2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་ཨར་པ་ནི་ཡའི་ཙུང་ཐུང་མའེ་ཐ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་དང་ཨར་པ་ནི་ཡའི་དབར་ཕྱི་འབྲེལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་70འཁོར་བར་ཕན་ཚུན་རྟེན་འབྲེལ་གློག་འཕྲིན་བཏང་གནང་བ། 《ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས》དུས་དེབ་སྤེལ་ནས་ལོ་འཁོར་30ལོན་པ་དང་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ་བཙུགས་ནས་ལོ་འཁོར་20ལོན་པའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས་པ། ཆེད་མཁས་པས2020ལོའི་བོད་ཀྱི་ལོ་སར་དང་དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན་གཉིས་བར་ཟླ་གཅིག་ཡོད་པའི་གསང་བ་བརྟོལ་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་དོན་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་ཅིས་ཤིན་ཀེ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གཞུང་དོན་ཐིང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གཞུང་དོན་ཐིང་གིས། 《གྲོང་གསེབ་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་བསམ་འཆར》བཀྲམ་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་དང་གྲོས་མོལ་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་གྱིས་བཤམས་པའི་དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་གསོལ་སྟོན་ལ་ཕེབས་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > དགོན་སྡེ།
དུང་དཀར་དགོན།
དུང་དཀར་དགོན་པ་ནི་གསེར་རྟ་རྫོང་མཁར་དང་བར་ཐག་ལེ་བར་དྲུག་བདུན་ཙམ་ཡོད་སའི་ནུབ་བྱང་མཚམས་ཀྱི་སྤང་རིའི་ཁ་ལྗོངས་སུ་གནས་ཤིང་། གཙང་པོའི་ཉེ་འདབས་ནས་ཡར་མཇལ་དུས་མདུན་ཁང་གི་རྒྱ་ཕིབས་ངོས་སུ་གསེར་འོད་རབ་
བྱ་ཁྱུང་དགོན།
བྱང་གི་དགོན་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་མ་དགོན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ནི། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཀྱི་ས་འཛིན་ཙོང་ལ་རིང་མོར་ཉིན་སྲིབ་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལ་ལྷོ་བྱང་གི་ཆ་གཉིས་ལས། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་
ཐོ་ལེ་དགོན་རྣམ་རྒྱལ་ཕུན་ཚོགས་ཆོས་རྫོང་གླིང་།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མང་རྫོང་ནས་ནུབ་བྱང་དུ་སྤྱི་ལེ་སོ་དགུའི་མཚམས་མང་ཆུ་གྲོང་རྡལ་གྱི་ས་ཁོངས་མགུར་འོག་མ་ཞེས་པར་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དགེ་ལྡན་ཞྭ་སེར་གྱི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་ཆོས་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཟླ་ཚེས་ཅོད་པན་འཆང་བའི་བླ་མ་ཡིལ་གེར་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ1878ལོར་བཏབ་སྟེ། ཁོང་གི་སྐུ་ཕྲེང་དག་གིས་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་
བྲག་དཀར་དགོན།
བྲག་དཀར་དགོན་ནི་སྤོས་ལྡན་གྲོང་ངམ་ནང་ལོགས་ལྷོ་ནུབ་ས་ཁུལ་གྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ལ། ནང་ལོགས་དང་ལྷག་པར་དུ་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་དུ་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ལྡན། དགོན་པ་འདི་ནི་ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འགྲམ་སྤྱི་ལེ60ལྷག་གི་མཚམས་ཀྱི་ཏ་ཡའེ་རྫོང་དུ་ཡོད་ལ། བྲག་དཀར་དགོན་འདི་ཏ་ཡའེ་རྫོང(大邑县)གི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་ཁུལ་དུ་ཡོད་ལ། རི་འདབ་ནས་ཞེང་ལ་སྨི་གསུམ་ལས་
བཀྲ་ཤིས་ཆོས་ལུང༌།
འཕགས་པ་ལྷ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་འཕགས་པ་ལྷ(རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ལུག1439ནས་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ལུག1487ལོའི་བར)དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་གིས་ཉང་པོ་དང༌། ཀོང་པོ། སྤོ་བོ། འཇང་ས་ཐམ་བཅས་སུ་སྒྲུབ་སྡེ་བཅུ་དང༌། དགོན་སྡེ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཕྱག་བཏབ་པ་གནང་བའི་དགོན༌སྡེ་དང་པོ་དེ་ཡིན། (དེང་སང་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་
གླང་རུ་དགོན།
གླང་རུ་དགོན་ནི་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་ཉང་པོ་ཤང་གླང་རུ་གྲོང་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་དང་། རྫོང་སྲིད་གཞུང་ནས་སྤྱི་ལེ51ཙམ་ཡོད། སྣུམ་ནག་ལམ་བུ་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཡོད། དགོན་པོ་དེ་ནི་ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་ས་ཁོངས་ནང་དགོན་སྡེ་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། མིག་སྔར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་གང་ཉིད་དགོན་སྡེ་དེར་འཚོ་
ཏ་ཝེ་དགོན་པ།
དགོན་སྡེ་འདི་ཡང་སྔོན་ཆད་ཆིན་ལུང་ཁྲི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་པའི་སྐབས་ཏེ་སྤྱི་ལོ1786ལོར་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་རུ་གསར་དུ་ཕྱག་བཏབས་གནང་ནས་བླ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱིས་ཕྱག་སྐྱོང་ལེགས་པོ་གནང་། ད་ལྟ་དགོན་པ་འདིའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྨི་གྲུ་བཞི་མ650ཡོད། དགོན་པ་འདིའི་ནང་གི་རྟེན་གསུམ་ལ་གཙོ་བོ་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་དང་ཚེ་དཔག་མེད་སོགས་དང་། སྲུང་མ་ནི་དམ་ཅན་
གྲོ་ཚང་རྡོ་རྗེ་འཆང་།
དགོན་རྙིང་འདི་ནི་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཁམས་སུ་དབང་མཛད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་འོག་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ1392ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན། སྤྱི་ལོ1959
རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།
བྲག་དཀར་བདེ་ཆེན་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པ་ནི།མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རྩེ་ཁོག་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ།དེ་ཡང་སྙན་བརྒྱུད་གདམས་པའི་གཏེར་མཛོད་ཁྲི་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དབྱངས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དེ་ཉིད་ནས། ཇོ་བོ་
ཐང་གཞི་དགོན་པ།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པ་གསར་ཚེས་ཀྱི་མེ་མོ་ཡོས(སྤྱི་ལོ1927)ལོར་ཁ་སྒང་དཔོན་པོ་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཆུ་མགོ་དཔལ་ལྡན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ནས་བྱ་ཁྱུང་དགེ་བཤེས་ཚང་གདན་ཞུས་ཏེ་དགོན་སར་གཟིགས་པ་ན། སྔོན་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་དང་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་སོགས་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མའི་ཞབས་
རྒུ་རུ་དགོན་པ།
དང་པོ་དགོན་པའི་ཆགས་ཡུལ་ནི། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་གནས་རི་ཆེན་པོ་རྣམ་ཐོས་སྲས་ཀྱི་བླ་རིར་གྲགས་པ་རྡོ་འཐས་རྫ་སྨུག་ལོག་དང་རྫ་རྒན་གྲུ་བཞི་གཉིས་ཀྱི་མདུན་ཕྱོགས། དེ་སྔོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གིས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་མཆོག་
སེ་ར་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་།
སྤྱི་ལོ1829ལོར་སེར་རྒན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་རིན་པོ་ཆེས་དུང་དཀར་ལུང་དུ་དགོན་པ་ཕྱག་འདེབས་མཛད་སྐབས། ལུང་ཕུག་ཏུ་མཛོ་རོ་བླ་མའི་རི་ཁྲོད་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་དུ་གྲྭ་བ་ཁ་ཤས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདུན་པ་གཅིག་དྲིལ་གྱིས་རི་ཁྲོད་དེ་སེར་རྒན་
རྙེ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་དགེ་འཕེལ་གླིང་།
རྙེ་དགོན་པ་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་དགེ་འཕེལ་གླིང་ངམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྙེ་དགོན་པའམ་ཀླུ་ཚང་དགོན་ཞེས་གྲགས་པ་འདི་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མང་རྫོང་ནས་ནུབ་བྱང་དུ་སྤྱི་ལེ་བཞི་ཙམ་གྱི་སར་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དགོན་པ་འདི་ལོ་
རྨེ་བ་དགོན།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1646ལ་བེར་ཚང་གསང་སྔགས་ཉི་མ་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་བེེ་རོའི་ལ་ཁ་ཞེས་པར་དགོན་པ་བཏབས་པ་རེད། རྗེས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་བའི་ལྕགས་བྱི་ལོར་མཁར་སྤྲུལ་བསྟན་པའི་ཉི་མས་
མི་ཕམ་དགོན་པ།
མི་ཕམ་དགོན་པ་ནི་སྤྱི་ལོ1792ལོར་གསར་འདེབས་བྱས་པ་ཡིན། སི་ཁྲོན་རྔ་བ་ཁུལ་བཙན་ལྷ་རྫོང་གི་མི་ཕམ་ཡུལ་ཚོར་བཞུགས་ཡོད་ལ་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ1988ལོར་བཙན་ལྷ་རྫོང་ལ་ཆོས་སྒོ་ཕྱེ་བའི་ཆོག་མཆན་གནང་པས་ད་ལྟ་དགོན་འདིར་བླ་གྲྭ15བཞུགས་ལ།སྔོན་ཆད་བླ་གྲྭ300བཞུགས་པར་བཤད། སྤྱི་ལོ2008ལོར་དགོན་པའི་ས་ཡོངས་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ1400ལྷག་ཡོད་
དགེ་འདུན་སྒང་དགོན།
དགོན་པ་དེའི་མིང་གཞན་ལ་འབྲས་དགེ་འདུན་སྒང་ཡང་འབོད། དེ་ནི་རྒྱ་མདའ་རྫོང་རྒྱ་ཤིང་ཤང་འབོལ་ནང་སྲིད་འཛིན་གྲོང་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་དང་། གྲོང་ཚོའི་བྱང་ཤར་གྱི་རི་ལྡེབས་སུ་ཆགས་ཡོད། དགོན་སྡེའི་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན་ཞིང་། དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་བའི་ནང་ཕྱག་བཏབ་པའི་རི་ཁྲོད་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན། རླངས་འཁོར་བགྲོད་སའི་སྣུམ་ནག་ལམ་བུ་ཞིག་ཡོད།
བདེ་ཆེན་དགོན་པ།
བདེ་ཆེན་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ནི་འབའ་རྫོང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་སུམ་ཅུ་བགྲོད་པའི་སར་ཆགས་ཡོད། དགོན་སྡེ་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ1929ལོར་བདེ་ཆེན་ལྷོ་བྲག་དྲུག་པ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་མཚོས་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་ཡིན་ལ། གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན། ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་པོ་བདེ་ཆེན་ལྷོ་བྲག་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་བཀའ་
རྟ་རྣ་དགོན་པ།
རྟ་རྣ་སེང་གེ་གནམ་རྫོང་ངམ་རྟ་རྣ་དགོན་པ་ནི་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནང་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་སུ་མངའ་བའི་ཆོས་སྡེ་རྙིང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྫོང་དེའི་ལྕི་ཆུ་ཡུལ་ཚོའི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་། ཀ་གཞུང་ཡུལ་ཚོའི་ཤར་ཕྱོགས། ལྕི་ཉིན་སྲིབ་ཡུལ་ཚོ་གསུམ་གྱི་འདྲེས་མཚམས་སུ་རྟ་མཆོག་གི་རྣའི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་བྲག་རི་ཞིག་ཡོད་པས་ན་
ཆབ་ཆའི་དགོན་གསར་བཀྲ་ཤིས་ཐེག་ཆེན་གླིང་།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་ཆབ་ཆ་གྲོང་རྡལ་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་བརྒྱད་ཀྱི་མཚམས་ཏེ་སོར་རྒྱག་སྡེ་བ་དང་ཁད་ཉེ་བའི་བྱང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སུ། རི་བོ་གདུགས་དཀར་གྱེན་དུ་བསླངས་འདྲའི་བློན་པོ་གསེར་ཆེན་གྱི་ཕང་བར་ཆགས་ཡོད་པའི་དཔལ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན། ཆོས་སྡེ་འདི་ཉིད་ཕྱག་འདེབས་མ་མཛད་གོང་དུ། གནས་འདི་
ཁང་དམར་དགོན།
དགོན་སྡེ་འདིའི་མཚན་ལ་འགྱུར་བ་འགའ་བྱུང་བས། ཐོག་མར་ཚུགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཚན་ལ་རྒྱལ་དེའུ་དགེ་དགོན་ཚེ་བརྟན་གླིང་ཞེས་གསོལ་བར་གྲགས། དེ་རྗེས་དགོན་གཞི་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་དུ་སྤོས་ཏེ་སོ་མང་རྒྱལ་བོའི་ཞབས་བརྟན་གྲྭ་ཚང་བྱས། ཙ་ན་དབོན་པོ་དཀོན་མཆོག་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་འདུལ་ཁྲིམས་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་ཞིང་བྲག་