གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > གསོ་རིག > བོད་སྨན་ཁང་།
མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་སྨན་ཁང་ཁྲི་ཀའི་ཡན་ལག་སྨན་ཁང་དངོས་སུ་སྒོ་ཕྱེས།
ཉེ་སྔོན། ཁྲི་ཀ་རྫོང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་མི་རིགས་སྨན་ཁང་སྟེ་ཁྲི་ཀ་བོད་སྨན་ཁང(མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་སྨན་ཁང་ཁྲི་ཀའི་ཡན་ལག་སྨན་ཁང)དངོས་སུ་སྒོ་ཕྱེས་ཤིང་། དེས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བོད་སྨན་ཁང་གི་དགེ་མཚན་བེད་སྤྱད་ནས་མཉམ་དུ་དོ་དམ་བྱེད་པའི་སྒྲིག་གཞི་བཙུགས་ཏེ་རིམ་པ་གསུམ་པའི་སྨན་ཁང་གི་སྨན་བཅོས་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་དམངས་ལ་མྱོང་དུ་བཅུག་པ་རེད།
པེ་ཅིང་དུ་བོད་སྨན་ཁང་བཙུགས་ནས་མི་ལོ༡༧འགོར་བའི་རིང་ལ་ནད་པ་ཁྲི༡༠༠ལྷག་ལ་ནད་བཅོས་བྱས་ཡོད་པ།
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ལོའི་ནང་དུ་བོད་སྨན་ལས་དོན་གོང་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཤུགས་ཚད་ཆེ་རུ་བཏང་བ་ཡིས"འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ"རུ་གྲགས་ཡོད་པའི་བོད་སྨན་དེ་སྔར་ན་མེད་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེང་སྐབས་པེ་ཅིང་བོད་སྨན་ཁང་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་རོགས་སྐྱོར་ཆེན་པོ་གནང་བར་བརྟེན་ནས་སྨན་བཅོས་དང་ཚན་ཞིབ།སློབ་ཁྲིད། རྨང་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཐད་ནས་གཡུར་དུ་ཟ་བའི་གྲུབ་འབྲས་བླངས་ཡོད་པ་རེད།
ལྷ་ས་ནས་མ་བུ་བདེ་སྲུང་མཐུན་ཚོགས་བཙུགས་པ།
ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མ་བུ་བདེ་སྲུང་མཐུན་ཚོགས་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་དང་། རྒྱུས་ལོན་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། མ་བུ་བདེ་སྲུང་མཐུན་ཚོགས་དེར་ད་ལྟ་ཚོགས་མི་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་གཉིས་ཡོད་ལ། མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་གཙོ་གཉེར་ལས་ཁུངས་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་འཕྲོད་བསྟེན་ཅུའུ་ཡིན་པ་དང་། ལས་ཁུངས་དེས་རང་འགུལ་སྒོས་བྱེད་སྒོའི་མཛུབ་སྟོན་དང་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་ལྟ་རྟོག་དང་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་རེད།
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སློབ་གྲྭ་ཐོག་མ།
༄༅།།བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སློབ་གྲྭ་ནི། གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་དགུང་ལོ་ལྔ་ང་ལྔ་པ། ཆུ་སྟིག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༧༦༢པའི་ལོ་དེར་ཀོང་པོ་སྨན་ལུང་དུ་བཙུགས། སྐབས་དེར་སློབ་མ་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་བསྡུས་ཤིང་སློབ་གྲྭའི་དབུ་འཛིན་དང་། སློབ་དཔོན་གཉིས་ཀ་གཡུ་ཐོག་པས་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། སློབ་སྦྱོང་གི་ཡུན་ཚད་ལོ་བཅུ་རེ་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ་སྨན་པ་གསར་ཐོན་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚད་གཞི་དང་བསྟུན་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གི་མིང་དུ་འབུམ་རབས་པ་དང་། རབ་འབྱམས་པ། དཀའ་བཅུ་པ། བསྡུར་ར་པ་བཅས་རིམ་བཞིར་ཕྱེས།
གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་གྱི་བོད་སྨན་ཁང་།
གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་གྱི་བོད་སྨན་ཁང་ནི་བོད་ལྗོངས་གཞིས་ཀ་རྩེའི་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་གྱི་སྒོ་ཆེན་ནང་རོལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་
ཐེམ་ཆེན་རྫོང་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་།
ཐེམ་ཆེན་རྫོང་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་ནི་སྤྱི་ལོ༡༩༦༢ལོར་སྐབས་དེའི་རྫོང་བོད་སྨན་ཚན་ཁག་གི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་བཙུགས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ༡༩༨༦ལོར་དངོས་སུ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཆེད་ལས་སྨན་ཁང་དུ་བསྒྱུར་བས།མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་ཁྲོད་དར་རྒྱུན་རིང་བའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོང་སྟག་ས་ཆའི་སྔོན་བྱོན་གསོ་རིག་མཁས་མཆོག་དམ་པ་འགའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱག་ལེན་དང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་བརྟེན་ནས།ཡུལ་གྲུ་འདིའི་གསོ་རིག་གི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་མ་ཉམས་གོང་འཕེལ་དུ་བཏང་ཞིང་།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་རིག་གནས་རྟེན་མཛོད་ཁང་།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་རིག་གནས་རྟེན་མཛོད་ཁང་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཞི་ཆགས་ཡོད་ཅིང་ཕྱིའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་བཀོད་པ་ཤིན་ཏུ་བརྗིད་ཆགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་སྣང་ལ། ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ཞིག་ཏུ་ངེས། རྟེན་མཛོད་ཁང་འདིའི་འཛུགས་སྐྲུན་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ༡༢༠༠༠ཡོད་པ་དང༢༠༠༧ལོའི་ཟླ༩བར་དངོས་སུ་སྒོ་ཕྱེས་ཤིང་། མིག་སྔའི་བར་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་བོར་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་རིག་གནས་ཚུར་སྣང་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་ཆེད་ལས་རྟེན་མཛོད་ཁང་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།
མཚོ་སྔོན་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོ་སྨན་ཁང་གི་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ།
མཚོ་སྔོན་རྒྱ་གྲམ་དམར་པོ་སྨན་ཁང༼མིང་གཞན་ལ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་བཙོན་ཁང་བདག་གཉེར་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་སྨན་ཁང་ཟེར།༽ནི༡༩༤༩ལོའི་ཟླ༡༠བར་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་བཅིངས་འགྲོལ་དམག་གིས་མིན་གོའི་དུས་སྐབས་སུ་ཟི་ལིང་ས་ཁུལ་གྱི་ཀྲུང་ལུགས་སྒོ་བསྟེན་སྨན་ཁང་རྩིས་ལེན་བདག་གཉེར་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ཐོག་མར་བཙུགས་པ་ཡིན་ཞིང་། ༡༩༥༦ལོར་ཟླ༤བར་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོག་མཆན་ཐོབ་ཏེ་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་རེད།
པེ་ཅིན་ཙོང་ཁ་བོད་སྨན་སྒོ་བསྟེན་ཁང་གི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
པེ་ཅིན་ཙོང་ཁ་བོད་སྨན་སྒོ་བསྟེན་ཁང་ནི་རང་རྒྱལ་ནུབ་ཕྱོགས་གསར་སྤེལ་སྲིད་ཇུས་བཟང་བོའི་ལེགས་ལམ་ལ་བསྟེན་ནས་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་མི་སྣའི་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་དང་རྒྱལ་ཁབ་དམངས་ཨུ།ཀྲུང་དབྱངས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་སྒྲིལ་པུའུ། པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་འཕྲོད་བསྟེན་ཕྱོགས་ཀྱི་འགན་འཛིན་ལས་ཁུངས་སོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་སྨན་ལས་གྱི་ལམ་ལུགས་སྒྲིག་སྲོལ་ལྟར་པེ་ཅིན་རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་ཆེན་དགའ་ལྡན་བྱིན་ཆགས་གླིང་གི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སྤྱི་ལོ་ཆིག་དགུ་གོ་དགུ་ལོའི་ཟླ་བཅུ་བར་གསར་འཛུགས་མཛད་དེ་སྨན་ཁང་གི་སྒོ་མོ་པྱེ་བ་ལགས།
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དེང་དུས་སྨན་ཁང་།
བབ་ཆགས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཉིང་ཁྲི་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་རྒྱལ་སྒོའི་མདུན་ངོས་སུ་བླ་སྨན་གཡུ་ཐོག་རྙིང་མ་ཡོན་ཏན་མགོན་པོའི་འདྲ་སྐུ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་དེའི་མདུན་ངོས་སུ་དྭངས་གཙང་གི་ཆུ་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་ས་གནས་དེ་གའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་ཆུ་ཞེས་སུ་འབོད་ཀྱི་ཡོད། ཉིན་ལྟར་ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ནས་མི་མང་དག་ཞིག་ཞལ་འདོན་གནང་བཞིན་ལྷ་སྨན་གྱི་འདྲ་སྐུར་སྐོར་བ་བསགས་ཀྱི་ཡོད།
སྨན་པ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་ས་ཁུལ་གང་མང་དུ་སྒོ་བསྟེན་སྨན་ཁང་གཅིག་རྗེས་གཅིག་ཏུ་བཙུགས།
འཇིགས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཅི་ལའང་ཞུམ་པ་མེད་པར་ནམ་ཡང་བློ་སྤོབས་ཆེར་བསྐྱེད་ཀྱིས་མདུན་དུ་སྐྱོད་པའི་དོན་ཡིན།སྨན་པ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།རང་གི་ནུས་པར་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་འཇིགས་མེད་སྒོ་བསྟེན་སྨན་ཁང ༡༠༨ ཕྱེས། ཁོས་ཕ་ཡུལ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རེབ་གོང་རྫོང་ཡིན་ཞིང་། ད་ལོ་དགུང་ལོ ༥༧ དང་། ཤ་སྐམ་ཞིང་རིད་པ་ཡིན་རུང་བློ་སྤོབས་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡིན། ཁོས་ལོ་ངོ ༤༡ རིང་ལ་སྨན་པའི་ལས་དེ་གཉེར་བ་དང་། ཆུང་དུས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་བོད་ཀྱི་ལྷ་རྗེ་ཡོ་ནེ་ལས་སློབ་གཉེར་མཛད།
སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་པད་མས་བོད་སྨན་རྫས་རིགས་སྨན་བཅོས་ཉེན་སྐྱོབ་དཀར་ཆག་ཏུ་འཇུག་འོས་པའི་གྲོས་གཞི་བཏོན།
ཟླ ༣ པར་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གཉིས་ནི་པེ་ཅིང་དུ་ཚོགས་འགོ་བརྩམས། འཐུས་མི་ཨུ་ཡོན་ཡོངས་ཀྱིས་རང་རང་ས་ནས་བསམ་འཆར་དང་རེ་འདུན་གང་མང་བཏོན། རྒྱལ་ཡོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་ཞུགས་པའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཨུ་ཡོན་པད་མ་ལགས་ཀྱིས་གསར་སྣོན་བྱས་པའི་བོད་སྨན་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་འགྲེམ་སྤེལ་བྱེད་ལ་ཉེ་བའི《སྨན་བཅོས་ཉེན་སྐྱོབ་དཀར་ཆག》ཏུ་འཇུག་དགོས་པའི་རེ་འདུན་བཏོན།