ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གཞུང་དོན་ཐིང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གཞུང་དོན་ཐིང་གིས། 《གྲོང་གསེབ་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་བསམ་འཆར》བཀྲམ་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་དང་གྲོས་མོལ་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་གྱིས་བཤམས་པའི་དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་གསོལ་སྟོན་ལ་ཕེབས་པ། ལི་ཁེ་ཆང་གིས་ཨོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡའི་ཙུང་ལི་ཁུའུ་ཨར་ཚི་དང་གྲོས་མོལ་མཛད། པདྨ་ཚེ་བརྟན་དང་ཁོའི《ལག་དམར》ཅེས་པའི་གློག་བརྙན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཕུག་ལམ་རིང་ཤོས་སུ་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ། སྐབས་གཉིས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་མཐོ་རིམ་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་སྒྲོག་སྒོར་དབུ་ཚོགས་འཚོགས་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད་ཤིས་ཚིག་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དབྱི་ཊ་ལིའི་ཙུང་ལི་ཁུང་ཐེ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ། “རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་སྐོར་གླེང་སྐབས་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཅི་ཟེར་རམ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་ཆེས་མཐོའི་མཚན་གནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཐོབ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > གསར་འགྱུར། > བོད་ལྗོངས་གསར་འགྱུར།
ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མ་བརྗེད་པར་འགན་འཁྲི་བློ་ལ་བརྟན་པོར་བཅངས་ནས་དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་བྱ་གཞག་གི་ལེའུ་གསར་པ་རྩོམ་དགོས།
གཟི་བརྗིད་འོད་སྟོང་འབར་བའི་བྱ་གཞག་བཏོད་ཡོད་མོད། སྔ་འཛིན་ཕྱི་གཏོད་འབྲས་བཟང་གཏོད་ལ་དེ་བས་བརྩོན། ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་70འཁོར་བ་དང་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་70འཁོར་བའི་དུས་མཚམས་གལ་ཆེན་དང་། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་གོང་འོག་ཚང་མས་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་
རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་སྲིད་གྲོས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་འཚོགས་པ།
ཚེས་11ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་སྲིད་གྲོས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་60འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་
ལན་ཆིའུ་སྤོ་ལོའི་མཛའ་གྲོགས་འགྲན་བསྡུར།
ཟླ་11ཚེས་10ཉིན། ལྷ་སར་བོད་ཀྱི་འཁོར་སྒྲོམ་ལན་ཆིའུ་སྤོ་ལོའི་རུ་ཁག་དང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོའི་འཁོར་སྒྲོམ་ལན་ཆིའུ་སྤོ་ལོའི་རུ་ཁག་དབར་མཛའ་གྲོགས་འགྲན་བསྡུར་བྱས་པ་རེད། རུ་ཁག་བཙུགས་ནས་ཟླ་གཉིས་ལས་མ་སོང་བའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གཙང་གསུམ་ཆུ་འགོའི་འཁོར་སྒྲོམ་ལན་ཆིའུ་སྤོ་ལོའི་རུ་ཁག་བསྡུར་གྲངས་6བསྡུར་20ཡི་ཐོག་
རི་མོའི་ངོས་ནས་མཛེས་པའི་བོད་ལྗོངས་མངོན།
མིག་སྔར“གངས་ལྗོངས་ཀྱི་བརྩེ་བ—བོད་ཀྱི་དར་མ་དང་གཞོན་ནུའི་སྣུམ་ཚོན་རི་མོ་མཁས་ཅན་གྱི་མིང་འདོན་འགྲེམས་སྟོན”བོད་ལྗོངས་ཚན་རིག་རྟེན་རྫས་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་མཇུག་འགྲིལ་བ་རེད། དུས་ཡུན་ཉིན་བཅུའི་འགྲེམས་སྟོན་བྱེད་རིང་ལྟད་མོ་བ་མང་པོའི་ཡིད་དབང་བཀུག་པ་མ་ཟད། གདེང་འཇོག་བཟང་པོའང་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་བྱ་གཞག་དང་ཐོན་ལས་སྤུས་ཚད་མཐོ་པོའི་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་སྟེ་མི་རིཌ་ཁག་གི་མི་དམངས་ལ་བདེ་སྐྱིད་དེ་བས་ཆེ་བ་སྐྲུན་དགོས།
ཉེ་ཆར་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་གཞོན་པ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཆེ་དགྲ་ལྷས་ཆེད་དོན་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྟེ་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་ལས་དོན་ཐད་བཏོན་གནང་བའི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་དང་ཙུང་ལི་ལི་ཁེ་ཆང་གི་མཆན་བཀོད་མཛུབ་སྟོན་གྱི་དགོངས་དོན་བརྒྱུད་བསྒྲགས་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་
བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པའི་དགོངས་དོན་ནན་ཏན་ངང་བརྒྱུད་བསྒྲགས་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ།
ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ་འཚོགས་རྗེས་ཉིན་ཤས་བསྟུད་མར། རང་ལྗོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་གིས་ནན་ཏན་ངང་བརྒྱུད་བསྒྲགས་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ། ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ཚ་རླབས་ཤིག་མགྱོགས་མྱུར་
ཏིང་ཡེ་ཤན་གྱིས་འགོ་བརྗོད་དུ《ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ནི་བོད་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་ཡར་ཐོན་ཡོང་བའི་རྩ་བའི་འགན་ལེན་ཡིན》ཞེས་འཁོད་པའི་མཚན་བཀོད་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་བ།
ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་70འཁོར་བར་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་པོས་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བ་དང་། ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ་དང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྲིད་གྲོས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུ་དང་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་70འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་
སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐོན་ལས་དར། མང་ཚོགས་ཀྱི་འབབ་འཕར་བརྟན།
ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་། རང་ལྗོངས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་མི་རིགས་ཐོན་ལས་ཀྱིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་དེང་རབས་ཀྱི་དར་སྲོལ་གྱི་གྲུབ་ཆ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བསྡུ་ལེན་བྱས་པས་ཐོན་རྫས་ལ་ཁྲོམ་རའི་ཐོག་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མི་རིགས་ཐོན་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་
བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོའི་སྔོན་གཤེགས་དཔའ་བོ་གསུམ་གྱིས་ཚེ་སྲོག་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་ནས་ས་མཐོའི་མི་དམངས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པ།
1995ལོའི་ཟླ1ཚེས12ཉིན། ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་མེ་མདའི་སྒྲ་ཡིས་བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་གོ་འཇོ་རྫོང་བྱང་གསུམ་ཤང་རྐང་ཉིན་གྲོང་ཚོའི་ཞོགས་པའི་ཁུ་སིམ་གྱི་རྣམ་པ་མེད་པར་བཟོས། ཉེས་ཅན་ཁག་གཅིག་གིས་སྨྱོ་ཧམ་ཆེན་པོས་ཁོང་ཚོ་བཟུང་བར་སླེབས་པའི་སྤྱི་བདེའི་ལས་བྱེད་ཉེན་རྟོག་པར་མེ་མདའ་བརྒྱབ་ནས་མཐའ་མའི་
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དོན་འཁྱོལ་དང་ཏང་ཕྱིའི་མི་སྣར་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་11པའི་ཚེས་8ཉིན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པའི་
གཏམ་བཟང་། ལྷ་ཉིང་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཟམ་ཆེན་ཞིག་སྦྲེལ་ཐུབ་འདུག
ཚེས་9ཉིན་གྱི་ཆུ་ཚོད་17དང་སྐར་མ་20ལ་ལྷ་ས་ནས་ཉིང་ཁྲི་བར་གྱི་ལྕགས་ལམ་གྱི་བར་ཞེང་ཆེ་ཤོས་ངར་ལྕགས་ལས་གྲུབ་པའི་ལམ་གསུམ་ཟམ་ཆེན་ཏེ་སྦ་ཡུལ་ཟམ་ཆེན་བདེ་བླག་ངང་སྦྲེལ་ཐུབ་པ་དེ་ཐོག་ནས་ལམ་ཐིག་ཧྲིལ་པོའི་ལས་གྲྭ་གཙོ་བོ་དང་དཀའ་གནད་ཆེ་སར་སླར་ཡང་དུས་མཚམས་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་བརྒལ་བྱུང་བ་མཚོན་
ཕུགས་བསམ་དང་དད་སེམས་བརྟན་དུ་བཏང་བ།
ཉེ་ཆར། མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་གིས“ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་མ་བརྗེད་པར་འགན་འཁྲི་བློ་ལ་བརྟན་པོར་འཆང་བའི”བརྗོད་དོན་གཙོ་བོའི་སློབ་གསོའི་གསར་བརྗེའི་སློབ་གསོའི་རྟེན་གཞིར་ལྟ་སྐོར་གྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ནས། ལས་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྫོང་རིམ་པའི་འགོ་ཁྲིད་དང་ཤང་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅིས་ལྷ་སའི་སྲིད་གཙང་ཉེན་བརྡའི་སློབ་གསོའི་རྟེན་གཞི་དང་། ཐན་ཀོན་སན་གྱི་དྲན་གསོ་
ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཀྲུང་གོའི་གསར་འགོད་པའི་དུས་ཆེན་ཐེངས་ཉི་ཤུ་པར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གནང་བའི་གསུང་བཤད་ལ་བོད་ཀྱི་གསར་འགྱུར་གླེང་ཕྱོགས་འཐབ་ཕྱོགས་ཁྲོད་ཚུར་སྣང་ལན་ཆ་དྲག་པོ་བྱུང་བ།
ཟླ་11ཚེས་7ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེས་ཀྲུང་གོའི་གསར་འགོད་པའི་དུས་ཆེན་ཐེངས་ཉི་ཤུ་པར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག གསར་འགྱུར་གླེང་ཕྱོགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རྣམ་བཤད་གལ་ཆེན་ལག་བསྟར་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ། ཏང་གི་སྲིད་ཇུས་དང་འདོད་ཚུལ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་མཁན་དང་། དུས་རབས་འགྱུར་ལྡོག་
ཀྲུང་དབྱང་ནག་སེལ་གཤེད་བཅོམ་ལྟ་སྐུལ་མཛུབ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་བཅུ་གསུམ་པས“ཕྱིར་མིག་ལྟ་བའི”བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་དོན་གྱི་སྙན་སེང་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ།
རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ནག་སེལ་གཤེད་བཅོམ་ཆེད་དོན་འཐབ་རྩོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་གཅིག་གྱུར་བཀོད་སྒྲིག་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ནག་སེལ་གཤེད་བཅོམ་ཆེད་དོན་འཐབ་རྩོད་སྐུལ་འདེད་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པའི་བླང་བྱར་གཞིགས་ནས། ཚེས་8ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་ཀྲུང་དབྱང་ནག་སེལ་གཤེད་བཅོམ་ལྟ་སྐུལ་མཛུབ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་བཅུ་གསུམ་པའི“ཕྱིར་མིག་ལྟ་བའི”བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་དོན་
བོད་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་ཚོགས་ཆེན་འཚོགས་པ།
ཟླ་11ཚེས་8ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་ཚོགས་ཆེན་འཚོགས་ཤིང་། འདི་ནི་ཝུའུ་དབྱིང་ཅེ་སོགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་བློ་མཐུན་གྱིས་གཟེངས་བསྟོད་ཐོབ་མཁན་རྒྱལ་ཡོངས་དང་
ལུང་ཁུག་གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་གཏམ་རྒྱུད་སྙན་མོ།
སྟོན་མཇུག་གི་ཀོང་ཡུལ་དུ་ཆར་པ་ཆུང་ངུ་འབབ་པ་ཕལ་ཆེར་རྒྱུན་གཏན་དུ་སྣང་། དེ་ཉིན་ཡང་ཆར་པ་སིམ་སིམ་ཞིག་འབབ་ཀྱིན་འདུག མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡངས་ཤིང་སྣུམ་ཐིང་ཐིང་གི་སྨན་ཕད་གཞུང་ལམ་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་བསྡོངས་ཏེ་གྲོག་རོང་ཆེ་མོའི་ཕྱོགས་སུ་ངང་གིས་བསྲིངས་འདུག ང་ཚོ་བཅར་འདྲི་ཚོགས་ཆུང་གི་
བོད་ཀྱི་བརྗོད་གཞིའི་མཉམ་དཀྲོལ་རོལ་དབྱངས་འདུ་ཚོགས་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས་པར་དགའ་བསུ་ཐོབ་པ།
བོད་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་བརྒྱུད་སྤེལ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་མཉམ་དཀྲོལ་རོལ་དབྱངས་འདུ་ཚོགས་ཆེ་གྲས《མེས་རྒྱལ། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས》ཉེ་ཆར་པེ་ཅིང་རྒྱལ་ཁབ་ཟློས་གར་ཁང་ཆེན་དུ་འཚོགས་ཤིང་། དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྗེས་རབས་པ་དང་བོད་ལྗོངས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་མྱོང་མཁན་ལས་རིགས་ཁག་གི་མི་སྣ་སོགས་མི་1800ལྷག་ཙམ་གྱིས་འཁྲབ་སྟོན་ལ་བལྟས་པ་རེད
དུས་ཚིགས་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་རང་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འཁོར་རྒྱུག་སྤྱིའི་ཆར་བརྟན་པ་དང་དམངས་འཚོའི་བདེ་རྩ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་སོང་བ།
ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ནགས་འབྲོག་ཉ་ལས་རིགས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར་129.9ཟིན་པ་དེ་དུས་མཚུངས་ལས་3.8%འཕར་བ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་ཡན་ལྡན་པའི་བཟོ་ལས་ཀྱི་རིན་ཐང་འཕར་མ་དུས་མཚུངས་ལས་6.5%འཕར་བ། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་མི་ཐེངས་ཁྲི་3713.74ལ་སྣེ་ལེན་ཞུས་པ་དེ་དུས་མཚུངས་ལས་19.7%འཕར་བ།
ཟམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཐང་སྨད་ཉེན་ཆེའི་ལམ་བུ་བདེ་ལམ་དུ་འགྱུར་བའི་དཔང་པོ་བྱས་པ།
2012ལོར། ཐང་སྨད་ལམ་དུམ་གྱི་བཅོས་སྐྱོང་རྒྱས་སྐྲུན་ལས་གྲྭ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གཉིས་པའི”གཙོ་གནད་རྣམ་གྲངས་སུ་བཅུག་ནས་དངོས་སུ་སྐྲུན་འགོ་བརྩམས་པར་ཁྱོན་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་15ཙམ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། 2016ལོའི་ཟླ་4ཚེས་13ཉིན། ཕུག་ལམ་102པ་དང་། འཕུར་རྡོ་བྲག་ཕུག་
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་ལ་རམ་འདེགས་བྱེད་པའི་ཐོན་ཚོང་སྦྲེལ་མཐུད་ཚོགས་འདུར་གཡུར་ཟའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ།
ཉིན་ཤས་གོང་། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཡོངས་མཁོ་འཚོང་སྤྱི་ཁྱབ་མཉམ་ལས་ཁང་གི་ཤུགས་ཆེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག རྒྱལ་ཡོངས་མཁོ་འཚོང་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་དབུལ་སྒྲོལ་འགག་སྒྲོལ་ལ་རམ་འདེགས་བྱེད་པའི་ཐོན་ཚོང་སྦྲེལ་མཐུད་ཚོགས་འདུ་ལྷ་སར་འཚོགས་ཤིང་། སྦྲེལ་མཐུད་ཚོགས་འདུར་གཡུར་ཟའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་རེད།