དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > དགོན་སྡེ།
སེམས་ཙམ་པའི་གདན་ས་ཆེན་མོ་ཞི་ཨན་བྱམས་ཆེན་དགོན།
བྱམས་ཆེན་དགོན་དེ་ཞི་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་། ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་གྱི་སེམས་ཙམ་པའི་དགོན་སྡེ་ཐོག་མར་འབོད་བཞིན་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་བར་དུ་ལོ་ངོ་1350ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། དེ་ཡང་བྱམས་ཆེན་དགོན་འདི་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་
ཚོ་བདུན་དགོན་པ།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་འབར་ཁམས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོ་བདུན་ཡུལ་ཚོར་ཡོད། དགོན་པའི་མིང་གཞན་ལ་ཚོ་བདུན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཁོར་གླིང་ཞེས་གྲགས་པའོ། ། དགོན་པ་འདི་དང་བོ་རབ་བྱུང17པའི་ཆུ་གླང་ལོ་སྟེ(སྤྱི་ལོ1853ལོར) ཅོག་ཙེའི་བློན་ཆེན་མཁར་དགུ་ཏཱ་རོ་འཇམ་དབྱངས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་མཛད་ནས་ཕ་མཐའ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་གིས་ཕྱག་
སྟག་རྩེ་དགོན།
སྟག་རྩེ་དགོན་ནི་རྫོང་མཁར་ནས་སྤྱི་ལེ70ཙམ་ཡོད་པའི་ལུང་ཟིའི་སྐ་ཡར་ཟད་ཀྱི་སྐད་བུ་སྟག་རྩེ་རུ་གནས་ཡོད། དེ་ནི་དགེ་ལྡན་པའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྤྱི་ལོ2005ལོར་དགོན་པར་གྲྭ་བ64ཡོད་པ་དང་། དགོན་སྡེ་འདི་ལ་བྱ་རྒྱུད་དང་། སྤྱོད་རྒྱུད། བླ་མེད། རྣལ་འབྱོར་བཅས་གྲྭ་ཚང་བཞིར་བགོས་ཡོད། ད་ལྟ་དགོན་པའི་འགོ་འཛིན་ནི་བློ་བཟང་མཁས་གྲུབ་ཡིན་པ་
ཧུང་ཡོན་ཚ་ལུང་དགོན།
ཚ་ལུང་དགོན་ནི་རྫོང་མཁར་ནས་སྤྱི་ལེ100ཙམ་གྱི་འབར་ཁམས་སྟོད་ཀྱི་ནགས་ཁུལ་སྟག་ལུང་ཐང་དུ་ཡོད་པ་དང་། དགོན་སྡེ་འདི་ནི་འཕྲུལ་ངག་བདེན་པ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རིང་ལུགས་དྲི་མེད་པའི་རྒྱུད་འཛིན་པའི་སྒྲུབ་སྡེ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ2005ལོར་དགོན་པར་གྲྭ་བ29ཡོད། དགོན་སྡེ་འདི་ནི་རབ་བྱུང3པའི་ཟིལ་གནོན་ཞེས་པ་མེ་ཕོ་རྟའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1186ལོ་ཞིག་པོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་སྣང་ཞིག་གྲུབ་པའི་
བདེ་ཆེན་དགོན་པ།
བདེ་ཆེན་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ནི་འབའ་རྫོང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་སུམ་ཅུ་བགྲོད་པའི་སར་ཆགས་ཡོད། དགོན་སྡེ་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ1929ལོར་བདེ་ཆེན་ལྷོ་བྲག་དྲུག་པ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་མཚོས་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་ཡིན་ལ། གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན། ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་པོ་བདེ་ཆེན་ལྷོ་བྲག་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་བཀའ་བཅུ་བ་ཧོར་མགོན་ཤུལ་
སྐྱ་མགོ་དགོན།
དགོན་སྡེ་གསར་འདེབས་བྱེད་མཁན་སྐོར་ལ་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་བོ་ཡོད་པ་དང་། འདིར་གཙོ་བོ་ནི་སྐྱ་མགོ་དགོན་གྱི་མཁོ་འདོན་བྱས་པའི་སྐྱ་མགོ་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་གཞིར་བཟུང་ནས་བཤད་པ་ལ། དེ་ལས་དགོན་སྡེ་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་བའི་དུས་འགོར་སྐྱ་མགོ་ཚོ་བའི་གྲྭ་བ་རིན་ཆེན་ཀུན་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གསར་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་། ཐོག་མར་ཇོ་ནང་བའི་དགོན་སྡེ་ཡིན་ལ་མཚན་ལ་རྟག་བརྟན་
རྙེ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་དགེ་འཕེལ་གླིང་།
རྙེ་དགོན་པ་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་དགེ་འཕེལ་གླིང་ངམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་རྙེ་དགོན་པའམ་ཀླུ་ཚང་དགོན་ཞེས་གྲགས་པ་འདི་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མང་རྫོང་ནས་ནུབ་བྱང་དུ་སྤྱི་ལེ་བཞི་ཙམ་གྱི་སར་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དགོན་པ་འདི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་རིང་བོ་ཞིག་མེད་ནའང་བསྟན་པ་ཡང་དར་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྟན་པ་ཆེས་ཆེར་དར་བས་ད་ལྟ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པ་ཤིན་ཏུ་
རྨེ་བ་དགོན།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1646ལ་བེར་ཚང་གསང་སྔགས་ཉི་མ་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་བེེ་རོའི་ལ་ཁ་ཞེས་པར་དགོན་པ་བཏབས་པ་རེད། རྗེས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་བའི་ལྕགས་བྱི་ལོར་མཁར་སྤྲུལ་བསྟན་པའི་ཉི་མས
བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན།
གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནི་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ངོས་ཉེ་སྐོར་ཉི་མ་རིའི་ལྷོ་འདབས་སུ་ཆགས་ཤིང་། དེ་ནི་གཙང་ཁུལ་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཤོས་ཡིན། གདན་ས་དེ་ནི་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པའི་ཞལ་སློབ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་
ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་ལྷའི་ལྷ་ཁང་།
ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་ལྷ་ཁང་ཞེས་པ་ནི་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཁྲི་ཀ་རྫོང་ཆུ་ནུབ་གྲོང་རྡལ་མཁར་གྱི་ནུབ་འདབས་སུ་སྤྱི་ལེ6ཙམ་གྱི་མཚམས་ཏེ། ཆུ་ནུབ་གྲོང་རྡལ་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་སྲང་གཞུག་སྡེ་བའི་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་ཤ་འབུམ་གདོང་སྣའི་ཤར་ངོས་སུ་བཞེངས་ཡོད།
དུང་དཀར་དགོན།
དུང་དཀར་དགོན་པ་ནི་གསེར་རྟ་རྫོང་མཁར་དང་བར་ཐག་ལེ་བར་དྲུག་བདུན་ཙམ་ཡོད་སའི་ནུབ་བྱང་མཚམས་ཀྱི་སྤང་རིའི་ཁ་ལྗོངས་སུ་གནས་ཤིང་། གཙང་པོའི་ཉེ་འདབས་ནས་ཡར་མཇལ་དུས་མདུན་ཁང་གི་རྒྱ་ཕིབས་ངོས་སུ་གསེར་འོད་རབ་
བྱ་ཁྱུང་དགོན།
བྱང་གི་དགོན་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་མ་དགོན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ནི། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཀྱི་ས་འཛིན་ཙོང་ལ་རིང་མོར་ཉིན་སྲིབ་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལ་ལྷོ་བྱང་གི་ཆ་གཉིས་ལས། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་
ཐོ་ལེ་དགོན་རྣམ་རྒྱལ་ཕུན་ཚོགས་ཆོས་རྫོང་གླིང་།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་མང་རྫོང་ནས་ནུབ་བྱང་དུ་སྤྱི་ལེ་སོ་དགུའི་མཚམས་མང་ཆུ་གྲོང་རྡལ་གྱི་ས་ཁོངས་མགུར་འོག་མ་ཞེས་པར་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དགེ་ལྡན་ཞྭ་སེར་གྱི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་ཆོས་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཟླ་ཚེས་ཅོད་པན་འཆང་བའི་བླ་མ་ཡིལ་གེར་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ1878ལོར་བཏབ་སྟེ། ཁོང་གི་སྐུ་ཕྲེང་དག་གིས་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་
བྲག་དཀར་དགོན།
བྲག་དཀར་དགོན་ནི་སྤོས་ལྡན་གྲོང་ངམ་ནང་ལོགས་ལྷོ་ནུབ་ས་ཁུལ་གྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་སྡེ་ཞིག་ཡིན་ལ། ནང་ལོགས་དང་ལྷག་པར་དུ་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་དུ་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ལྡན། དགོན་པ་འདི་ནི་ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འགྲམ་སྤྱི་ལེ60ལྷག་གི་མཚམས་ཀྱི་ཏ་ཡའེ་རྫོང་དུ་ཡོད་ལ། བྲག་དཀར་དགོན་འདི་ཏ་ཡའེ་རྫོང(大邑县)གི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རི་ཁུལ་དུ་ཡོད་ལ། རི་འདབ་ནས་ཞེང་ལ་སྨི་གསུམ་ལས་
བཀྲ་ཤིས་ཆོས་ལུང༌།
འཕགས་པ་ལྷ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་འཕགས་པ་ལྷ(རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ས་ལུག1439ནས་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ལུག1487ལོའི་བར)དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་གིས་ཉང་པོ་དང༌། ཀོང་པོ། སྤོ་བོ། འཇང་ས་ཐམ་བཅས་སུ་སྒྲུབ་སྡེ་བཅུ་དང༌། དགོན་སྡེ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་ཕྱག་བཏབ་པ་གནང་བའི་དགོན༌སྡེ་དང་པོ་དེ་ཡིན། (དེང་སང་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་
གླང་རུ་དགོན།
གླང་རུ་དགོན་ནི་ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་ཉང་པོ་ཤང་གླང་རུ་གྲོང་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་དང་། རྫོང་སྲིད་གཞུང་ནས་སྤྱི་ལེ51ཙམ་ཡོད། སྣུམ་ནག་ལམ་བུ་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཡོད། དགོན་པོ་དེ་ནི་ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་ས་ཁོངས་ནང་དགོན་སྡེ་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། མིག་སྔར་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་གང་ཉིད་དགོན་སྡེ་དེར་འཚོ་
ཏ་ཝེ་དགོན་པ།
དགོན་སྡེ་འདི་ཡང་སྔོན་ཆད་ཆིན་ལུང་ཁྲི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་པའི་སྐབས་ཏེ་སྤྱི་ལོ1786ལོར་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་རུ་གསར་དུ་ཕྱག་བཏབས་གནང་ནས་བླ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱིས་ཕྱག་སྐྱོང་ལེགས་པོ་གནང་། ད་ལྟ་དགོན་པ་འདིའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྨི་གྲུ་བཞི་མ650ཡོད། དགོན་པ་འདིའི་ནང་གི་རྟེན་གསུམ་ལ་གཙོ་བོ་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་དང་ཚེ་དཔག་མེད་སོགས་དང་། སྲུང་མ་ནི་དམ་ཅན་
གྲོ་ཚང་རྡོ་རྗེ་འཆང་།
དགོན་རྙིང་འདི་ནི་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཁམས་སུ་དབང་མཛད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་འོག་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ1392ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན། སྤྱི་ལོ1959
རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།
བྲག་དཀར་བདེ་ཆེན་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པ་ནི།མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རྩེ་ཁོག་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ།དེ་ཡང་སྙན་བརྒྱུད་གདམས་པའི་གཏེར་མཛོད་ཁྲི་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དབྱངས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དེ་ཉིད་ནས། ཇོ་བོ་
ཐང་གཞི་དགོན་པ།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པ་གསར་ཚེས་ཀྱི་མེ་མོ་ཡོས(སྤྱི་ལོ1927)ལོར་ཁ་སྒང་དཔོན་པོ་ལྷ་རྒྱལ་གྱིས་དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཆུ་མགོ་དཔལ་ལྡན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ནས་བྱ་ཁྱུང་དགེ་བཤེས་ཚང་གདན་ཞུས་ཏེ་དགོན་སར་གཟིགས་པ་ན། སྔོན་ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་དང་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་སོགས་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མའི་ཞབས་