གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > དགོན་སྡེ།
དམེ་ཤུལ་ཐང་སར་དགོན་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་།
ད་ལྟའི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་མདོ་ལྷོ་བསང་ཆུའི་ལྷོ་བརྒྱུད་དམེ་ཤུལ་ཞང་ངམ་དམེ་ཤུལ་ཡུལ་ཚོ་རུ་ཆགས། སྔོན་རྒྱལ་བོ་གླང་དར་གྱིས་བསྟན་པ་སྣུབས་པའི་དུས་སུ། བསམ་ཡས་ནས་ཡེ་ཤེས་འབར་དང་བསོད་ནམས་འབར་ཟེར་བའི་སྐུ་མཆེད་གཉིས་
སི་ཁྲོན་བྲག་རྐོས་བྱམས་ཆེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དོག་ཙམ་བརྗོད་པ།
ལི་ཧྲན་བྲག་རྐོས་བྱམས་ཆེན་ཐོག་མར་བཟོ་སྐྲུན་མཁན་ནི་ཧེ་ཐོང་(海通)ཞེས་པའི་གྲྭ་བ་ཞིག་ཡིན། ཧེ་ཐོང་ཁོང་ནི་བཀེའུ་ཀྲོས་ཀྱི་མི་ཡིན། གྲྭ་བ་དེའི་ཕ་ཡུལ་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར། མི་ཡུལ་དང་དུ་བླངས། ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར(乐山凌云山)ལི་ཧྲན་ལེན་
སེ་ར་ཕུར་མཇལ།
དེ་ཡང་ཕུར་པ་འདི་ཉིད་ནི་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་དང་ས་བདག་ཀླུ་གཉན་སོགས་ཀྱི་གནོད་པ་འཇོམས་ནུས་པའི་ཡི་དམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན། སྔོན་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་ཆོས་སྐོར་རྣམས་བཀའ་བསྩལ་པ་དང་དེའི་སྐབས་སུ་
མི་ཉག་མཆོད་རྟེན།
མི་ཉག་མཆོད་རྟེན་མཐོང་གྲོལ་ཆེན་མོའམ་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་ཞེས་གྲགས་པ་ནི། བྲག་དགོན་པའི་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་ལས། མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་ཉིད་དངོས་སུ་ཕེབས་ཤིང་རལ་བ་ནང་བཞུགས་ཀྱི་རྟེན་ཁྲི་ཀར་ཡོད། ཅེས་གསུངས་ཏེ་རབ་བྱུང་མ་
ཉང་ཚང་རྡོ་གཟུགས་དགོན་དགེ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་མི་ཡི་གར་དུ་ཟློས་པ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་འཕྲུལ་བློན་ཆེན་པོ་མགར་སྟོང་བཙན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ཉང་སྟོད་གཙང་གི་སར་མང་
འོན་གྱི་བཀྲ་ཤིས་དོ་ཁ་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
བཀྲ་ཤིས་དོ་ཁ་དགོན་ནི། ད་ལྟའི་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་ཡོད་ཅིང་། ལྷོ་ཁ་རྩེད་ཐང་གྲོང་བརྡལ་ནས་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་བྱང་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་དྲུག་ཡས་མས་ཀྱི་སར་གནས་པ་དང་། ཁྲི་སྨོན་གྲོང་ཞེས་པའི་ཤར་གྱི་
རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་།
ཆོས་སྡེ་འདི་ཉིད་སུ་ཁྲོན་མཛོད་དགེ་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་མཛོད་དགེ་ཤོག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མ་དགོན་དུ་གྲགས་པ་རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་འདི་ཉིད་ནི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྣམ་ཐར་
སྒོ་མང་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་།
མདོ་སྨད་རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་འཕེལ་རྒྱས་གླིང་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ཁྱི་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༧༩༠ལོའི་ཟླ་གཉིས་བར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་༧རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་མཆོག་གིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད་
དགེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
དགེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་མེ་མོ་གླང་། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༧ལོར་བེ་རི་སྐུ་ཕྲེང་དང་བོ་བློ་བཟང་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོས་སོག་པོའི་ལག་ནས་ས་མུའུ་ཁྲི་༡༠ཉོས་ཏེ་ད་ལྟའི་སྟོང་སྐོར་རྫོང་བ་ཡན་ཡུལ་ཚོ་རུ་དགོན་པ་འདི་ཕྱག་འདེབས་
ཚལ་གུང་ཐང་གཙུག་ལག་ཁང་།
ཚལ་གུང་ཐང་ཞེས་པ་དེ་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུའི་ཤར་རྒྱུད་སྦྲག་ས་གཅིག་གི་གནས་སུ་ཡོད། བྱང་ངོས་སུ་ཚལ་དང་། ལྷོ་རུ་གུང་ཐང་ཞེས་གནས་གཉིས་ཀྱི་མིང་བསྡེབས་ནས་ཚལ་གུང་ཐང་ཞེས་འབོད། ཚལ་གུང་ཐང་ཞེས་པ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གནད་འགག་
བྱང་རྭ་སྒྲེང་དགོན་པ།
བྱང་རྭ་སྒྲེང་དགོན་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་འདས་པའི་སར་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་འཕགས་ཡུལ་གྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་སློབ་མ་འབྲོམ་སྟོན་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་རྭ་སྒྲེང་
སོག་རྫོང་ཙན་དན་དགོན།
བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་རྣམ་གསུམ་ནི་དམར་པོ་རིར་བཞེངས་པའི་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང་། གཞིས་ཀ་རྩེའི་བསམ་གྲུབ་རྩེ་མཁར་རྫོང་། ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་གྱི་སོག་རྫོང་ཙན་དན་དགོན་བཅས་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཕོ་བྲང་འདི་གསུམ་གར་ཐུན་མོང་གི་
ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླིང་དགོན།
དགོན་པ་དེ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ཀྲོན་ཆུས། ཆབ་མདོ་རྫོང་དུ་གནས་ཡོད། བོད་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ་༡༤༣༧ལོར་རྗེ་ཤེས་རབ་བཟང་པོས་ཐོག་མར་ཕྱག་བཏབ། དགོན་པ་དེ་ནི་རྫ་ངོམ་ཚབ་གཉིས་ཀྱི་མདོ་རུ་གནས་པ་ལས་
ཏཱ་ཆིན་དགེ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་དག་གླིང་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
ཏཱ་ཆིན་དགེ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་དག་གླིང་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་དགོན་ཆེན་དུ་འབོད་ལ་དགོན་པ་འདི་སྔོན་ཆད་“ཏོ་ཨེར་པོ་ཐེད”་གྲོང་པའི་མཆོད་གཞི་ཡིན་ཞིང་དགོན་པ་འདི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་མང་གིས་དགོན་གནས་སྔ་ཕྱི་ཐེངས་གསུམ་
དམེ་ཤུལ་ཐང་སར་དགོན་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་།
དམེ་ཤུལ་ཐང་སར་དགོན་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་ནི། ད་ལྟའི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་མདོ་ལྷོ་བསང་ཆུའི་ལྷོ་བརྒྱུད་དམེ་ཤུལ་ཞང་ངམ་དམེ་ཤུལ་ཡུལ་ཚོ་རུ་ཆགས། སྔོན་རྒྱལ་བོ་གླང་དར་གྱིས་བསྟན་པ་སྣུབས་པའི་དུས་སུ། བསམ་ཡས་ནས་ཡེ་
ཀླུ་ཤོད་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་དར་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
དགོན་པ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་དགོན་རྙིང་བཞི་གཅིག་བསྡུས་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།གླང་གྱའི་མུ་ཏོ་ཚང་གིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པའི་མུ་ཏོ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་བསམ་གཏན་གླིང་དང་འབྲོག་ཏིའི་བླ་མ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་བཏབ་ཅིང་སྒོ་མང་མཁན་སྤྲུལ་བློ་
སྒྱིས་ཚང་དགོན་པ།
རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་ཡོས་སྤྱི་ལོ་1711ལོར་ཅོ་ནེ་ཨ་སྨོན་བློ་བཟང་སྨོན་ལམ་གྱིས་དགོན་སྡེ་འདི་ཐོག་མར་བཏབ། ལྕགས་ལུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་1751ལོར་ཅོ་ནེ་ས་སྐྱོང་མི་ཡི་དབང་བོ་སྐུ་རབ་བཅུ་གཅིག་པ་དམག་ཟོར་མགོན་པོས་དགོན་པ་འདི་ལྷ་
རྡོ་དཀར་མཚམས་ཁང་།
རྡོ་དཀར་མཚམས་ཁང་ཞེས་པ་མཚམས་ཁང་གྲགས་ཅན་འདི་ཅི་པར་དུ་ཡོད་པའི་མཚམས་ཁང་ཞིག་ཡིན་ལ་འདིར་རྡོ་དཀར་མཚམས་པ་ཡུན་རིང་བོ་བཞུགས་མྱོང་བས་རྡོ་དཀར་མཚམས་ཁང་ཟེར། ཅི་པར་གཞུང་དང་རྡོ་དཀར་ཆུ་གཉིས་འདྲེས་པའི་སུམ་རག་ན་ཡོད་ཅིང་ཨ་མ་སྨན་རི་མའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཡིན། རྡོ་དཀར་ཞེས་པ་ལུང་བ་ཞིག་སྟེ་མཚམས་ཁང་རྡོ་བརྩིགས་
ཨ་མཆོག་བདེ་མོའི་ཐང་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་།
ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ཆེན་པོ་ཨ་མཆོག་བདེ་མོ་ཐང་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ནི་ད་ལྟའི་བསང་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཆགས་ཤིང་། དེ་ཡང་ཐོག་མར་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་གླང་(སྤྱི་ལོ་༡༧༠༩)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་དབལ་ཤུལ་ངག་དབང་
ཨ་རིག་བེ་ཇང་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གླིང་།
ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་བྱམས་པ་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་བོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཨ་རིག་བེ་ཇང་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གླིང་ནི། ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོའི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་གྲགས་པའི་ཨ་ཀ་གྲུབ་ཆེན་ཚང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་བློ་