ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གཞུང་དོན་ཐིང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གཞུང་དོན་ཐིང་གིས། 《གྲོང་གསེབ་བཅོས་སྐྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་བསམ་འཆར》བཀྲམ་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་དང་གྲོས་མོལ་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་ཅིན་ཀྲེང་ཨེན་གྱིས་བཤམས་པའི་དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་གསོལ་སྟོན་ལ་ཕེབས་པ། ལི་ཁེ་ཆང་གིས་ཨོ་སི་ཁྲུ་རི་ཡའི་ཙུང་ལི་ཁུའུ་ཨར་ཚི་དང་གྲོས་མོལ་མཛད། པདྨ་ཚེ་བརྟན་དང་ཁོའི《ལག་དམར》ཅེས་པའི་གློག་བརྙན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ནས་དངོས་སུ་བསྟན། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ས་བབ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ཕུག་ལམ་རིང་ཤོས་སུ་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པ། སྐབས་གཉིས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་མཐོ་རིམ་གླེང་སྟེགས་ཀྱི་སྒྲོག་སྒོར་དབུ་ཚོགས་འཚོགས་པ་དང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ་མ་ཟད་ཤིས་ཚིག་གནང་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དབྱི་ཊ་ལིའི་ཙུང་ལི་ཁུང་ཐེ་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་བ། “རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག”གི་སྐོར་གླེང་སྐབས་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་ཀྱིས་ཅི་ཟེར་རམ། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་ཆེས་མཐོའི་མཚན་གནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་ཐོབ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཆོས་ལུགས། > དགོན་སྡེ།
ལྕགས་སྐུ་དགོན།
གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཚོ་བ་རོལ་བའི་ང་རང་ལ་མཚོན་ན། ཕ་ཡུལ་ལ་ལོག་པའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་ཉུང་ཞིང་། ཕ་ཡུལ་ན་ཡོད་དུས་མཆོད་མཇལ་དང་སྐོར་བ་སོགས་ལ་འགྲོ་རྒྱུར་གོམས་པས། འདུ་འཛི་རྒོད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་འདི་ནས་ཕ་ཡུལ་ལྟ་བུའི་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་གནས་མལ་ཞིག་དང་ཕ་ཡུལ་གྱི་དགོན་སྡེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་གཏད་སོ་ཞིག་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། ཕྱིའི་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཅུང་ཙམ་བྱུང་
མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་།
མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ནི་པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་རིའི་བྱང་ངོས་སུ་ཆགས་ཡོད་ལ། པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་སོང་ན་གནས་དེར་ཐོན་ཐུབ། དེ་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཀྲིན་ཀོན་ཁྲི་ལོའི་དུས་སུ་གསར་དུ་
དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་གྲྭ་ཚང་།
གྲྭ་ཚང་དེ་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་ཧོར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དཔལ་བཟང་པོས་བཏབ་སྟེ་བླ་ས་བཟུང་ནས་ཆོས་ཟུར་འཆད་མཛད་པས་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོས་ཆོས་ཞུས་པ་སོགས་བྱུང༌། གྲྭ་ཁང་རྒྱབ་ངོས་ཐོག་
མདོ་ཁམས་རྟའུ་ཉི་མཚོ་ཐོས་བསམ་དར་རྒྱས་གླིང་།
ཏྲེ་ཧོར་ད་ར་ཁག་ལྔའི་ཡ་གྱལ་རྟའུ་ཤོད་ཆེན་ལྗོངས་ནི་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོ་སྙོམས་ཤིང་། རི་ཀླུང་རྩྭ་ཆུ་འཛོམས་པའི་ས་ཆ་སྐྱིད་ཞིག་ཡིན། ལུང་པ་དེའི་བྱང་ཤར་མཚམས་ཀྱི་རི་འདབས་ལ་རྟའུ་ཉི་མཚོ་དགོན་པ་ཆགས་ཡོད།དགོན་པ་དེ་ནི་ཐོག་མར་བོན་པོའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ།དེར་བོན་བླ་གཡུང་དྲུང་
ཧོར་གཙང་མཚོ་ཁའི་སྒོམ་ཁང་།
མཚོ་ཁའི་སྒོམ་ཁང་ནི་ཧོར་གཙང་མར་ཐང་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་མཚོ་ཁ་སྡེ་བའི་གོང་དུ་ཡོད།བླ་བྲང་ནས་མར་ཐང་བར་དུ་སྤྱི་ལེ་བཞི་བཅུ་ཙམ་དང་དེ་ནས་རི་ཁྲོད་དུ་སྤྱི་ལེ་བཅུ་ཙམ་ཡོད། རི་ཁྲོད་འདིར་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོས་
སྐུ་མཁར་མ་རུའི་ལོ་རྒྱུས།
དེ་ཡང་སྐུ་མཁར་མ་རུ་ཞེས་པའི་མིང་ལ་ཕ་བོང་ཁ་ཡང་ཟེར། དེ་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་གི་ཉེ་འགྲམ་ཉང་རུ་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རི་བོ་གྲུ་དམར་ཐོག་བཞེངས་པ་དང་། དུས་མཚུམས་
གཙོས་དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང་གི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
དེ་ཡང་གྲུབ་དབང་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས། ཕྱོགས་ཕྱོགས་མཚམས་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་ཀྱིས་བསྐོར། །ཕུ་དཀར་ཕྱོགས་ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་མཛེས། །མདའ་དད་ལྡན་ཡོན་བདག་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར། །དབུས་མཁས་དང་རབ་བྱུང་བསྟི་གནས་མཆོག །མཚན་
མདའ་བཞི་དགོན་གསར་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
དགེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་མེ་མོ་གླང་། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༧ལོར་བེ་རི་སྐུ་ཕྲེང་དང་བོ་བློ་བཟང་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོས་སོག་པོའི་ལག་ནས་ས་མུའུ་ཁྲི་༡༠ཉོས་ཏེ་ད་ལྟའི་སྟོང་སྐོར་རྫོང་བ་ཡན་ཡུལ་ཚོ་རུ་དགོན་པ་འདི་ཕྱག་
དཔའ་ལུང་གཤོང་ཤན་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
གཤོང་ཤན་རི་ཁྲོད་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དཔའ་ལུང་རྫོང་གཤོང་ཤན་ཡུལ་ཚོའི་གཤོང་ཤན་སྡེ་བའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད། དེ་ཡང་སྔོན་ལྷའི་བཟོ་བོ་བི་ཤྭ་ཀརྨས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐུབ་པའི་སྐུ་བརྙན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཞེངས་པའི་ནང་ཚན་གཅིག རྒྱ་
བྲག་དཀར་སྤྲེལ་རྫོང་།
དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། རང་བྱུང་རྟེན་གྱིས་ཕྱུར་བུར་གཏམས་པ་དང་། །དམ་པ་གོང་མའི་སྒྲུབ་གནས་ཁྱད་འཕགས་སོགས། །ཕྱི་ནང་ཞིང་གི་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་པར། །དགྱེས་གཟིགས་བྱིན་རླབས་བདུད་བརྩའི་གྲུ་བསྙིལ། །ཞེས་བསྔགས་པ་ལྟར། དང་པོ་ཉིད་ནས་རྟེན་གསུམ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཁ་མེ་ལྟར་འབར་ཞིང་ངོ་མཚར་སྟོང་གི་སྙན་པ་ནོར་འཛིན་བུ་མོའི་ཁྱོན་ཀུན་ལ་རླུང་ལྟར་གྲགས་པའི་གནས་མཆོག་
ཡོན་ཏན་ཐུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཙཱ་འདྲ་རིན་ཆེན་བྲག
དེ་ཡང་དཔལ་ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོའི་ལུང་གིས་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཙཱ་འདྲ་རིན་ཆེན་བྲག་ནི་དེང་སི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྡེ་དགེ་རྫོང་ནས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་དཔལ་སྤུངས་ཤང་ཁོངས་སུ་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་
གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་།
གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་ནི་གླང་དར་མས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྣུབས་རྗེས་མཁས་པ་མི་གསུམ་དང་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་སོགས་གནས་འདིར་ཕེབས་ནས་སྒྲུབ་པ་གཞོལ་ཞིང་། དེའི་སློབ་རྒྱུན་དུ་གྲགས་པའི་གྲུབ་ཆེན་མང་པོས་ཉམས་ལེན་
དམག་སྤྱི་ཀྲུའུ་ཏེ་ཡིས་གཡར་འཛིན་གནང་སའི་དུང་དཀར་དགོན།
དུང་དཀར་དགོན་པ་ནི་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སང་སང་ཨོ་རྒྱན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་1686ལོར་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་། སྔ་འགྱུར་རྙིང་མ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ལ། དགོན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ས་ངོས་ཟིན་ཚད་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་808000ཡོད་པ་དང་།
འབྲུག་ར་ལུང་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
མཚན་རྒྱས་པར། ར་ལུང་མེ་ཏོག་མདང་འཕྲོག་ཅེས་ཞུ། ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་4852ཙམ་ཡོད་པའི་གམ་པ་ལ་བརྒྱབ། དེ་ནས་སྣ་དཀར་རྩེ་བརྒྱུད་ལྷོ་བྲག་དང་རྒྱལ་རྩེར་འགྲོ་སའི་ལམ་ཁ་རག་ནས་མྱང་སྟོད་ཁ་རི་ལ་བརྒྱབ་སྟེ་མར་
མི་ཉག་འཇིགས་རབ་དགོན་པའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
འཇིགས་རབ་དགོན་པ་ནི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་མི་ཉག་རབ་སྒང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་འབོ་གངས་དཀར་གྱི་ཉེ་འདབས་མིའུ་རོང་གི་གནས་སུ་ཆགས་ཡོད། འཇིགས་རབ་དགོན་པ་ནི་མི་ཉག་རི་ཁུད་བསམ་འགྲུབ་ཆོས་དར་གླིང་
བཅོམ་ལྷ་ཁང་།
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་གི་ཁུངས་གཏོགས་རྭ་སྒྲེང་ཤོག་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་བཅོམ་མདོ་ཤོག་ཁའི་ཁུངས་ཀྱི་བཅོམ་ལྷ་ཁང་འདི་ནི། ༧རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བས་བོད་འབངས་བདེ་ཐབས་སུ་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་ནང་ཡུལ་འདིའི་མཆོད་གནས་སུ་བཞེངས། ཐོག་མར་ནང་རྟེན་དུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོ་དང་།སྟོབས་པོ་ཆེའི་སྐུ་བཞེངས་ཡོད་ཀྱང་རྗེས་སུ་ནང་རྟེན་དུ་བཀའ་གདམས་
འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ།
དགེ་ལུགས་པའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ་ནི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་སྤྲེལ(སྤྱི་ལོ1416)ལོར་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་གྱིས་ཕྱག་བཏབ། གཞིས་ཀ་སྣེའུ་རྫོང་དཔོན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་ཁུ་
མདོ་སྨད་ཡུལ་གྱི་རྫོང་ཆེན་བཞི།
ཤ་རྫོང་རི་ཁྲོད་ནི་ཙོང་ཆའི་ལྷོ་རྒྱུད་དེ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྲོང་ཁྱེར་ཟི་ལིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕེན་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་ཕེན་ཨན་ཆུས་ཀྱི་ལྷོ་ནུབ་ཏུ་ལེ་དབར་ཉེར་བརྒྱད་ཀྱི་སར་རྒྱབ་རི་བྲག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། རྫོང་ཆེན་འདིའི་མདུན་རི་དང་
ཤོ་བ་དགོན་པའི་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་སྦོམ་ར།
ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་ནི་ཤོ་བ་དགོན་པའི་བསྟེན་པའི་ལྷ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྟ་དཀར་ལ་བཅིབས་པའི་དམག་དཔོན་གྱི་ཆ་ལུགས་ཅན་ཡིན་པས་ས་དེའི་རྒྱ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་མྱེས་རྟ་དཀར་དུ་འབོད། སྐུ་ལ་དར་དཀར་གྱི་བེར་གསོལ་ཞིང་རྟ་དཀར་པོ་ལ་བཅིབས་པ། ཕྱག་ཏུ་མདུང་དང་མདའ་གཞུ་བསྣམས་པ། ལྷ་འདི་ཤིན་ཏུ་གཉན་ཞིང་
ཤོ་བ་དགོན་པའི་རྟ་མགྲིན་རང་བྱོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས།
ཤོ་བ་དགོན་པ་ནི་ཨ་མདོའི་ས་ཁུལ་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན། ཆུན་ཁང་ཞའུ(བདེ་སྐྱིད་རྒྱལ་བོ)ལོ་ཉེར་བཞི(སྤྱི་ལོ1685)པར་ཤོ་བར་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཨ་ལགས་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལྷ་སར་མཇལ་སྐོར་ལ་འགྲོ་བའི་འདོད་བློ་སྐོང་ཆེད་དང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་བློ་བཟང་