ཧྥ་རན་སེའི་ཙུང་ཐུང་མཱ་ཁེ་ལུང་གིས་དེ་རིང་ནས་བཟུང་རང་རྒྱལ་ལ་རྒྱལ་དོན་འཚམས་འདྲི་བྱེད་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་བགྲོ་གླེང་འཛིན་གྲྭ་སློབ་འགོ་ཚུགས་པ། བོད་སྐྱོད་འབུམ་རམས་པའི་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པས་མུ་མཐུད་རིག་སྟོབས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་གི་ཚན་རིག་ལས་དོན་ཁང་ཐོག་མ་ལྷ་སར་བཙུགས་པ། བོད་ཀྱིས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གསར་དུ་བསྣན་པ། ཞིང་ལས་དངུལ་ཁང་བོད་ལྗོངས་ཡན་ལག་དངུལ་ཁང་གིས“ངོ་རིས་བཤེར་ནས་དངུལ་ལེན་པའི”བྱེད་ནུས་བཏོན་པ། ཀྲུང་དབྱང་གི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་ཞིབ་རུ་ཁག་ཨང་དྲུག་པས་བོད་ལྗོངས་ལ་གྱོད་དོན་༡༧བརྒྱུད་སྤྱོད་བྱས། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་བཅོས་སྒྲིག་ལ་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོབ་པ། བོད་ཡིག་དཔེ་མཛོད་ཀྱི་གཞི་གྲངས་ལྟེ་གནས་དབུ་བརྙེས་པའི་མཛད་སྒོ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་སུ་སྤེལ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > བླ་སྤྲུལ།
ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་རྣམ་ཐར།
ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་ནི་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པ་གསར་འདེབས་གནང་མཁན་དང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་བའི་སློབ་དཔོན་ཡིན། ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་ལ་མཁས་གྲུབ་རྗེས་མདོ་ཁམས་སྨད་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ཙམ་ལས་གསལ་པོ་ཞིག་ལོ་རྒྱུས་སྔ་མ་རྣམས་སུ་མི་གསལ་ལ། ཆུ་བཟང་ངག་དབང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་གིས། འཁྲུངས་ཡུལ་དང་རིགས་རུས་ནི་ས་སྐྱ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། ས་སྐྱ་ནས་ཆད་པའི་
མདོ་སྨད་དུ་འཁྲུངས་བའི་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚན་གཞུང་།
དགའ་ལྡན་ཁྲི་རབས་དང་པོ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ། དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའི་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་མེ་བྱ་ཕྱི་ལོ༡༣༥༧ལོའི་ཟླ༡༠ཚེས༡༠ཉིན་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་དཔལ་ཆེན་ཀླུ་འབུམ་དགེ་དང་། ཡུམ་ཤིང་བཟའ་ཨ་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ༦༣སྟེ། རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ཕག་ཕྱི་ལོ༡༣༡༩ལོའི་ཟླ༡༠ཚེས༢༥ཉིན་གྱི་ཞོགས་པའི་ཉི་དྲོད་ཙམ་ལ་གཟིམ་ཁང་འོད་གསལ་སྦུག་ཏུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་འཐིམས་པའི་ཚུལ་མཛད།
ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་གསང་རྣམ།༡
དང་པོ་ནི།གླེགས་བམ་རིན་པོ་ཆེ་ལས།ང་ཁྲིམས་ལྡན་མཁན་པོའི་སྐུར་བསྟན་ཀྱང་།ཞེས་སོགས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་དང་།ང་རིགས་ལྔ་མཁྱེན་པའི་པཎྡི་ཏ།ཞེས་དབྱངས་ཅན་བཞད་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་དཔལ།མི་ང་ཡི་སྤྲུལ་པ་ཕྱོགས་རིས་མེད།ཅེས་ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ།མི་ང་ཡི་བསྟན་པ་བཤིག་པ་རྣམས།ཞེས་བདེ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་སྟོབས་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ།ང་ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་རིན་ཆེན་ལ།
བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ནི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྨ་ལྷོའི་རོང་བོ་སྡེ་བདུན་དུ་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ཐེ་བུ་ཞེས་པར་ཡབ་ཕུར་བ་ཚེ་རིང་དང་། ཡུམ་ལྷ་མོ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ།1938ལོར་འཁྲུངས། 1947ལོ་སྟེ་དགུང་ལོ་བཅུར་རིགས་སྨྲའི་ཁྱུ་མཆོག་བཤེས་གཉེན་རབ་འབྱམས་པ་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པ་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ཏེ་བསྡུས་གྲྭ། བློ་རྟགས། ས་ལམ། དོན་བདུན་ཅུ། ལམ་རིམ།
རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
འདི་ཉིད་ནི་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་ནང་ནས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀའི་ཐོག་མཛད་རྗེས་དང་མཚན་སྙན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ལྷོ་ཁ་འཕྱོངས་རྒྱས་འཕྱིང་དབར་སྟག་རྩེར་ཡབ་བདུད་འདུལ་རབ་བརྟན་དང་ཡུམ་ཁྲི་ལྕམ་ཀུན་དགའ་ལྷ་མཛེས་ཀྱིས་སྲས་སུ་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་སྦྲུལ1617ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་ཁྱི1682ལོར་སྐུ་གཤེགས། དགུང་ལོ་རེ་དྲུག་བཞུགས།
ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་བོ་མཆོག་གི་རྣམ་ཐར་སྙིང་བསྡུས།
བློ་གཏེར་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བའི་ལུགས་བཟང་ཚུལ། བཤད་དང་སྒྲུབ་པས་འཛིན་ལ་ཟླ་བྲལ་བ། མཁྱེན་རླབས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་མཐར་བསྙེགས་པ་ཡིན། ཚད་ལྡན་རྗེ་བཙུན་བླ་མར་གསོལ་བ་འདེབས། ཞེས་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གསོལ་འདེབས་ཤློ་ཀས་མདུན་བསུས་ཏེ་ཞུ་བར་བྱ་བ་ནི། དེ་ཡང་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ༸ཡབ་རྗེས་བླ་མ༸ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་བོ་མཆོག་ནི།
བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་གྲགས་ཅན་དུང་དཀར་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག
དེ་ཡང་ཁོང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཡོས(༡༩༢༧)ལོར་དགེ་མཚན་གྱི་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་བོད་ལྗོངས་ཀོང་པོ་ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་ཉིང་ཁྲི་རྫོང་ཁོངས་ཇོ་མོ་ཤང་དུ་ཡབ་ཚེ་དབང་དང་ཡུམ་བཀྲ་ཤིས་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། མཚན་ཟླ་བ་ཞེས་གསོལ། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་ཁྱབ་བདག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཕ་བོང་ཁ་པ་བདེ་ཆེན་སྙིང་པོས་ཆོས་མིང་བློ་བཟང་སྐལ་ལྡན་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་གནང་།
དགེ་བཤེས་འཇམ་དཔལ་རོལ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།
ཨ་མདོ་དགེ་བཤེས་འཇམ་དཔལ་རོལ་བའི་བློ་གྲོས་ནི། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་གྱི་མཚོ་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ། ཉིན་ལུང་ཝང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད། གནུབས་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདུང་རིགས་ལས་མཆེད་པ་ཡབ་རིག་སྔགས་འཛིན་པ་འཁྱམ་རུ་སྐུ་ཆེན་དང་། ཡུམ་སྤྲེའུ་ནག་བཟའ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ1888ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བདུན་པར། ཨ་ཕྱི་རྒན་མོ་ཞིག་ཡོད་པས་གཉོར་སྐྱོང་བྱས་ཏེ་མོ་རང་གིས་དམ་པ་འདིར་ཀློག་སློབ་བཞིན་དབུས་ཀྱི་ལྷ་སར་མཇལ་སྐོར་ལ་སོང་།
སྣར་ཐང་མཁན་པོ་རིག་པའི་རལ་གྲིའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།
བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི་ནི་བོད་དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་ལས་དབུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལྷོ་ཁར་དཔལ་བསམ་ཡས་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་ཕུ་ཐང་གི་སར། བོད་རབ་བྱུང་བཞི་པ་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་བཅུ་ཚན་གསུམ་པ་ཙམ་ལ་སྐུ་བལྟམས། བྱིས་པའི་དུས་ནས་སྤྱང་གྲུང་འཛོམ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། ཡང་ཡུལ་གྱིས་བསམ་ཡས་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོར་བཙུན་པ་བྱེད་དུ་བཅུག
ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།
ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་ནི། དྭགས་པོ་ཀ་ཤར་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ།ཡབ་རྟ་མགྲིན་དང་། ཡུམ་དམ་ཆོས་འཚོ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ1883ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་དྲུག་པར་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་ཞུས། སྤྱི་ལོ1888ལོར་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་མོ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཤིང་།
འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།
ས་སྐྱའི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ནི་གཙང་གཡས་རུ་ངམ་རིང་གི་ཀླུ་ཁུང་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་གཅུང་ཟངས་ཚ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་དང་། ཡུམ་མ་གཅིག་ཀུན་དགའ་སྐྱིད་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ། རབ་བྱུང་བཞི་བའི་ཤིང་ལུག(༡༢༣༥)ལོའི་ཟླ་བ་གསུམ་པའི་ཚེས་དྲུག་ལ་སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་ཆུང་དུས་ནས་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་སོགས་སྦྱངས།
སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
ནང་བ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་ཞིག་དང་དེའི་སྔ་རོལ་ཏུ་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པ་མེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ཏེ། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྔོན་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་དཔག་མེད་ནས་རིམ་བཞིན་མར་བྲི་སྟེ་བཞི་ཁྲི་ལ་ཐུག་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་འཁོར་བ་འཇིག་དང་སུམ་ཁྲིའི་དུས་སུ་གསེར་ཐུབ།