གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > དགོན་སྡེ།
ལྷ་མོ་དྲེལ་དགོན་ཚུལ་ཁྲིམས་དར་རྒྱས་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས།
ལྷ་མོ་དྲེལ་དགོན་ཚུལ་ཁྲིམས་དར་རྒྱས་གླིང་ནི་རྟ་ནག་མ་ཞིང་གི་ནུབ་བྱང་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ ཀྱིས་ཆོད་པའི་ལེའུ་སེ་སྡེ་བའི་སའི་ཆ་རུ་ལྷ་མོ་དྲེལ་ཞེས་པའི་གནས་མཆོག་དེར་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། གྲུབ་མཐའ་ནི་དཔལ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་
དབུས་གཞུང་ཐར་ཤུལ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་།
དབུས་གཞུང་ཐར་ཤུལ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་། ཐར་ཤུལ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་ནི་གསེར་ཆེན་རྫོང་ནས་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལེ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུའི་མཚམས་རི་བོ་བཀྲ་ཤིས་འོད་དཀར་གྱི་ཉེ་འདབས་བྲག་དམར་བཀྲ་
རྐང་ཚའི་དགོན་ཆུང་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
རྐང་ཚའི་དགོན་ཆུང་དགེ་ལྡན་ལུང་རྟོགས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་འདི་ནི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོངས་ཁུལ་རྐང་ཚ་རྫོང་གཡུ་དཀར་འོམ་ལུང་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཡོད། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་རྐང་ཚ་གོང་མའི་རུ་རྨ་ཕ་རིའི་
རྐང་ཚའི་དགོན་དར་རྒྱས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་།
རྐང་ཚའི་དགོན་དར་རྒྱས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་ནི། མདོ་སྨད་ས་ཡི་ཐིག་ལེ་ཁྲི་ཀ་གསེར་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་སྟོད་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ། སྤྱི་ལེ་ང་བདུན་ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་འབྲོག་སྡེ་རྐང་ཚ་གོང་མ་རུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་།གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན། དགོན་སྡེ་འདི་
ཤ་བྲང་དགོན་དགེ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་།
ཤ་བྲང་དགོན་དགེ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ངམ་ནག་བཟའ་དགོན་དགེ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ནི་འབའ་རྫོང་འབའ་ཆུ་ཡུལ་ཚོ་ནས་ནུབ་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུའི་ཆོད་པའི་སར། བཀྲ་ཤིས་རི་བཟང་ཞེས་གྲགས་པའི་གནས་སུ་ཆགས་ཡོད། གྲུབ་
ཞབས་དྲུང་སྒར་ཐོག་གམ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་ཀུན་བདེ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས།
བྱང་རྒྱུད་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན་ཞབས་དྲུང་སྒར་ཐོག་གམ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་ཀུན་བདེ་གླིང་ནི།ལ་མོ་སྐུ་ཐོག་དང་པོ་ཆོས་རྗེ་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ཉིད་
ཞལ་དཀར་རི་ཁྲོད་དབེན་གནས་པད་དཀར་ཆོས་རྫོང་།
འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གསུམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་བྱོན་པ། ལ་མོ་ཡོངས་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོས་དངོས་སུ་ཕྱག་བཏབ་པ་ཡིན་ལ། མདའ་བཞི་རྫོང་དཔལ་འཛོམས་ཡུལ་ཚོའམ་ཝ་འཇོག་ཡུལ་ཚོ་ནས་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཀྱི་
མདའ་བཞིའི་མ་ཕྱག་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
མདའ་བཞིའི་མ་ཕྱག་དགོན་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ནི། མཚོ་བྱང་ཁུལ་ནས་ནུབ་བྱང་དུ་སྤྱི་ལེ་བརྒྱད་ཀྱི་གནས་སུ་མདོ་སྨད་རྟ་ཡི་ཆོལ་ཁའི་བྱེ་བྲག་མཚོ་ཆེན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་བྱང་རྒྱུད་དཀར་ཐང་མར་ཁུ་མཚོ་མོའི་ལྟེ་བ་གླང་ཆེན་ས་ལ་ཉལ་འདྲའི་རི་
དགོན་གསར་རིན་ཆེན་དགེ་འཕེལ་གླིང་གི་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས།
ཁྲི་ཀའི་དགོན་གསར་རིན་ཆེན་དགེ་འཕེལ་གླིང་ཞེས་པའི་སྒྲུབ་སྡེ་འདི་ཉིད་ཁྲི་ཀ་རྫོང་འཕྲང་དམར་གྲོང་བརྡལ་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སྤྱི་ལེ་བཅུ་ལྷག་གི་མཚམས་ན་ཆགས་ཡོད་ལ། དགོན་གསར་སྐུ་ཕྲེང་དང་བོ་ཧོར་མོ་སྒོམ་རྒན་ཚང་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་
ཨ་རིག་སྡེ་མང་དགོན་དགའ་ལྡན་བསམ་གཏན་གླིང་།
དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྐྱོང་བའི་ཆོས་སྡེ་འདི་ཉིད། སྔོན་ཡབ་རྗེ་གསེར་ཁང་བས་ལུང་བསྟན་པ་ཇི་བཞིན། མཚོ་སྔོན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་བཙན་གདོང་དམར་པོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༥༨ཡས་མས་སུ་རྗེ་སྐུ་ཕྱོགས་སོ་མ་ཚང་གིས་ཕྱག་
རྒྱ་རྒྱའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་དར་རྒྱས་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མཚམས་སྦྱོར་རགས་བསྡུས།
རྒྱ་རྒྱའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་དར་རྒྱས་གླིང་ཞེས་པའི་ཆོས་སྡེ་འདི་ཉིད་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཡུལ་གྱི་ས་འཛིན་ཙོང་ལ་རིང་མོའི་ཉེ་འགྲམ།རི་བོ་ཨ་མྱེས་ལྕང་ཤར་གྱི་
ཨ་རིག་པེ་ཧུ་དགོན་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་།
དགོན་པ་འདིའི་མིང་ཆ་ཚང་ལ་ཨ་རིག་བེ་ཧུ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་འབོད།དགོན་གནས་ནི་མདོ་ལ་རྫོང་མཁར་ནས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ༡༠༥ཡི་མཚམས་སུ་ཡོད། ཨ་རིག་ས་ཁུལ་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་དྲུག་ལས་ཆེ་
གསེར་ཁོག་དགོན་པ།
མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཀྱི་ས་ཆ། ཙོང་ཆུ་སྔོན་མོའི་བང་རྒྱུད། ད་ལྟ་རྟ་ཐང་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་གསེར་ལུང་ཞེས་པར་བཙན་པོ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ལྕགས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༦༥༠ལོར་བཏབ་ཅིང་། ད་ལྟའི་བར་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་
ཙོང་ཁ་བརྩེ་ཆེན་དར་རྒྱས་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས།
ཙོང་ཁ་བརྩེ་ཆེན་དར་རྒྱས་གླིང་ནི་བླ་ཆེན་པོ་དགོངས་པ་རབ་གསལ་གྱིས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་༡༠བའི་སྐབས་ཐོག་མར་ཕྱག་འདེབས་མཛད་ཅིང་། དེ་སྔོན་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་དཔལ་མི་འགྱུར་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་
མཁས་པ་མི་གསུམ་གྱི་ལྷ་ཁང་།
མཁས་པ་མི་གསུམ་གྱི་ལྷ་ཁང་ནི་ཨ་མདོའི་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ལམ་ཆེན་མོར་ཡོད་ཅིང་ལ་མོ་བདེ་ཆེན་གྱི་དགོན་ལག་ཡིན། སྔོན་མཁས་པ་མི་གསུམ་ཨ་མདོའི་ས་ཆར་ཕེབས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་བཞུགས་ཏེ་བསྟན་པའི་མེ་རོ་གསོས། སྐུ་གཤེགས་ནས་
བྲག་སོག་པོའི་རི་ཁྲོད།
བྲག་སོག་པོ་ཞེས་པའི་གནས་རྙིང་འདི་རི་ཁྲོད་འདི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བསང་ཆུ་རྫོང་དམེ་ཤིས་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་གཏོགས་དམེ་རྒྱ་སྡེ་བའི་ཡས་ཀྱི་སྤྱི་ལེ་གཉིས་གསུམ་མཚམས་སུ་མཐོང་བ་དོན་དང་ལྡན་པར་གདུལ་བྱའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་
ཕྱུག་ནོར་གསང་སྔགས་དར་རྒྱས་གླིང་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
གསང་སྔགས་དར་རྒྱས་གླིང་ངམ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ལྷ་ཁང་ནི་མཚོ་བྱང་རྐང་ཚ་རྫོང་མཁར་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་བརྒྱའི་མཚམས་སུ་ཕྱུག་ནོར་སྡེ་དཀྱིལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། སྒྲུབ་བརྒྱུད་བསྟན་པའི་མངའ་བདག༸ཡབ་རྗེ་བླ་མ་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་
རོང་བོ་ཤིང་ལས་ཁ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་ཀྱི་རྫོང་ཆེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
ཤིང་ལས་ཁ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་ཀྱི་རྫོང་ཆེན་འདི་ནི་མདོ་སྨད་ཡ་རྫི་རྫོང་ཀྭ་རིང་ཡུལ་ཚོའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྨ་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་།མར་ནང་རོང་བོ་ཚོ་ལྔའི་སྤྱིའི་དགོན་པ་སྟེ།རོང་བོའི་ཡང་མེས་མདོ་སྡེ་འབུམ་གྱི་སྲས་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་པ་ཡར་ནང་མར་
མདོ་སྨད་འབྲུག་ཆུ་རྫོང་ཨོང་གསུམ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཚོགས་འཕེལ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
ཨོང་གསུམ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཚོགས་འཕེལ་གླིང་ནི་1697 ལོར་ཇོ་ཏོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ་མཛད། ད་ལྟའི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་འབྲུག་
མདོ་ཁམས་ཏྲེ་ཧོར་རྫ་དགོན་གསར་དགོན་བཀྲ་ཤིས་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཕེལ་གླིང་།
མདོ་ཁམས་ཏྲེ་ཧོར་རྫ་དགོན་གསར་དགོན་བཀྲ་ཤིས་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཕེལ་གླིང་འདི་ཉིད།ད་ལྟར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་དཀར་མཛེས་ཁུལ་སྡེ་དགེ་རྫོང་རྫ་བར་མ་ཡུལ་