དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > མདུན་ཤོག > དམངས་སྲོལ་ནོར་བུ།
སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་བྱེད་པའི་ཐད་ལའང་ཤེས་བྱ་མང་པོ་འདུག གཟིགས་དང་།
སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་བྱེད་སྐབས་རོལ་ཆ་རྐྱང་དཀྲོལ་དང་། མཉམ་དཀྲོལ། སྡེབ་དཀྲོལ། གླུ་དང་རོལ་ཆ་མཉམ་དཀྲོལ། གར་དང་རོལ་ཆ་མཉམ་དཀྲོལ། གླུ་གར་རོལ་
རི་དབང་རྒྱལ་པོ་སྤུན་དགུ།
༡.གོང་ན་ཕུ་བོ་ཆེ་བཞི་ནི། ཕྱ་ལྷ་ཚངས་པ་རྡོ་རྗེ་དགྲ་འདུལ། འབྲི་གཉན་འདོང་རྡོ་རྗེ་བློ་གྲོས། གཙང་ལེ་ཏི་རྡོ་རྗེ་ཆེ་ཡག ཟླའི་ཕོ་ཉ་རྡོ་རྗེ་ལྕགས་འཕུར་བཅས་བཞི་དང་། འོག་ན་ནུ་བོ་ཆུང་བཞི་ནི། ཀོང་པོའི་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ། ཚ་བའི་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་དཀར། ཉག་བྲེའི་རྡོ་རྗེ་གུར་མགོན།
ཁྱེད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཕོ་ལོག་འདི་འདྲ་ཟ་མྱོང་ངམ།
དེ་བས་སྔོན་གྱི་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དག་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་ཚེ། ཕོ་ལོག་ཅེས་པའི་ཟས་རིགས་འདི་ཐོག་མར་བྱུང་སའི་ཡིག་ཆའི་མིང་ལ《བག་ཟན་གྱི་རབ་བྱེད།》 (饼赋)ཞེས་འབོད་ཅིང་། རྩོམ་མཁན་ནི་ཞི་ཅིན(西晋)སྐབས་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཞི(束皙)ཞེས་འབོད་པའི་རྩོམ་མཁན་
བོད་པའི་རྒྱན་ཆས།
རྒྱན་ཆ་ནི་མིའི་རིགས་ལ་གྱོན་ཆས་དར་བའི་རྗེས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱན་ཆའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ཡོ་ཆས་ནས་རིམ་བཞིན་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་བ་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པ་སོགས་ལས་བྱུང་བ། གྲི་དང་བཞོ་བཟུང་། མེ་ཆ་སོགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་ལས་
གཏོ་པར།
གཏོ་པར་ནི་སེམས་ཅན་འདྲ་མིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣ་ཚོགས་པར་དུ་འདེབས་པའི་ཡོ་བྱད་ཅིག་ལ་གོ། གནའ་དུས་དམར་མཆོད་གཏོང་བའི་གོམས་སྲོལ་དེ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་ལ་དེའི་ཚབ་ཏུ་རྩམ་པ་སོགས་བརྫིས་ནས་སྦྱིན་གཏོང་བྱེད་པའི་མདོས་གླུད་ཀྱི་
ཐོག་ལྕགས་ཞེས་པ་ནི་འདི་འདྲ་ཞིག་རེད།
ཐོག་ལྕགས་ནི་གནའ་བོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལྕགས་རིགས་བཞུ་སྦྱངས་དང་དད་མོས་ཡུལ་སྲོལ་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཡིན། དེ་ནི་ཟངས་དང་། ལི། གནམ་ལྕགས་སོགས་བཞུ་སྦྱངས་བྱས་ཏེ་བཟོས་པའི་རྒྱན་ཆའི་རིགས་ཡིན་པར་འདོད། ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་
མདོ་སྨད་གཅན་ཚ་ཡ་མཁར་ཚོ་བའི་དྲུག་པའི་ཀླུ་རོལ་དུས་ཆེན།
ཉེ་ཆར། མདོ་སྨད་གཅན་ཚ་རྐ་ཕུག་ཡ་མཁར་ཚོ་བའི་དྲུག་པའི་ཀླུ་རོལ་དུས་ཆེན་དེ་དུས་ཡུན་ཉིན་ལྔ་ལྷག་རིང་གི་ལྷ་འབེབས་ལྷ་རྩེད་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་བྱ་འགུལ་སྣ་ཚོགས་ཁྲོད་ནས་བདེ་བླག་ངང་མཇུག་སྒྲིལ།
དཀར་མཛེས་རྫོང་གི་སྐབས་གསུམ་པའི་འབྲུག་མོ་སྟོན་བསུའི་དུས་ཆེན་མཇུག་སྒྲིལ་བ།
ཟླ8པའི་ཚེས21ཉིན་གྱི་དགོང་མོ། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དཀར་མཛེས་རྫོང་གིས“ལོ་ངོ70ཡི་རྒྱང་སྐྱོད་ལམ་བུ·མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི
ཞོ་སྟོན་ལ་ལྷ་མོའི་དུས་ཆེན་ཟེར་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།
ཞོ་སྟོན་ལ་ལྷ་མོའི་དུས་ཆེན་ཞེས་ཀྱང་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ནི་དོན་དང་ཡོངས་སུ་འཚམ་པ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་། ལྷ་མོའི་ཆེས་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་གཞས་མ་གཏམ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཡ་གྱལ་བླ་མ་མ་ཎི་ཡིན་པར་གྲགས། དེ་ནི་ལོ་ངོ་600ཙམ་གྱི་
ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མངའ་རིས་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་གི་རྒྱན་གོས།
བོད་ལྗོངས་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་གྱི་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་དུ་ད་བར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་བོད་རིགས་ཀྱི་རྒྱན་གོས་སྟེ། སྤུ་ཧྲེང་གི་རྒྱན་གོས་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། སྤུ་ཧྲེང་གི་རྒྱན་གོས་ལ་ལོ་ངོ་
འུར་རྡོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་བཤད་པ།
འུར་རྡོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་དང་འཕྲིན་སྟེགས་དྲ་བ་སོགས་ནས་གང་འཚམ་བཙལ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཆོག་ཀྱང་། ད་ཐེངས་འདིར་རང་ཡུལ་ལུང་པའི་རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ནས་བྱུང་བ་ལྟར་འུར་རྡོའི་ལོ་རྒྱུས་བསླ་སྟངས་འགའ་བསྡུ་རུག་བྱེད་རྒྱུ་
བོད་ཀྱི་ཐང་ཁའི་སྒྱུ་རྩལ་ལས་ཀརྨ་སྒར་བྲིས།
དེ་ཡང་ཐང་ཁ་ཞེས་པར་ཐ་སྙད་ཀྱི་མིང་ཐོབ་ཚུལ་ཐད་ཐང་ཀ་དང་། ཐང་ཁ། ཐང་ག་ཞེས་འབྲི་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཐོན་རུང་དེར་ནང་དོན་ཐད་འགལ་བ་གང་ཡང་མི་མངོན་ལ། མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ཐང་ཁའི་
ཡར་ལུང་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པའི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར།
དེ་ཡང་སྙན་གྲགས་སྔར་ནས་ཁྱབ་པའི་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཡ་གྱལ་ཡར་ཀླུང་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་ནི་འབག་དཀར་པོའི་ལྷ་མོའི་ཕུལ་བྱུང་གི་འཁྲབ་གཞུང་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་འབག་དཀར་པོའི་ལྷ་མོ་ཚོགས་པའི་ནང་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དང་། འཁྲབ་རྩལ་གྱི་
རྒྱན་གོས་དང་ཆ་ལུགས།
ལུག་ཆེན་གྱི་པགས་པ་ལ་ལུག་ལྤགས་དང་། ལུ་གུའི་པགས་པ་ལ་ཚར་བུ་ཟེར། འབྲོག་མི་ལ་པགས་ཚར་མཉེད་ཐབས་མང་ཡང་སྤྱིར་བཏང་དུ། ཐོག་མར་པགས་པའི་ནང་ཤ་བཞར་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་ཕྱུགས་ཟོག་གི་ཀླད་པ་དང་མར་ཁུ་ཞོ་སྐྱུར་སོགས
མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྫ་ནག་བཟོ་རྩལ།
མཚོ་སྔོན་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནང་ཆེན་རྫོང་གི་རྫ་ནག་བཟོ་རྩལ་ལ་ལོ་ངོ་4000ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ངག་རྒྱུན་ལ་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་ལ་ཕེབས་པའི་དུས་སུ་ཡུལ་ཤུལ་བརྒྱུད་ཅིང་། རྫ་བཟོའི་ལག་
སྒྲ་སྙན་རོལ་མོའི་ཉམས་བཟང་འདི་ལ་གཟིགས་དང་།
སྒྲ་སྙན་ནི་བོད་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་དུ་གྱུར་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་རོལ་ཆའི་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། གནའ་བོའི་དུས་སུ་སྒྲ་སྙན་རོལ་ཆ་དེ་བོད་ཀྱི་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་སྒྲ་སྙན་གྱི་
ལྷོ་ཁ་འཕྱོངས་རྒྱས་གར་བྲོ་སྤུན་བདུན་པའི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར།
ལྷོ་ཁ་འཕྱོངས་རྒྱས་གར་བྲོ་སྤུན་བདུན་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་ནི་འབག་དཀར་པོའི་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་ལོ་ངོ་༦༠༠ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད། དེ་ཡང་ཤོད་རྒྱུན་དུ“སྤུན་བདུན་པ”ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་གྱི་
གཞིས་ཀ་རྩེ་རྣམ་གླིང་ཤངས་པའི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར།
དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་དུས་དཀྱིལ་གྱི་སྟོན་ཟླའི་ཕྱི་དྲོ་ཞིག་ལ་སྤྲིན་པ་ལང་ལོང་དུ་འཁྲིགས་ཤིང་རླུང་བུ་སིལ་སིལ་ལྡང་། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་ངོས་སུ་རླབས་སྒྲ་ཆལ་ཆིལ་དུ་སྒྲོག་བཞིན་སྐྱེ་བོའི་སེམས་ཁམས་སུ་སྐྱོ་ཤས་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན།
འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་རོལ་དབྱངས།
འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་ལུགས་རོལ་དབྱངས་ནི་བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ཆེས་རྒྱུན་བཀོལ་ཆེ་ཞིང་། གཙོ་ཆེ་བ། ཁྱབ་བརྡལ་ཆེ་བའི་རོལ་དབྱངས་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སྒྲུབ
སྔ་རབས་བོད་སྤྱོད་རོལ་ཆའི་སྐོར་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།
རང་རེ་ཁ་བ་ཅན་ལ་མཚོན་ན་གནའ་སྔ་མོ་ནས་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གླུ་གར་རྩེད་འཇོ་སོགས་ཀྱི་རོལ་མོར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྲོལ་མང་པོ་ཞིག་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་པས། རོལ་ཆ་ནི་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བཟུང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་