གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > གསོ་རིག > གསར་ཤོས།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང《འཛམ་གླིང་དྲན་ཤེས་ཨེ་ཤེ་ཡ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེ་མོ་ས་ཁུལ་གྱི་མིང་གཞུང》དུ་བདམས་པ།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱས་པ་ལྟར་ན། ཉིན་ཤས་གོང་། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང《རྒྱུད་བཞི》 《འཛམ་གླིང་དྲན་ཤེས
རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་མིང་གི་བྱུང་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་བོད་ས་མཐོའི་གསོ་རིག་གཞུང་ལུགས་ལས་སྣང་བའི་མིང་བརྡ་ཞིག་དང་། མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་དུ་སྒྲུབ་པའི་མིང་བརྡ་ཞིག་རེད།
བོད་སྨན་དུ་འགྲོ་བའི་རི་སྐྱེས་འདབ་ཆགས་གོང་མོ།
གོང་མོའི་ལུས་ཀྱི་རིང་ཚད་ལ་ལི་སྨིས50ནས་ལི་སྨིས60དང་། ལུས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་ལ་སྤྱི་རྒྱ1.5ནས་སྤྱི་རྒྱ2བར་ཡོད། བྱ་གོང་མོའི་ཡ་ཐོད་དང་མིག་གི་མཐའ་སྐོར། རྣ་རྩ་བཅས་ནི་ནག་སྐྱ་ཡིན་ལ།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་རྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བའི་གཞུང་དོན་དང་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་སྐོར་བསྡུར་ནས་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་ཞིང་ཆེས་སྔ་མོའི་དུས་ནས་མ་ལག་ཅན་གྱི་རྣམ་བཤད་ལྡན་པའི་རྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་དང་།
བོད་ཕྱི་གསོ་རིག་གི་མི་ལུས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པའི་ཐད་ཀྱི་བསྡུར་དཔྱོད།
ལོ་བཅུའི་སྔོན་ཕྲན་གྱིས་བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་དུས་དེབ་ཏུ་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་དེང་རབས་གསོ་རིག་གི་མི་ལུས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པ་གཉིས་བསྡུར་ནས་རགས་ཙམ
བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དང་དེང་རབས་གསོ་རིག་གི་“མི་ལུས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པ”གཉིས་བསྡུར་ནས་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
ངས་འདིར་བཤད་པའི་མི་ལུགས་ཆགས་ཚུལ་རིག་པ་(胚胎学)ཞེས་པ་ནི་རིག་གསར་གྱི་ནང་དོན་ཞིག་གི་མིང་ཉིད་གསར་དུ་བསྒྱུར་བཟོ་བྱས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པར།
〈བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་〉ལས་འཕྲོས་པའི་དོགས་གནད་འགའི་དཔྱོད་གླེང་།
1992ལོར་ཁོ་བོས་བོད་ལྗོངས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་ནས་སློབ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་རྟགས
ཕིང་ཙག་ཆུང་ཆུང་གཅིག་གིས་ང་ཚོའི་འཚོ་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཐོན།
ད་ཆ་ང་ཚོས་ཕིང་ཙག་བེད་སྤྱོད་ཚད་ཉུང་ནས་ཉུང་དུ་འགྲོ་གི་ཡོད། ཡིན་ནའང་དེས་ང་ཚོའི་འཚོ་བར་ཕན་ཆེན་པོ་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད།
བོད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་གསུམ་ལ“རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་ཀྲུང་ལུགས་སྨན་པའི”མཚན་སྙན་ཐོབ་པ།
ཉེ་དུས་མི་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་པུའུ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་འཕྲོད་བསྟེན་དང་འཆར་བཅའ་ཨུ་ལྷན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་རྫས་ཅུས་བཅས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག་བདམས་པའི“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྨན་པ་གྲགས་ཅན”
བོད་ཀྱི་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་ཐོག་མའི་བྱུང་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།
འཛམ་གླིང་གི་ས་མཐོ་སྟེ་ཇོ་མོ་གླང་མའི་གཙུག་རྒྱན་གྱིས་མཛེས་པའི་ཁ་བ་རི་པའི་ལྗོངས་འདི་ལ། སྐུ་དྲིན་གཞལ་ཐབས་བྲལ་བའི་སྔོན་བྱོན་དམ་པ་དང་གནའ་བོའི་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རང་རེའི་མི་རིགས་ཧྲིལ་བོའམ་མི་དམངས
འཇིག་རྟེན་དུ་གསོ་དཔྱད་རིག་པའི་བསམ་བློ་ཇི་ལྟར་དབུ་བརྙེས་ཤིང་དར་བའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
མིའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱི་དོན་ཚུར་སྣང་(客观反映)གི་འབྲས་བུ་སྟེ། ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཐོན་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག་ལ་སྐབས་འདིར་བསམ་བློ་ཞེས་བརྗོད།
མ་རིག་པ་ནད་ཀྱི་རྒྱུར་བཞག་རུང་གི་གོ་བདེའི་ཟིན་བྲིས།
མ་རིག་པ་ཞེས་གང་ཟག་སོ་སོ་བའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་རང་བཞིན་དུ་གནས་བའམ། བག་ལ་གཞའ་བའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་ཅིག་ལ་གོ
གློ་ཚའི་ནད་ཀྱི་བདེ་སྲུང་རྒྱུན་ཤེས།
གློ་ཚད་ཀྱི་ནད་སློང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ། བད་ཀན། ཁྲག་དང་ཆུ་ཁམས་འཁྲུགས་པ་བཅས་དང་ཡང་ན་ཚ་སྐྱུར་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཟས་བསྟེན་པ། ཟོ་མར་དང་ཚྭ་ཁུའི་ཟས་ཟ་བ། ཐ་མག་འཐེན་པ།
སྙིང་རླུང་ནད་ཀྱི་ཟས་སྤྱོད་སྤང་བླང་།
སྙིང་རླུང་གི་ནད་ནི་དུས་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་མང་དུ་མཐོང་བའི་སྙིང་ནད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་དང་། ཡུན་རིང་དུ་ཁ་ཟས་རོ་ཁ་བའི་རིགས་དང་། ནུས་པ་ཡང་རྩུབ་བསིལ་ཆེ་བའི་ཟས་རིགས་བསྟེན་དྲགས་པ།
ཟས་ཚོད་རན་པར་བཟའ་བའི་དགེ་མཚན་གླེང་བ།
ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་དམངས་ཀྱི་དུས་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུའང་ཟས་སྐོམ་གྱི་ཐོན་རྫས་སྣ་ཚོགས་བྱུང་དང་འབྱུང་
བུད་མེད་ཚོས་སྨན་འཐུང་དུས་མཆིན་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས།
མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་སྨན་རྫས་ལ་དུག་ཡོད་པ་ཤེས་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་མཆིན་པ་ནི་མིའི་ལུས་པོའི་རྙིང་ཚབ་གསར་འབྱེད་ཀྱི་དབང་བོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྨན་རྫས་གསར་བརྗེ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་གཙོ་བོ་འདོན་གྱིན་ཡོད་པ་ཤེས་མེད།
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་སྨོན་ལམ་སྐོར་དང་བདེ་ཐང་གི་འབྲེལ་བ་གླེང་བ། ༡
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་སྨོན་ལམ་སྐོར་དང་བདེ་ཐང་གི་འབྲེལ་བ་གླེང་བ།
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་སྨོན་ལམ་སྐོར་དང་བདེ་ཐང་གི་འབྲེལ་བ་གླེང་བ། ༢
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་སྨོན་ལམ་སྐོར་དང་བདེ་ཐང་གི་འབྲེལ་བ་གླེང་བ། ༢
ཨེད་ཛི་ནད་འགོས་མཆེད་སྡོམ་རྩིས།
་ཨེད་ཛི་ནད་དུག་འགོས་ཁྱབ་བྱུང་བ།
གླང་འདུན་རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་དཀར། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རྒྱུན་འཛིན་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ཞིག
གླང་འདུན་རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་དཀར། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རྒྱུན་འཛིན་ཀྱི་ཕོ་ཉ་ཞིག