ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གཞུང་དོན་ཐིང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གཞུང་དོན་ཐིང་གིས། 《གྲོང་གསེབ་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་བསམ་འཆར》བཀྲམ་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་དང་གྲོས་མོལ་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་གྱིས་བཤམས་པའི་དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་གསོལ་སྟོན་ལ་ཕེབས་པ། ལི་ཁེ་ཆང་གིས་ཨོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡའི་ཙུང་ལི་ཁུའུ་ཨར་ཚི་དང་གྲོས་མོལ་མཛད། པདྨ་ཚེ་བརྟན་དང་ཁོའི《ལག་དམར》ཅེས་པའི་གློག་བརྙན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཕུག་ལམ་རིང་ཤོས་སུ་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ། སྐབས་གཉིས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་མཐོ་རིམ་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་སྒྲོག་སྒོར་དབུ་ཚོགས་འཚོགས་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད་ཤིས་ཚིག་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དབྱི་ཊ་ལིའི་ཙུང་ལི་ཁུང་ཐེ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ། “རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་སྐོར་གླེང་སྐབས་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཅི་ཟེར་རམ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་ཆེས་མཐོའི་མཚན་གནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཐོབ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > གསོ་རིག > གསར་ཤོས།
བོད་ཀྱི་གཞུང་བཙུགས་སྨན་ཁང་གི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒྱུར་བཅོས་ལ་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོན་པ།
ཉེ་ཆར། 《ཀྲུང་གོའི་འཕྲོད་བསྟེན》དུས་དེབ་ཁང་དང《བདེ་ཐང་ཚགས་པར》གྱིས་2018ལོ་འཁོར་གྱི་སྨན་ཁང་སྒྱུར་བཅོས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་མི་སེར་གྱི་བདེ་ཐང་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི“བྱ་ཐབས་གསར་པ་ཆེ་གྲས་བཅུ”དང“གསར་འགྱུར་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་བཅུ”ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། བོད་ཀྱི་རིམ་ཁག་འཕྲོད་བསྟེན་བདེ་ཐང་སྡེ་ཚན་གྱིས་མཐུན་སྦྱོར་ཤུགས་འདོན་བྱས་ཏེ་གཞུང་བཙུགས་སྨན་ཁང་གི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒྱུར་བཅོས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་31པ་ནས་ཨང་18པར་སླེབས་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།
ཟངས་རི་རྫོང་གི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་གཞག་མགྱོགས་མྱུར་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ།
ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་ཟངས་རི་རྫོང་གིས་གཉེན་ཆས་དང་མཁྲེགས་ཆས་ཀྱི་གཏོང་ཆ་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་རྫོང་མི་དམངས་སྨན་ཁང་དང་ཤང་གྲོང(གྲོང་ཚོ་རིམ་པ)གི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་གཞི་ལས་གྲུབ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་མ་ལག་བཙུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་བྱུང་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་འབྲས་དངོས་ཐོབ་པ་དང་བདེ་ཐང་གི་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི་དང་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཁག་གཅིག་ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན་བྱས་པ།
རང་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་ཆེད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་འཕྲོད་བསྟེན་བདེ་ཐང་དོ་དམ་ཅུས་ཀྱིས་ཉེ་ཆར་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི་6དང་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་རྣམ་གྲངས་8ཞིབ་བཤེར་རྩིས་ལེན་བྱས་ཤིང་། གྲུབ་འབྲས་དེ་དག་ནི་2016ལོར་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་དང་ཆེད་སྤྱོད་མ་དངུལ་ཧ་ལམ་སྒོར་ཁྲི་400ཙམ་བཏང་ཡོད་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་གསུམ་ལ“རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་ཀྲུང་ལུགས་སྨན་པའི”མཚན་སྙན་ཐོབ་པ།
ཉེ་དུས་མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་པུའུ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་བཅའ་ཨུ་ལྷན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་རྫས་ཅུས་བཅས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག་བདམས་པའི“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྨན་པ་གྲགས་ཅན”30དང“རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཀྲུང་ལུགས་སྨན་པ་གྲགས་ཅན”99ཡི་ཁྲོད་རང་ལྗོངས་ཀྱི་སྐལ་བཟང་ཕུན་ཚོགས་དང་། རྣམ་རྒྱལ། དབང་འདུས་བཅས་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་གསུམ་ལ“རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཀྲུང་ལུཌ་སྨན་པ་གྲགས་ཅན”གྱི་གཟི་བརྗིད་མཚན་སྙན་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་ལུམས་བཅོས་ཤུལ་བཞག་མིང་ཐོའི་ནང་ཚུད་པར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱིས་བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད།
ས་དེ་གའི་ཟླ11པའི་ཚེས28ཉིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་རིག་གནས་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་སྲིད་གཞུང་བར་གྱི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་རྒྱུན་ལས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྟེང་། ཀྲུང་གོས་རེ་ཞུ་བྱས་པའི“བོད་ཀྱི་ལུམས་བཅོས་ཏེ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་བདེ་ཐང་དང་ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་ཐད་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཤེས་བྱ་དང་ལག་ལེན”ཞེས་པར་གྲོས་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད།
བོད་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་མ་ལག་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པ།
སྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེ་བྱས་ནས་ལོ་40སོང་རིང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་མ་ལག་འཛུགས་སྐྱོང་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བ་དང་། མིག་སྔར་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ལ་ཁྱབ་པའི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་ལེན་མ་ལག་སྤྱིར་ན་བསྐྲུན་ཅིང་། 2017ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་སྲིད་ཇུས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མཁན་ཁྲི་256.83ཟིན་པ་དང་།
སྔོན་ཐོན་གྱི་གསོ་རིག་ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས“རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”ལམ་རྒྱུད་ཀྱི་ནད་པར་སྨན་བཅོས་བྱས་པ།
ཟླ་10ཚེས་5ཉིན་ཕ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་ལ་ཧེར་གྱི་མའེ་ཨའོ་སྨན་ཁང་དུ་ཀྲུང་གོ་གསོ་རིག་ཚན་རིག་ཁང་ཧྥུའུ་ཝའེ་སྨན་ཁང་གི་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཝུའུ་ཡུང་ཅན་གྱིས་ཕ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་སྨན་དོན་མི་སྣའི་གཞོགས་འདེགས་འོག་སྙིང་རྩ་གཤོང་བའི་གཤགས་བཅོས་བྱས་པ་རེད།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང《འཛམ་གླིང་དྲན་ཤེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེ་མོ་ས་ཁུལ་གྱི་མིང་གཞུང》དུ་བདམས་པ།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱས་པ་ལྟར་ན། ཉིན་ཤས་གོང་། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང《རྒྱུད་བཞི》 《འཛམ་གླིང་དྲན་ཤེས
རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་མིང་གི་བྱུང་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་བོད་ས་མཐོའི་གསོ་རིག་གཞུང་ལུགས་ལས་སྣང་བའི་མིང་བརྡ་ཞིག་དང་། མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་དུ་སྒྲུབ་པའི་མིང་བརྡ་ཞིག་རེད།
བོད་སྨན་དུ་འགྲོ་བའི་རི་སྐྱེས་འདབ་ཆགས་གོང་མོ།
གོང་མོའི་ལུས་ཀྱི་རིང་ཚད་ལ་ལི་སྨིས50ནས་ལི་སྨིས60དང་། ལུས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་ལ་སྤྱི་རྒྱ1.5ནས་སྤྱི་རྒྱ2བར་ཡོད། བྱ་གོང་མོའི་ཡ་ཐོད་དང་མིག་གི་མཐའ་སྐོར། རྣ་རྩ་བཅས་ནི་ནག་སྐྱ་ཡིན་ལ།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་རྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བའི་གཞུང་དོན་དང་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་སྐོར་བསྡུར་ནས་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་ཞིང་ཆེས་སྔ་མོའི་དུས་ནས་མ་ལག་ཅན་གྱི་རྣམ་བཤད་ལྡན་པའི་རྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་དང་།
བོད་ཕྱི་གསོ་རིག་གི་མི་ལུས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པའི་ཐད་ཀྱི་བསྡུར་དཔྱོད།
ལོ་བཅུའི་སྔོན་ཕྲན་གྱིས་བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་དུས་དེབ་ཏུ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་དེང་རབས་གསོ་རིག་གི་མི་ལུས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པ་གཉིས་བསྡུར་ནས་རགས་ཙམ
བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་དེང་རབས་གསོ་རིག་གི་“མི་ལུས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པ”གཉིས་བསྡུར་ནས་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
ངས་འདིར་བཤད་པའི་མི་ལུགས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པ་(胚胎学)ཞེས་པ་ནི་རིག་གསར་གྱི་ནང་དོན་ཞིག་གི་མིང་ཉིད་གསར་དུ་བསྒྱུར་བཟོ་བྱས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར།
〈བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་〉ལས་འཕྲོས་པའི་དོགས་གནད་འགའི་དཔྱོད་གླེང་།
1992ལོར་ཁོ་བོས་བོད་ལྗོངས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་ནས་སློབ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་རྟགས
ཕིང་ཙག་ཆུང་ཆུང་གཅིག་གིས་ང་ཚོའི་འཚོ་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཐོན།
ད་ཆ་ང་ཚོས་ཕིང་ཙག་བེད་སྤྱོད་ཚད་ཉུང་ནས་ཉུང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། ཡིན་ནའང་དེས་ང་ཚོའི་འཚོ་བར་ཕན་ཆེན་པོ་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད།
བོད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་གསུམ་ལ“རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་ཀྲུང་ལུགས་སྨན་པའི”མཚན་སྙན་ཐོབ་པ།
ཉེ་དུས་མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་པུའུ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་བཅའ་ཨུ་ལྷན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་རྫས་ཅུས་བཅས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག་བདམས་པའི“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྨན་པ་གྲགས་ཅན”
བོད་ཀྱི་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་ཐོག་མའི་བྱུང་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།
འཛམ་གླིང་གི་ས་མཐོ་སྟེ་ཇོ་མོ་གླང་མའི་གཙུག་རྒྱན་གྱིས་མཛེས་པའི་ཁ་བ་རི་པའི་ལྗོངས་འདི་ལ། སྐུ་དྲིན་གཞལ་ཐབས་བྲལ་བའི་སྔོན་བྱོན་དམ་པ་དང་གནའ་བོའི་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རང་རེའི་མི་རིགས་ཧྲིལ་བོའམ་མི་དམངས
འཇིག་རྟེན་དུ་གསོ་དཔྱད་རིག་པའི་བསམ་བློ་ཇི་ལྟར་དབུ་བརྙེས་ཤིང་དར་བའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
མིའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱི་དོན་ཚུར་སྣང་(客观反映)གི་འབྲས་བུ་སྟེ། ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཐོན་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་ལ་སྐབས་འདིར་བསམ་བློ་ཞེས་བརྗོད།
མ་རིག་པ་ནད་ཀྱི་རྒྱུར་བཞག་རུང་གི་གོ་བདེའི་ཟིན་བྲིས།
མ་རིག་པ་ཞེས་གང་ཟག་སོ་སོ་བའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་རང་བཞིན་དུ་གནས་བའམ། བག་ལ་གཞའ་བའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་ཅིག་ལ་གོ
གློ་ཚའི་ནད་ཀྱི་བདེ་སྲུང་རྒྱུན་ཤེས།
གློ་ཚད་ཀྱི་ནད་སློང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ། བད་ཀན། ཁྲག་དང་ཆུ་ཁམས་འཁྲུགས་པ་བཅས་དང་ཡང་ན་ཚ་སྐྱུར་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཟས་བསྟེན་པ། ཟོ་མར་དང་ཚྭ་ཁུའི་ཟས་ཟ་བ། ཐ་མག་འཐེན་པ།