ལི་ཁེ་ཆང་གིས་ཨོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡའི་ཙུང་ལི་ཁུའུ་ཨར་ཚི་དང་གྲོས་མོལ་མཛད། པདྨ་ཚེ་བརྟན་དང་ཁོའི《ལག་དམར》ཅེས་པའི་གློག་བརྙན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཕུག་ལམ་རིང་ཤོས་སུ་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ། སྐབས་གཉིས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་མཐོ་རིམ་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་སྒྲོག་སྒོར་དབུ་ཚོགས་འཚོགས་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད་ཤིས་ཚིག་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དབྱི་ཊ་ལིའི་ཙུང་ལི་ཁུང་ཐེ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ། “རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་སྐོར་གླེང་སྐབས་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཅི་ཟེར་རམ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་ཆེས་མཐོའི་མཚན་གནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཐོབ། ཁྲུང་ཆིང་གྲོང་ཁྱེར་ཝན་ཀྲོའུ་ཁུལ་འབྲི་ཆུའི་ཟམ་ཆེན་གཉིས་པའི་སྟེང་བགྲོད་པའི་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་ཞིག་འབྲི་ཆུའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ། མཚོ་སྔོན་གོར་མོ་གྲོང་ཁྱེར་འབྲི་ཆུའི་ཆུ་འགོ་གྲོང་ཚོར་ཕར་རོགས་ཚུར་གཅེས་ཀྱིས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བ། དཔལ་དགེའི་ཆུ་བསྐྱིལ་མཚེའུའི་འཕྲིན་གསར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > གསར་འགྱུར། > བོད་ཁུལ་གསར་འགྱུར།
སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཀྲུང་གོའི་མཚོ་སྔོན་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་དངུལ་གཏོང་ཉོ་ཚོང་ངོ་འཕྲད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་འགྲེམ་སྟོན་གྲ་སྒྲིག་བྱ་བ་བདེ་བླག་ངང་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།
ཟླ6པའི་ཚེས13ཉིན་གསར་འགོད་པས་མཚོ་སྔོན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་འགྲེམ་ལྟེ་གནས་སུ་མཐོང་བ་ལྟར་ན། སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཀྲུང་གོའི་མཚོ་སྔོན་ལྗང་མདོག་འཕེལ་རྒྱས་དངུལ་གཏོང་ཉོ་ཚོང་ངོ་འཕྲད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་འགྲེམ་སྟོན་གྲ་སྒྲིག་བྱ་བ་སོ་སོ་བདེ་བླག་ངང་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པ་
​དཀར་མཛེས་གེ་སར་གནམ་ཐང་དུ་གནམ་གྲུ་ཚོད་འཕུར་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ།
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཚེས13ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད6དང་སྐར་མ53ཐོག འགྲུལ་སྐྱེལ་གནམ་གྲུA319དཀར་མཛེས་གེ་སར་གནམ་ཐང་དུ་བདེ་ལེགས་ངང་བབས་ཤིང་། དེས་གེ་སར་གནམ་ཐང་དུ་གནམ་གྲུ་ཚོད་འཕུར་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་མཚོན་ཡོད། གེ་སར་གནམ་གྲུ་ཐང་ནི2016ལོའི་ཟླ4པའི་ཚེས18ཉིན་ལས་གཞི་ཆ་ཚང་དངོས་སུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་འགོ་བརྩམས་ཞིང་། རྒྱུན་ལོན་བྱུང་བ་
མཚོ་སྔོན་བྲག་ལུང་ལུང་ཤུར་ནས་གཉན་པོ་གྲོང་རྡལ་བར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ།
ཟླ་6ཚེས་11ཉིན་ཁྱོན་རིང་ཚད་སྤྱི་ལེ་50.79ཡོད་པའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བྲག་ལུང་ལུང་ཤུར་ནས་གཉན་པོ་གྲོང་རྡལ་བར་གྱི་རིམ་གཉིས་གཞུང་ལམ་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཡོད། ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན་བྲག་ལུང་ནས་གཉན་པོ་བར་གྱི་གཞུང་ལམ་དེ་མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གཉིས་འབྲེལ་མཚམས་ཀྱི་བྲག་ལུང་ལུང་ཤུར་དུ་ཡོད་པ་དང་། རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་རྗེས་ལམ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་དབུལ་པོའི་
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་ནག་འཇོམས་ངན་སེལ་ཆེད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་འགྲེམ་སྟོན་དང་བརྗོད་དོན་དྲིལ་སྒྲོག་ཉིན་མོའི་བྱ་འགུལ་སྤེལ།
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ནག་འཇོམས་ངན་སེལ་ཆེད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་འགྲེམ་སྟོན་དང་བརྗོད་དོན་ཁྱབ་
“འཕྲིན་སྦྲེལ་དྲ་བ+”ཡི་སློབ་ཆེན་སློབ་མའི་གསར་གཏོད་ལས་སྐྲུན་གྱི་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་མོ་མཚོ་བྱང་ཁུལ་དུ་སྤེལ་བ་རེད།
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ6པའི་ཚེས6ཉིན། སྐབས་ལྔ་བའི“འཕྲིན་སྦྲེལ་དྲ་བ+”ཡི་སློབ་ཆེན་སློབ་མའི་གསར་གཏོད་ལས་སྐྲུན་གྱི་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་མོའི“གཞོན་ནུ་གསར་བརྗེའི་ཕུགས་འདུན་གཏོད་པའི”བྱ་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནུབ་མཚོ་གྲོང་རྡལ་གྱི“མདེལ་གཉིས་སྐར་
འགོ་བ་བྱ་རྒོད་སྟོབས་ལྡན་ཀྱིས་དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པ་བོད་དུ་བསྐྱོད་པར་སྟོབས་ཤུགས་ཕུལ་བ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། 1950ལོར་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པ་སི་ཁྲོན་ནས་བོད་དུ་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དུས་ཡུན་ལོ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀའི་རིང་སི་ཁྲོན་ནས་བོད་ལྗོངས་བར་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོས་
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཐོ་རིམ་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཁོར་ཡུག་ཐོན་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བའི་དཔེ་མཚོན་གྱོད་གཞི་5ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་པ།
ཀན་སུའུ་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་སྲིད་གཞུང་གིས་ལས་སྟེགས་བསྐྲུན་ནས་དུད་ཚང་དབུལ་པོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གླ་པ་རྒྱུག་པར་རོགས་རམ་བྱེད་པ།
རི་ཁུལ་དང་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ནས་ཐོན་ཏེ་ལས་ཀ་དང་འཚོ་བ་གསར་པ་སྐྱེལ་ཐུབ་པ་བྱ་ཆེད། ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཅོ་ནེ་རྫོང་མ་རུ་གྲོང་རྡལ་གྱི་བོད་རིགས་འབྲོག་པ་ཆོས་དཀར་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ལ་མྱོང་ཚོར་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་སྟེ། “དེ་སྔོན་གླ་པ་རྒྱུག་སྐབས་གླ་ཆ་འགན་ལེན་མེད། ད་ཆ་སྲིད་གཞུང་དང་ཁེ་ལས་མཉམ་ལས་བྱས་
ཁམས་ཁུལ་དུ་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་ཕུགས་འདུན་དོན་གཉེར་བྱེད།
དབྱར་འགོའི་དུས་སུ། སི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ལི་ཐང་རྫོང་དུ་ཁམས་པའི་ཕོ་རྒོད་ཚོས་ས་བབ་མཐོ་ཚད་སྨི་4000ཟིན་པའི་སྤོ་ལོ་ཐང་དུ་རྔུལ་ཆུ་འཛག་བཞིན། ཨ་སྔོན་སྤྲིན་དཀར་འོག་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་འགྲན་བསྡུར་བྱས་ཤིང་། དེར་སླེབས་པའི་ལྟད་མོ་བས་དགའ་འབོད་ཡང་ཡང་བྱས་པ་
དབུལ་སྒྲོལ་ཕྱུག་འགྱུར་གྱི་ཐབས་བཟང་།
བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་ཅུན་ཆིན་ཞིང་ལས་ཚན་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་2015ལོའི་ཟླ་5པར་བཙུགས་པ་དང་། ཀུང་སིས་ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཆའི་ཐོན་ཁུལ་དང་། ཐོན་རྫས་ཀྱི་ངེས་གནས། ཁྲོམ་རའི་འཕེལ་རྒྱས་འཆར་འགོད་བཅས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས། ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་གསར་སྤེལ་
མཐོ་རྒྱུགས་སྐར་གྲངས་ཟླ6པའི་ཚེས25ཉིན་ཁྱབ་སྒྲོག་བྱ་རྒྱུ་རེད།
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ6པའི་ཚེས9ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོའི་དུས་ཚོད17སྟེང2019ལོའི་མཚོ་སྔོན་གྱི་མཐོ་རྒྱུགས་མཇུག་སྒྲིལ་པ་རེད། ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ནས་སློབ་མ44313གྱིས་རྒྱུགས་ཁུལ34དང་རྒྱུགས་ལེན་ས་ཚིགས48། རྒྱུགས་ར1532ནས་མཐོ་རྒྱུགས་བླངས་ཤིང་། དེའི་ཁྲོད་རྒྱུགས་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སློབ་མ248ཡོད། རིམ་པ་སོ་སོའི་རྒྱུགས་དོན་རྩ་འཛུགས་དང་རྒྱུགས་ཤོག་སྲུང་བ། རྒྱུགས་རའི་ལྟ་ཞིབ། འགན་སྒྲུབ་སྐོར་
མཚོ་སྔོན་གྱིས་ལྗང་མདོག་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་ཟོག་གི་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་ཧུར་ཐག་བསྐྲུན་རྒྱུ་ཡིན་པ།
ལྗང་མདོག་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་ཟོག་སྐྱོན་བྲལ་དང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཞིང་འབྲོག་ལས་ཚད་གཞི་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་དང་ཞིང་འབྲོག་ཐོན་ཟོག་གི་སྤུས་ཚད་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་མགྱོགས་མྱུར་མཐོ་རུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཁྲིད་སྟོན་
ལོ་14ཡི་རིང་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་བསྡད་ནས་ཡུལ་མི་ཚོ་བློ་བདེ་བའི་སྨན་པ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱས་པ།
ཉིན་ལྟར་ཞོགས་པའི་ཉི་གཞོན་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ས་མཐོའི་ཁྱིམ་ཚང་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་འཕྲོ་སྐབས། ཞོགས་པར་ཞིང་ལས་བྱེད་མཁན་གྱི་ཡུལ་མི་ཚོས་རྟག་ཏུ་རི་ཁུལ་དུ་སྐྱོད་བཞིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་རེ་རེ་མཐོང་ཐུབ། ཁོང་ཚོ་གཟུགས་སྟོབས་ཆེན་པོ་མེད་རུང་། གོམ་པ་བརྟན་པོར་སྤོ་བཞིན་ཡོད་ལ། ཁོང་ཚོ་ནི་སྨན་བཅོས་སུ་སྐྱོད་
རྨ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཐོན་ཐོན་རྫས་འོས་སྦྱོར་འགྲེམ་འཚོང་ཚོགས་འདུ་ཁྲུན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་རུ་བསྡུས།
ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བའི་འཕྲིན། (གསར་འགོད་པ། མཁའ་འགྲོ་ཚེ་བརྟན། ཧེ་ཡན།) ཟླ6པའི་ཚེས6ཉིན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དང་ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་། ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་བཟོ་ཚོང་མཉམ་འབྲེལ་
མཚོ་སྔོན་ཟི་ལིང་ནས་ཚྭ་ཁ་མཚོ་བར་གྱི་ཡུལ་སྐོར་མེ་འཁོར་གཏོང་འགོ་ཚུགས་པ།
འདི་ག་ཚགས་པར་ཁང་དུ་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ། ཀྲུང་གོ་གསར་འགྱུར་དྲ་བའི་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་གཞིར་བཟུང་། ཀྲུང་གོ་ལྕགས་ལམ་མཚོ་བོད་ཚོགས་པ་ཚད་ཡོད་ཀུང་སི་ནས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བར། ཟླ་6ཚེས་1ཉིན་ནས་བཟུང་ཀུང་སི་དེས་མཚོ་སྔོན་ཟི་ལིང་ནས་ཚྭ་ཁ་མཚོ་བར་གྱི་Y961/2ཡུལ་སྐོར་མེ་འཁོར་གཏོང་
“དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བོད་སྐྱོད་ལམ་བུར་སླར་ཡང་བསྐྱོད་ནས། སི་ཁྲོན་གྱི་གསར་བརྗེའི་རིག་གནས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་”བྱ་འགུལ་བདེ་བླག་ངང་མཇུག་སྒྲིལ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་6པའི་ཚེས་2ཉིན། ཕག་མོ་རི་བོའི་འདབས་དང་། རྒྱུ་ལ་གཙང་བོའི་འགྲམ་ངོགས་སུ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་
ད་ལོ་ཚྭ་འདམ་གཤོང་སར་བྱེད་སྒོ་མང་པོ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་དུ་སྤེལ་འཆར་འདུག
སྤྱི་ཟླ6པའི་ཚེས3ཉིན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱིས་འོད་སྟོང་འབར་བའི་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ། འབད་འཐབ་ཁྲོད་ཀྱི་ཚྭ་འདམ་གཤོང་ས་ཞེས་པས་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་བྱས་པའི་གསར་འགྱུར་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་
མཚོ་སྔོན་གྱི་ཐག་རིང་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ།
དབྱར་ཚུགས་ཀྱང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ས་མཐོར་སྔར་བཞིན་གྲང་ངར་ཆེ། ཁྲག་ཤེད་བརྟག་ཆས་དང་། ཁྲག་མངར་འཇལ་ཆས། སྙིང་པར་ལྟ་སྲུང་ཡོ་ཆས་སོགས་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་སྨན་བཅོས་སྒྲིག་ཆས་བླུགས་པའི་སྨན་སྒམ་དང“གན་འཇོག་གཉིས”ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ལག་དེབ་ཁྱེར་བའི་མཱ་མུའུ་ཧྲ་དང་ཁོང་གི་ཁྱིམ་ཚང་སྨན་པ་ཚོགས་པ་
ཞབས་བྲོ《མཁའ་ལམ》ཞེས་པ་ཀྲུང་གོའི་སྒྱུ་རྩལ་དུས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པར་འཁྲབ་པ།
ཉེ་ཆར། ཀྲུང་གོའི་སྒྱུ་རྩལ་དུས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པར་ཞུགས་པའི་ཟློས་གར་དང་། སྐབས་བཅུ་དྲུག་པའི“ཝུན་ཧྭ་བྱ་དགའ་ཆེན་པོའི”དཔྱད་བསྡུར་ནང་ཞུགས་པའི་ཟློས་གར། རྒྱལ་ཁབ་ཟློས་གར་ཁང་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱིས་གསར་རྩོམ་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པའི་ཞབས་བྲོ《མཁའ་ལམ》ཞེས་པ་ཧྲང་ཧའེ་པའོ་ལི་ཟློས་གར་ཁང་དུ་འཁྲབ་པ་རེད། ཞབས་བྲོ་
[དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བོད་སྐྱོད་ལམ་བུར་སླར་ཡང་བསྐྱོད་པ] ཁམས་པའི་གྲོང་ཚོ་ཨང་དང་པོ་ཤ་རྭ་ཐང་དུ་ཕྱིན་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་5པའི་ཚེས་29ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར་དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བོད་སྐྱོད་ལམ་བུར་སླར་ཡང་བསྐྱོད་པ འི་བྱ་འགུལ་ལ་ཞུགས་པའི་དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་འཐབ་མོ་བ་རྒན་གྲས་དག་དང་དམག་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བུ་རྒྱུད་རྣམས་བྱ་འགུལ་གྱི་ས་ཚིགས་གཉིས་པ་སྟེ། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བྲག་འགོ་རྫོང་གི་ཤ་རྭ་ཐང་དུ་འབྱོར་ནས་གྲོང་སྡེའི་དམར་པོའི་