་པར་བསྩལ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནང་སྟེ་མཐར་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་ཕག (སྤྱི་ལོ1803 )་ལོར་གཟུགས་སྐུའི་བཀོད་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས།
           སྐུ་ཞི་བར་གཤེགས་ཁར་ཤིང་བཟའ་པཎྜི་ཏ་ལ་ངའི་ཕུང་བོ་འདི་ཙོག་ཙོག་བྱས་ནས་མ་འཇོག་གསོན་པའི་ཚེ་གང་བོ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་བྱས་པའི་མི་ཆོག་ན། ཤི་ཚེ་རོ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་ཅི་བྱེད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་ང་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་མི་ཡོང་། ཡོང་ན་ལྷག་པར་དུས་སྐབས་འདི་ལ་མི་ཡོང་། འཐབ་རྩོད་འཁྲུགས་ལོིང་འདིའི་ནང་དུ་མི་ཡོང་། ཞེས་གསུངས་པར་སྤྲུལ་སྐུ་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་འབྱོན་པར་ནན་ཞུ་ཡང་ཡང་ཞུས་པར། འོ་ངའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པའི་རྟགས་ཡང་དག་ཅིག་དགོས་ན་དེ་ལ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། ངེད་རང་གི་བློ་ན་རྗེའི་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་དང་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་གཉིས་བྱང་བོར་སྐྱོར་རྒྱུ་ཡོད། དེ་བསླབ་མ་དགོས་པར་ཤེས་མཁན་གྱི་བྱིས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ངའི་སྤྲུལ་སྐུ་བྱས་ཆོག དེར་མ་ཟད། རྒྱན་གྱི་དར་ཊཱིཀ་དང་། རྣམ་བཤད་སྙིང་བོའི་རྒྱན། མཛོད་ཀྱི་དགེ་ཊཱིཀ ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད། རྗེའི་རྩ་འཇུག་གི་ཊཱིཀ་ཆེན་གཉིས་སོགས་ཀྱང་བློ་ན་ཡོད། དེ་མ་བསླབ་པར་འདོན་རྒྱུ་ཡོད་ན་ངའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པའི་རྟགས་ཡིན་ཞེས་སོགས་སྲིད་ན་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་བཀའ་སློབ་རིན་ཐང་བྲལ་བ་མང་དུ་གནང་ །
           ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོས་གདན་ས་ཤིང་བཟའ་པཎྜི་ཏ་ལ་གནང་བ་ནས་ཤིང་བཟའ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱིས་དགོན་པ་བདག་སྐྱོང་གནང་བ་ཡིན། དེ་ཡང་འཇམ་མགོན་ཤིང་བཟའ་པཎྜི་ཏ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་གཙོས་ཤིང་བཟའ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཡི་ཕྲེང་བ་རིམ་བྱོན་གྱིས་དགོན་འདིའི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་རྫོགས་ལྡན་གསར་བའི་དུས་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ལྟར་གནང་།
           གཞན་ཡང་སྒྲུབ་རྒྱུད་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་རྗེ་གསེར་ཁང་བ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། རྭ་རྒྱའི་བཀའ་བཅུའི་དགེ་འདུན་ཤེས་རབ། ཕྱག་མཛོད་བྱམས་པ་གསུང་རབ་སོགས་རིགས་སྨྲ་ཡོངས་ཀྱི་གཙུག་རྒྱན་དུ་གྱུར་བའི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་བོའི་ཐུགས་བཅུད་སྨོན་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་དགོན་འདི་དར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱུང་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱག་མཛོད་བྱམས་པ་གསུང་རབ་གཙོས་གནས་ལྔ་རིག་པའི་གཞུང་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་སྐྱེས་བུ་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་མང་བོ་བྱུང་།
           དགོན་སྡེ་འདིར་རིག་གསར་ཡར་སྔོན་དུ་དགེ་འདུན་པ་སུམ་སྟོང་ལྷག་བཞུགས་ཡོད་ཅིང་དེང་གི་དུས་སུའང་དགེ་འདུན་པ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཡས་མས་བཞུགས། དགོན་ལག་ཀྱང་ཤར་འོད་དགོན་དང་། སྙན་མོ་དགོན། གསེར་ལག་དགོན། བེ་ཧུ་བེ་ཅང་སོགས་ཆོས་སྡེ་ཆེ་ཆུང་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཡོད། མཆོད་གཞིས་སུ་གཏོགས་པའི་ལྷ་སྡེར་སྔོན་ཨ་རིག་ཚོ་དགུ་སྟེ་རྨ་ཆེན་གངས་རིའི་གཡས་གཡོན་དང་། མདུན་རྒྱབ་ཏུ་གནས་པ་དག་གཙོ་བྱས་བོད་སོག་གི་སྡེ་ཧ་ཅང་ཆེ། དེང་གི་དུས་སུའང་རྨ་ཉིན་གྱི་མགར་རྩེ་ཚོ་བ་བཅོ་བརྒྱད། རྨ་སྲིབ་ཀྱི་མཐའ་འདུག་ཚོ་བཞི། རྟ་བོ་དམེ་ཚང་། གངས་རི་ཡུལ་ཚོ། གཡོན་གཞིས།སེ་བད་ཇང་གསུམ་སོགས་རུ་སྡེ་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བ་ཡོད།
           རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་གླང (སྤྱི་ལོ1769 ) ལོའི་ཟླ་དགུ་བའི་ལྷ་བབས་དུས་ཆེན་དང་བསྟུན་ནས་ཐོག་མར་ཆོས་ཐོག་ཚུགས་པ་ཡིན་ལ། ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ནས་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་བཅུ་བཞིའི་བར་སྟོན་ཆོས་ཆེན་མོ། བཅུ་གཅིག་པའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དགུན་ཆོས་ཆེན་མོ། ཟླ་དང་བོའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ནས་གཉིས་པའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དཔྱིད་ཆོས་དང་བོ། གསུམ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ནས་བཞི་བའི་ཚེས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དཔྱིད་ཆོས་གཉིས་པ། བཞི་བའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་ནས་ལྔ་བའི་ཚེས་གཅིག་གི་བར་དཔྱིད་ཆོས་གསུམ་པ། ལྔ་བའི་བཅུ་བཞི་ནས་དྲུག་པའི་བཅུ་བཞིའི་བར་དབྱར་ཆོས་ཆེན་མོ། བདུན་པའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་ནས་བརྒྱད་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་བར་སྟོན་ཆོས་དང་བོ། བརྒྱད་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ནས་དགུ་བའི་ཚེས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྟོན་ཆོས་གཉིས་པ། ཟླ་ཤོལ་ཡོད་ཚེ་ཡར་ངོ་མར་ངོའི་བཅོ་ལྔའི་ཆོས་ཐོག་རེ་ངེས་པར་འཛིན་བཞིན་ཡོད།རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་སྟག (སྤྱི་ལོ1806 ) ལོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལོ་རེ་བཞིན་ནག་པ་ཟླ་བའི་ཚེས་མགོ་ནས་ས་ཐིག་ཆོག་ག་རང་རང་གི་གཞུང་ལྟར་བསྒྲུབས་ཏེ། དུས་འཁོར། བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ། འཁོར་ཆེན། ཀྱེེ་རྡོར། བཀའ་གདམས་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུག གདུགས་དཀར། རྡོར་དབྱངས། ཀུན་རིག རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ། མི་འཁྲུགས་པ། ཚེ་ཆོག འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག སྨན་ཆོག རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་བཅས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་གི་སྒྲུབ་མཆོད་རྡུལ་མཚོན་ལ་བརྟེན་པ་ཚེས་བརྒྱད་ནས་བཅུ་བཞིའི་བར་བསྒྲུབས་ནས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་རང་རང་གི་ཁ་སྐོང་སྦྱིན་སྲེག་མཛད་ཅིང་། ཡང་གསང་ལ་སྒྲུབ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་བསྐང་བསྐུལ་གཏོར་བཟློག་དབང་གིས་སྦྱིན་སྲེག་དང་བཅས་བསྒྲུབས་ལ། དགུ་བའི་ནང་དུའང་རས་བྲིས་ལ་བསྟེན་པའི་སྒྲུབ་མཆོད་བདག་འཇུག་གཏོར་བཟློག་དང་བཅས་སྦྱིན་སྲེག་མེད་པ་མ་གཏོགས་སྔར་བཞིན་བསྒྲུབས། རྡུལ་མཚོན་ལ་བརྟེན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་དྲུག་གི་ཆོག་ག་དང་ཆོ་གའི་ཕྱག་ལེན་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མ་ཉམས་པར་དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱུན་བསྐྱངས་དང་སྐྱོངས་བཞིན་པ་ནི་དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཉག་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་ནོ༎
           དགོན་སྡེ་འདིར་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་། རྒྱུད་གྲྭ་གསང་སྔགས་དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་། དུས་གྲྭ་རིག་ལྡན་ནོར་བུའི་གླིང་། སྨན་གྲྭ་གཞན་ཕན་ནོར་བུའི་གླིང་། རྟ་མགྲིན་ཁང་བཅས་ཡོད་ཅིང་། རྒྱུད་གྲྭ་གསང་སྔགས་དཔལ་ལྡན་སྨད་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་གིས་སྔགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞིར་འཆད་ཉན་གཙོ་བོ་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་ལྟ་ཡང་དགོན་སྡེ་མང་བོ་དང་མཉམ་དུ་སྔགས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ལ་ཕེབས་བཞིན་ཡོད། དུས་གྲྭ་རིག་ལྡན་ནོར་བུའི་གླིང་གིས་གྲྭ་ཚང་རང་གི་འདོན་ཆོག་གཙོ་བོར་གནང་བའི་ཞོར་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྒྱལ་ཟླ་བཟང་ལ་དངོས་སུ་གསུངས་པའི་ཟབ་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་ཕྱི་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རི་མོའི་ལམ་ནས་སྦྱངས་ཏེ་ནང་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚུལ་སོགས་གཏན་ལ་ཕབ། གཞན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཏན་ལ་འབེབ་བྱེད་ངོ་མཚར་བ་རྒྱུད་སྡེ་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མངའ་བ་སྐར་རྩིས་རིག་པ་སྔོན་ལྟར་སྦྱང་བརྩོན་བྱས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་འབྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་མཆིས་སོ།།
           སྨན་གྲྭ་གཞན་ཕན་ནོར་བུའི་གླིང་གིས་གྲྭ་ཚང་རང་གི་འདོན་ཆོག་གཙོ་བོར་གནང་བའི་ཞོར་དུ་གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞིའི་འཆད་ཉན་ཤིན་ཏུ་དར་ཡོད། དུས་རབས་འདིར་ཡང་གསོ་དཔྱད་མན་ངག་གི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་འགྲོ་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བའི་ཟུག་རྔུ་དྲུངས་ནས་འབྱིན་སླད་ཆེད་གཉེར་སྨན་ཁང་གསར་འཛུགས་དང་གསོ་བྱེད་སྨན་གྱི་ཆེད་མཁས་མང་བོ་གདན་འདྲེན་བྱས་ཏེ་གསོ་དཔྱད་སྨན་གྱི་མན་ངག་དར་སྤེལ་དང་ནད་ཀྱིས་མནར་བའི་འགྲོ་བ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བཞིན་མཆིས།
           རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་སྐོར་ལ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་གཙོས་རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བགྲང་ལས་འདས་པ་དང་། རྒྱ་བོད་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་དག་གི་སྐུ་བརྙན་རྒྱུ་གསེར་ཟངས་དང་སྨན་འདམ། ཙན་དན་དང་ཨ་ག་རུ་ལ་སོགས་པའི་བཞེངས་པའི་སྲིད་ན་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་རྟེན་མཆོག་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་བཞུགས་ཤིང་། རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་དང་། རྗེ་བཙུན་པའི་གསུང་འབུམ། རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ། གཞན་ཡང་འདོན་ཆའི་སྐོར་སོགས་ཀྱི་དཔར་ཤིང་རིན་ཐང་གཞལ་དཀའ་བ་ཅི་མང་བཞུགས། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེའི་དཔར་ཤིང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ན་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་པར་དཀའ་བའི་རྭ་རྒྱའི་བཀའ་འགྱུར་ཞེས་སྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གཏོར་བཞིན་པ་འདི་ལེགས་སོ༎
           ཐམ་ག་དང་བཀའ་ཤོག་སྐོར་ལ། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་འབྲུག་ (སྤྱི་ལོ1772) ལོར་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོར་གནང་བའི་ཨེརྟི་ནི་མེ་རྒན་མཁན་པོའི་བཀའ་ཤོག རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་ལུག་ (སྤྱི་ལོ1775 ) ལོར་གོང་མ་ཆེན་ལུང་གིས་གནང་བའི་མཚན་ལེགས་གླིང་ཞེས་པའི་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་གྱི་ཡི་གེ་ཤན་སྦྱར་བྱས་པའི་གསེར་བྲིས་སྒོ་བྱང་། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་སྦྲུལ་ (སྤྱི་ལོ1773 ) ལོར་ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེས་གནང་བའི་ཨེརྟི་ནི་མེ་རྒན་མཁན་པོའི་བཀའ་ཤོག རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་མེ་མོ་ལུག་གི་ལོར་ཤིང་(སྤྱི་ལོ1787 ) ལོར་ཤིང་བཟའ་པཎྜི་ཏར་བོད་གཞུང་ས་མཆོག་ནས་གནང་བའི་པཎྜི་ཏའི་བཀའ་ཤོག རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་ཁྱི ་(སྤྱི་ལོ1958 ) ལོར་ཨ་ཀ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་བོད་གཞུང་ས་མཆོག་ནས་གནང་བའི་བླ་མ་འབྲིང་ཤོས་ཀྱི་ཐམ་ག་དང་བཀའ་ཤོག ཇེ་ཚང་དགེ་བཤེས་ལ་བོད་གཞུང་ས་མཆོག་ནས་གནང་བའི་གདུགས་རྟ་དར་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཐོབ་ཡོད་པའི་བཀའ་ཤོག་དང་། གཞན་ཡང་དགེ་བཤེས་དང་བླ་དཔོན་གྱི་ཐོབ་ཡོད་པའི་བཀའ་ཤོག་དང་ཐམ་ག་གྲངས་མང་བྱུང་།འོན་ཀྱང་དུས་སྙིགས་མའི་རང་མཚང་ཕྱིར་མངོན་ཏེ་གནམ་ས་བླ་འོག་བརྗེས་འདྲའི་དུས་འགྱུར་དྲག་པོའི་ཁྲོད་དགོན་སྡེ་འདིའི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བཞིའི་ལྟོ་བར་འཐིམ་ཞིང་། བླ་མ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དྲག་རིམ་ཡོད་ཚད་དང་། དགེ་འདུན་པ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་འཛིན་བཟུང་གིས་བཙོན་དུ་ཁྱེར་བ་རེ་གཉིས་ལས་ཕྱིར་འོངས་མ་བྱུང་།
           སྤྱི་ལོ་1964 ལོར་ཆོས་ལུགས་སླར་གསོའི་ཁ་གཡང་གིས་བསླུས་ཏེ་སྦས་སྐོང་བྱས་ཡོད་པའི་རྟེན་གསུམ་དང་སྡོམ་ལྡན་དགེ་སློང་དག་སླར་ཡང་རྩ་གཏོར་དུ་བཏང་བས་དགོན་ཤུལ་གྱང་ཆག་སྐྱ་བོས་ཁེངས་པར་བྱས་ཤིང་རྟེན་རྩ་ཆེན་སྣ་གཅིག་ཀྱང་ལྷག་ལུས་མེད་པར་བྱས།རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་(སྤྱི་ལོ1980)ཆོས་ལུགས་དད་མོས་སྲིད་ཇུས་འགྱུར་ལྡོག་གིས་ཡང་བསྐྱར་ཆོས་སྒོ་ཕྱེ་སྐབས་ཤུལ་ལྷག་བླ་གྲྭ་ཞེ་བདུན་ལས་མ་བྱུང་། དེ་དག་ནི་སྐུ་ཕྱོགས་རྒྱལ་བ་ཚང་དང་། སྐུ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ལི་ཚང་། ཨ་ལག་ཙང་གི་ཚང་། ཨ་ལག་སྨན་ཤུལ་ཚང་། ཨ་ལག་གཙོ་རི་ཚང་གཙོས་སྙིགས་དུས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་མོ་མཁན་འོད་ཟེར་བཟང་བོ། མཁན་བཟོད་པ་རྒྱ་མཚོ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་མོ་ཨ་ལེ་བློ་བཟང་ཆོས་འཛིན། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་མོ་བློ་གྲོས་བཟང་བོ། སློབ་དཔོན་བསྟན་སྐྱོང་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གི་སྐུ་དྲིན་བདག་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་གསུམ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་དང་། འདོན་ཕྱག་ལེན། སྒྲིག་ཀུན་སྤྱོད། གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔའི་འཆད་ཉན་སོགས་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྔར་སྲོལ་ཉམས་མེད་གོང་འཕེལ་དུ་བཏང་བ་ནི་སྲིད་མཐར་ཡང་གཞལ་བར་དཀའ་བའི་་བཀའ་དྲིན་ཉག་གཅིག་ཏུ་འཁུམས་སོ༎
           སྤྱི་ལོ 1995 ལོར་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་སེར་བྱེས་དགེ་བཤེས་༧རྗེ་ངག་དབང་ཟླ་གྲགས་རིན་པོ་ཆེ་གདན་དྲངས་ཏེ་རང་དགོན་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་དང་། གཙང་དགོན་དོན་འགྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་། རོང་བོ་དགོན་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་བཅས་དགོན་པ་གསུམ་གྱི་བླ་མ་དགེ་བཤེས་གཙོ་གྲས་དག་མཉམ་དུ་འཛོམས་ཏེ་རྟ་མགྲིན་ཡང་གསང་མདུན་ནས་མཚན་དཀྲུགས་པས། མདོ་སྨད་འཇང་དགུན་ཆོས་ཆེན་མོ་འཚོགས་པའི་ཐོག་མ་ རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་སུ་ལེགས་པའི་བརྟགས་པ་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དགོན་འདིར་མདོ་སྨད་འཇང་དགུན་ཆོས་ཆེན་མོ་འཚོགས་པའི་སྲོལ་ཐོག་མ་བཙུགས་ཏེ་བགྲང་བྱ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་མདོ་སྨད་ལྷོ་བྱང་གི་ཆོས་སྡེ་ཆེ་ཆུང་མང་བོ་མཉམ་འདུས་ཀྱིས་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ལ་ཐོས་བརྩོན་གྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་པའི་སྲོལ་བཟང་ཆེས་ཆེར་དར་བ་མ་ཟད་མདོ་ཁམས་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེ་ཕྲ་ཀུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་མི་དམན་པ་ཐེབས་ཏེ་ད་སྐབས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་འཇང་དགུན་ཆོས་ཆེན་མོའི་སྲོལ་དར་ཁྱབ་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པ་འདི་ལགས་སོ།།
           སྤྱི་ལོ་2012 ལོར་ཟབ་དོན་དབུ་མའི་བགྲོ་གླེང་ཐེངས་བཞི་བ་རང་དགོན་རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་སུ་བསྡུས་ཤིང་སེར་བྱེས་ལྷ་རམས་པ་ལྷོ་བ་བློ་བཟང་འབྲུག་གྲགས་དང་། སེར་བྱེས་ལྷ་རམས་པ་འཇམ་དཔལ་བློ་ཤེས་གཉིས་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་དམ་བཅར་བཞུགས་ཤིང་ཕྱོགས་མཐའ་ཀུན་ནས་ཕེབས་པའི་རིགས་སྨྲ་འགས་བགྲོ་གླེང་སྲིད་ན་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་གནང་བ་མ་ཟད། ཟབ་དོན་དབུ་མ་ཆེན་མོའི་ཚིག་དོན་ལ་བགྲོ་གླེང་དང་ཐུབ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ཐད་ལེགས་བཤད་ཆོས་ཀྱི་ཆར་བ་ལྷུག་པོར་བསྩལ།
            ཉིས་སྟོང་བཅུ་གཉིས་ནས་གཞོན་སྐྱེས་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ་གནའ་དེང་ཟུང་འབྲེལ་སྒོས་སློབ་གཉེར་བྱེད་ཚུལ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལག་ལེན་ལ་བསྟར་ཏེ་གང་འཚམ་གྲུབ་འབྲས་མི་དམན་པ་བྱུང་ཡོད། ལྷག་པར་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ཆེན་མོ་བཞེངས་གྲུབ་བྱུང་བ་དང་ལྷན་དུ་གཞུང་ལུགས་རམས་འབྱམས་སྨྲ་བའི་སེར་བྱེས་ལྷ་རམས་པ་ཆེན་མོ་ལྷོ་བ་བློ་བཟང་འབྲུག་གྲགས་མཆོག་ལོ་རེར་གདན་འདྲེན་བྱས་ནས་མདོ་སྔགས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ལྗགས་བཤད་མང་དུ་གནང་།
           མདོར་ན་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་ཞེས་མཚན་སྙན་སྲིད་པ་གསུམ་ན་གཡོ་བ་འདིར། གཞུང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་འཆད་ཉན་དང་། ལམ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་བྱེད་པའི་དགེ་སློང་འདུལ་བ་འཛིན་པ་གསེར་རིའི་ཕྲེང་བ་ལྟར་བྱོན་ནས། སྐལ་ལྡན་གྱི་གདུལ་བྱ་ལ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱིས་དམ་ཆོས་བདུད་རྩིའི་སྒོ་མོ་ཡངས་པོར་ཕྱེས་ཏེ། རིས་སུ་མ་ཆད་པའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ལ་ཕན་བདེའི་ལམ་བཟང་གསལ་བོར་བསྟན་ནས་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཡར་ངོས་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་བཞིན་པ་འདི་ལགས་སོ།།འདི་ནི་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་མོ་རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་གི་སྔོན་གྱི་བྱུང་བ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མཚམས་སྦྱོར་ཙམ་དུ་རྭ་རྒྱ་བཟོད་པ་བཟང་བོས་བཀོད་པའོ༎