ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གཞུང་དོན་ཐིང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གཞུང་དོན་ཐིང་གིས། 《གྲོང་གསེབ་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་བསམ་འཆར》བཀྲམ་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་དང་གྲོས་མོལ་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་གྱིས་བཤམས་པའི་དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་གསོལ་སྟོན་ལ་ཕེབས་པ། ལི་ཁེ་ཆང་གིས་ཨོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡའི་ཙུང་ལི་ཁུའུ་ཨར་ཚི་དང་གྲོས་མོལ་མཛད། པདྨ་ཚེ་བརྟན་དང་ཁོའི《ལག་དམར》ཅེས་པའི་གློག་བརྙན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཕུག་ལམ་རིང་ཤོས་སུ་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ། སྐབས་གཉིས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་མཐོ་རིམ་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་སྒྲོག་སྒོར་དབུ་ཚོགས་འཚོགས་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད་ཤིས་ཚིག་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དབྱི་ཊ་ལིའི་ཙུང་ལི་ཁུང་ཐེ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ། “རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་སྐོར་གླེང་སྐབས་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཅི་ཟེར་རམ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་ཆེས་མཐོའི་མཚན་གནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཐོབ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > དགོན་སྡེ།
མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་།
མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ནི་པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་རིའི་བྱང་ངོས་སུ་ཆགས་ཡོད་ལ། པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་སོང་ན་གནས་དེར་ཐོན་ཐུབ། དེ་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཀྲིན་ཀོན་ཁྲི་ལོའི་དུས་སུ་གསར་དུ་བཞེངས་ཤིང་། དགོན་མིང་ལ་དགའ་ལྡན་གླིང་(兜率寺)ཞེས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་གྱི་མཚན་གསོལ་ཞིང་། བོད་སྐད་དུ་དགའ་ལྡན་གླིང་ལ་གྲགས། མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དེ་བྱང་ནས་
དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེ་ཡིས་གཡར་འཛིན་གནང་སའི་དུང་དཀར་དགོན།
དུང་དཀར་དགོན་པ་ནི་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སང་སང་ཨོ་རྒྱན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་1686ལོར་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་། སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ལ། དགོན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ས་ངོས་ཟིན་ཚད་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་808000ཡོད་པ་དང་།
འབྲུག་ར་ལུང་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
མཚན་རྒྱས་པར། ར་ལུང་མེ་ཏོག་མདང་འཕྲོག་ཅེས་ཞུ། ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་4852ཙམ་ཡོད་པའི་གམ་པ་ལ་བརྒྱབ། དེ་ནས་སྣ་དཀར་རྩེ་བརྒྱུད་ལྷོ་བྲག་དང་རྒྱལ་རྩེར་འགྲོ་སའི་ལམ་ཁ་རག་ནས་མྱང་སྟོད་ཁ་རི་ལ་བརྒྱབ་སྟེ་མར་
མི་ཉག་འཇིགས་རབ་དགོན་པའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
འཇིགས་རབ་དགོན་པ་ནི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་མི་ཉག་རབ་སྒང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་འབོ་གངས་དཀར་གྱི་ཉེ་འདབས་མིའུ་རོང་གི་གནས་སུ་ཆགས་ཡོད། འཇིགས་རབ་དགོན་པ་ནི་མི་ཉག་རི་ཁུད་བསམ་འགྲུབ་ཆོས་དར་གླིང་
ཡོན་ཏན་ཐུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཙཱ་འདྲ་རིན་ཆེན་བྲག
དེ་ཡང་དཔལ་ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོའི་ལུང་གིས་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཙཱ་འདྲ་རིན་ཆེན་བྲག་ནི་དེང་སི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྡེ་དགེ་རྫོང་ནས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་དཔལ་སྤུངས་ཤང་ཁོངས་སུ་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་
བཅོམ་ལྷ་ཁང་།
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་གི་ཁུངས་གཏོགས་རྭ་སྒྲེང་ཤོག་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་བཅོམ་མདོ་ཤོག་ཁའི་ཁུངས་ཀྱི་བཅོམ་ལྷ་ཁང་འདི་ནི། ༧རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བས་བོད་འབངས་བདེ་ཐབས་སུ་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་ནང་ཡུལ་འདིའི་མཆོད་གནས་སུ་བཞེངས། ཐོག་མར་ནང་རྟེན་དུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་དང་།སྟོབས་པོ་ཆེའི་སྐུ་བཞེངས་ཡོད་ཀྱང་རྗེས་སུ་ནང་རྟེན་དུ་བཀའ་གདམས་
འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ།
དགེ་ལུགས་པའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ་ནི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་སྤྲེལ(སྤྱི་ལོ1416)ལོར་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ། གཞིས་ཀ་སྣེའུ་རྫོང་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་ཁུ་
མདོ་སྨད་ཡུལ་གྱི་རྫོང་ཆེན་བཞི།
ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་ནི་ཙོང་ཆའི་ལྷོ་རྒྱུད་དེ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་ཟི་ལིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕེན་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ཕེན་ཨན་ཆུས་ཀྱི་ལྷོ་ནུབ་ཏུ་ལེ་དབར་ཉེར་བརྒྱད་ཀྱི་སར་རྒྱབ་རི་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། རྫོང་ཆེན་འདིའི་མདུན་རི་དང་
ཤོ་བ་དགོན་པའི་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་སྦོམ་ར།
ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་ནི་ཤོ་བ་དགོན་པའི་བསྟེན་པའི་ལྷ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྟ་དཀར་ལ་བཅིབས་པའི་དམག་དཔོན་གྱི་ཆ་ལུགས་ཅན་ཡིན་པས་ས་དེའི་རྒྱ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་མྱེས་རྟ་དཀར་དུ་འབོད། སྐུ་ལ་དར་དཀར་གྱི་བེར་གསོལ་ཞིང་རྟ་དཀར་པོ་ལ་བཅིབས་པ། ཕྱག་ཏུ་མདུང་དང་མདའ་གཞུ་བསྣམས་པ། ལྷ་འདི་ཤིན་ཏུ་གཉན་ཞིང་
ཤོ་བ་དགོན་པའི་རྟ་མགྲིན་རང་བྱོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས།
ཤོ་བ་དགོན་པ་ནི་ཨ་མདོའི་ས་ཁུལ་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན། ཆུན་ཁང་ཞའུ(བདེ་སྐྱིད་རྒྱལ་བོ)ལོ་ཉེར་བཞི(སྤྱི་ལོ1685)པར་ཤོ་བར་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཨ་ལགས་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལྷ་སར་མཇལ་སྐོར་ལ་འགྲོ་བའི་འདོད་བློ་སྐོང་ཆེད་དང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་བློ་བཟང་
ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པས་བཞེངས་པའི་ཨ་འདུས་དགོན་པའི་དུས་གསུམ་ལྷ་ཁང་།
རྔ་བའི་ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན་དུ་བཞུགས་པའི་མདོ་སྨད་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོའི་གྲས་སུ་བསྔགས་པ་དུས་གསུམ་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ལ་འགྲན་པའི་ཟླ་དང་བྲལ་བ། ཤར་ཙོང་ཁ་པའི་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་པོ། ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་
རྐྱང་ཚའི་ཆབ་ཚན་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
རྐྱང་ཚའི་ཆབ་ཚན་ནི་ད་ལྟའི་སི་ཁྲོན་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་མཛོད་དགེ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་ནི་འབྲུག་དཀར་གཙང་བོའི་འབབས་ཡུལ་བརྒྱུད་ནས་རྐྱང་ཚ་ཡུལ་ཚོའི་མར་འགྲམ་ནས་འབྲུག་དཀར་གཙང་བོའི་ཟམ་པ་བརྒྱུད་ནས་སྤྱི་ལེ་དྲུག་ཙམ་གྱི་ས་ན་གནས་ཡོད།ལོ་རེ་བཞིན་ས་ག་ཟླ་བ་དང་ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པའི་སྐར་མ་རི་ཥི་ཤར་བའི་དུས་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་།དུས་རྒྱུན་དུ་ཕྱོགས་བཞིའི་
གནས་ཆེན་བྲག་དཀར་སྤེལ་རྫོང་།
ཧང་ངེ་བྱ་མདོའི་དགོན་དང་ཉེ་བར་སྤེལ་ཐང་དུ། ཙ་རི་དང་བྱིན་རླབས་མཉམ་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་བྲག་དཀར་སྤེལ་རྫོང་ནི། དེའི་དཀར་ཆག་འབྲི་ཁུང་དབུར་སྨྱོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ། མཚན་གཞན་རིག་འཛིན་དཀོན་མཆོག་བསྟན་སྐྱོང་བཟང་པོས་ཀར་མའི་གསུང་རྒྱུན་བཞིན་བསྒྲིགས་པ་ལས། མ་འོངས་སྙིགས་མ་ལྔ་ཡི་དུས།།སློབ་དཔོན་པད་
ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པས་བཞེངས་པའི་ཨ་འདུས་དགོན་པའི་དུས་གསུམ་ལྷ་ཁང་།
རྔ་བའི་ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན་དུ་བཞུགས་པའི་མདོ་སྨད་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོའི་གྲས་སུ་བསྔགས་པ་དུས་གསུམ་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ལ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ལ་འགྲན་པའི་ཟླ་དང་བྲལ་བ། ཤར་ཙོང་ཁ་པའི་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་པོ། ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་མཆོག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཡུལ་མདོ་ཁམས་སྨད་དུ་སྤེལ་བའི་འཕྲིན
ཞལ་ཤུལ་དགོན་གྱི་རྟ་ཕྱག་ཁྱུང་གསུམ་རང་བྱོན་གྱི་རྟེན་བཤད་མདོར་བསྡུས
དེ་ཡང་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་དགེ་བཤེས་མཁས་བཙུན་འཛོམས་པ་ཁེ་ཐལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དར་རྒྱས་ཀྱི་རི་ཁྲོད་དེར་ཉིད་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་རྟ་ཕྱག་ཁྱུང་གསུམ་གྱི་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་བཞུགས།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྲིད་ན་དཀོན་པའི་རྟེན་བྱིན་ཅན་འདི་ང་བརྒྱད་དང་རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆགས་དུས་སུའང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་སྟེ་
སྐུ་མཁར་མ་རུའི་ལོ་རྒྱུས།
དེ་ཡང་སྐུ་མཁར་མ་རུ་ཞེས་པའི་མིང་ལ་ཕ་བོང་ཁ་ཡང་ཟེར། དེ་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་གི་ཉེ་འགྲམ་ཉང་རུ་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རི་བོ་གྲུ་དམར་ཐོག་བཞེངས་པ་དང་། དུས་མཚུམས་
སྐུ་འབུམ་གྱི་སེང་གེ་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
དབེན་གནས་སེང་གེ་རི་ཁྲོད་དམ་སེང་གེ་མཁར་གྱི་སྒྲུབ་སྡེ་དགེ་འཕེལ་ཆོས་འཁོར་གླིང་ཞེས་གྲགས་པ་འདི་ནི་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་གྲུ་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དང་ཐག་མི་རིང་བའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཁང་ཆེན་ཞེས་འབོད་པའི་སར་ཡོད། སྔོན་ཆད་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་དུས་སུ་དཔོན་པོ་སེང་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་གིས་ད་ལྟའི་རི་གདོང་གི་མཁར་རྙིང་བ་འདི་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་
སྡེ་དགེ་རྫོགས་ཆེན་ཤྲཱི་སེང་བཤད་གྲྭའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
ད་ཐེངས་ཀྱི་རྒྱུགས་ལེན་ཡུལ་སྡེ་དགེ་རྫོགས་ཆེན་ཤྲཱི་སེང་བཤད་གྲྭ་ནི། སྤྱི་ལོ་1826ལོར་རྫོགས་ཆེན་བཞི་པ་མི་འགྱུར་ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ་དང་རྙིང་མའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་སྲས་གཞན་ཕན་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་། ད་བར་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལ་ཉེ་བས་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་བཤད་གྲྭ་དེ་ཡིན་ལ། རྒྱ་གཞུང་བཅུ་གསུམ་ལ་ཡིག་ཆ་མཛད་པས་ནཱ་ལེནྡྲའི་ཆོས་བརྒྱུད་གཙང་མ་འཛིན་མཁན་ཉག་གཅིག་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་སྟེང་རྒྱལ་
ཤོ་བ་དགོན་པའི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ།
ཤོ་བ་དགོན་པའི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་ནི་སྲུང་མ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། སྔོན་ཤོ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་བ་དབུས་སུ་ཐེངས་གཉིས་པར་ཕེབས་ནས་ཕྱིར་ཞལ་བསྒྱུར་སྐབས། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་མཆོག་ལ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་རྟེན་སྐལ་བསླང་བར། རྒྱལ་དབང་མཆོག་ནས་ཕྱག་བཟོ་མཛད་པའི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་དབུ་དེ་ལ་རྒྱལ་དབང་རང་ཉིད་ཀྱི་དབུ་སྐྲ་བཙུགས་པ། རྒྱུན་དུ་གར་ཕེབས་སུ་བསྣམས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཁ་
རྒྱལ་མོ་རོང་གི་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་དགོན།
སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་ཆའང་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཆུ་ཆེན་རྫོང་ཨ་ཉིན་ཞང་དུ་ཆགས་པའི་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་དགོན་ནི། རྒྱལ་བ་མཉམ་མེད་པ་ཆེན་པོའི་འཁྲུངས་གཞིས་ཀྱི་དགོན་གནས་ཡིན་པས་གཡུང་དྲུང་བོན་