གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > མདུན་ཤོག > རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ།
རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་ལས་བྱ་ཚིག་གི་སྒྱུར་སྟངས་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་བོད་སྐད་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བྱ་ཚིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་སྟངས་དང་། བྱ་ཚིག་གིས་ཚིག་ཅིག་གི་ཁྲོད་ཐོན་པའི་ནུས་པ་སོགས་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལག་
བོད་ཀྱི་ཚེ་ཐར་རིག་གནས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་དང་ཤུགས་རྐྱེན་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
སྤྱིར་ན་རིག་གནས་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། དེ་ནི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ཁོར་ཡུག འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་བཅས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་རིག་
ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་བྱུང་བ་དང་མཛད་པའི་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙ་ན་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་སྐོར་ལ་གཡུ་སྒྲ་སྙིང་བོ་སོགས་བུ་སློབ་བདུན་གྱིས་བསྒྲིགས་པའི《བཻ་རོའི་རྣམ་ཐར་འདྲ་འབག་ཆེན་མོ》དང་མཁའ་འགྲོ་ཡེ་
རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་ཐུང་ངུ་འདིར་གཙོ་བོ་ཕྱོགས་གསུམ་ནས་བརྗོད་ཡོད་དེ། ཐོག་མར་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ས་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་དང་། དེ་ནས་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་གི་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་དབྱངས་གསལ་སྒྲ་ཚན། སྔོན་རྗེས་འཇུག་དང་མགོ་འདོགས་ཅན་
བོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བཟོ་བཀོད་སྒྱུ་རྩལ་དང་མཚོན་དོན་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རང་ཅག་ཁ་བའི་ལྗོངས་འདིར་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་གནས་ལ་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་མཁས་དབང་རིམ་པས་བྱོན་པའི་མཐུ་ལས་བོད་མི་རིགས་འདི་ཉིད་ལ་རང་གི་
བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཁ་བཏགས་སམ་མཇལ་དར་གྱི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རང་རྒྱལ་ནི་མི་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ལ། སྤུན་ཟླ་མི་རིགས་སོ་སོ་ལའང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་དང་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་ཀྱང་
རྒྱ་བོད་མཁས་པས་མཉམ་དུ་བསྒྲིགས་པའི་བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་《ཀྲི་ཡོན་ལུའུ》ཞེས་པ་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
《ཀྲི་ཡོན་ལུའུ》ཞེས་པའི་དཀར་ཆག་འདིའི་རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་ཆ་ཚང་ལ་《至元法宝勘同总录》ཟེར་ཞིང་། 《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང》ལས་《དཱའི་ཡུའན་ཧྥ་བོའུ་ཥིན་ཐུང་
རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་བ།
རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་ཅིང་ད་ལྟ་རང་རེའི་ཡིག་ཚང་དུ་དངོས་སུ་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་ནི 《བསྟན་འགྱུར》དུ་བཞུགས་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་བདུན་ཡིན། དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་དང་། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་
དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་པོ་ཏོ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་རགས་བསྡུས།
པོ་ཏོ་བ་རིན་ཆེན་གསལ་མཆོག (1027-1105) ①ནི“འཕན་ཡུལ་རིག་པའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སའི་ཆ་སྤྲས་བྲ་བོ་ཐང”②དུ་ཡབ་གཤེན་སྲིད་ལ་ཕྱུག་སྟེ་སྲིད་པོ་ཞེས་པ་དང་། ཡུམ་རིགས་རྣམ་པར་དག་པ་ལེ་མོ་ཞེས་གྲགས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་
རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་ལུགས་སྟོན་པའི་གཞུང་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས།
གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་དུ་དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྲིད་ལུགས་སྔ་མོ་ནས་དར་རྒྱས་སུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། དེའི་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱ་དང་ཉམས་མྱོང་རྣམས་ཡི་གེར་བཏབ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་བྱུང་།
རྫིག་ཅེས་པའང་ལྡེའུའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པས། ཡང་ནས་ཡང་དུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིག་དང་། ། གོང་ནས་གོང་དུ་བློ་གྲོས་ཁྱད་ཞུགས་ནས། ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གནས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། མངོན་སུམ་མིག་ལམ་དུ་སྣང་བའི་བྱ་དངོས་དག་
རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་དང་དེས་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་ཤན་ཐེབས་ཚུལ།
ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའི་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་གྱི་རྩོམ་པར་དམ་བཅའ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་རྐང་པ་དང་པོ་ལ། རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་
དགེ་སློང་སྦ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དག་ལས་དགེ་སློང་སྦ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ནི་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་ནང་གསེས་དང་། ཡིག་མཁན་མི་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན་པ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ཟུར་ཙམ་ལས་མི་གསལ་མོད། ཕྱིས་སུ་མདོ་ཁམས་ས་ཆར་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་བོད་
ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་ལས་བུད་མེད་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ལ་དཔྱད་པ།
སྤྱིར“རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་མཚོན་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་ཡིན་པས། མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་ནི་རྩོམ་རིག་གི་སྒྱུ་རྩལ་སྣང་བརྙན་གྱི་སྙིང་བོ་ཡིན”①ཞེས་པ་ལྟར། རྩོམ་རིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་དངོས་མཚོན་ཆེད་དངོས་སུ་
ལྷོ་བྲག་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་བཤད་པ།
འདིའི་ནང་དུ་གཙོ་བོ་ལུང་རྟོགས་གཉིས་ལ་མངའ་བཪྙེས་པའི་ལྷོ་བྲག་མཁན་ཆེན་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་མཁས་པ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིགས་རུས་གདུང་རྒྱུད་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཡོད་པ་
སྤྱན་སྔ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་འབར་གྱི་རྣམ་ཐར་ལ་ཅུང་ཙམ་དཔྱད་པ།
ལར་བཀའ་གདམས་བྱ་བ་ནི། རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལས་ཡི་གེ་ན་གཅིག་ཀྱང་འདོར་དུ་མེད་པར་གང་ཟག་གཅིག་འཚང་རྒྱ་བའི་གདམས་ངག་ཏུ་གོ་བས་བཀའ་གདམས་ཞེས་རྗེའི་རྣམ་ཐར་དུ་གསུངས་པ་བཞིན། བོད་ཀྱི་སྒྲུབ་རྒྱུད་ཤིང་རྟ་ཆེན་མོ་བརྒྱད་
ལས་ཚིག་མིང་དུ་གྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་དུས་གསུམ་འཇུག་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ལས་ཚིག་གི་བདག་གཞན་དུས་གསུམ་དང་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་སོགས་ཀྱི་རིག་པ་སྤྱད་དེ། ལས་ཚིག་མིང་དུ་གྲུབ་ཚུལ་ལ་བྱ་བའི་ངོ་བོ་གཙོར་སྟོན་གྱི་མིང་དུ་གྲུབ་པ་དང་། བྱེད་དངོས་གཙོར་སྟོན་གྱི་མིང་དུ་གྲུབ་པ། ལས་ཀྱི་དངོས་
བོད་ཡིག་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་འཕེལ་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།
དེང་གི་དུས་ནི་ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེས་མགྱོགས་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་ལས་རིགས་སོ་སོ་ན་བེད་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ནི་རྩིས་འཁོར་ཡིན་པ་དང་། དེས་མི་རྣམས་ཀྱིས་་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་སྟབས་བདེ་
དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་ལ《ཅཱན་ཨེར》①གྱི་ཤན་ཞུགས་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་དཔྱད་བསྡུར་རིག་པའི་ལམ་ནས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་སྤྱི་ཡི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་། རྗོད་བྱེད་ཚིག བཏགས་པའི་ཁ་བྱང་། མི་སྣའི་སྣང་
མཐར་ཕྱིན་སློབ་བུ་ཚོར་ཕུལ་བའི་བྲལ་ཁའི་སྙིང་གཏམ།
མི་ཞིག་གི་མི་ཚེ་ནི་ལམ་བུ་ཅུང་རིང་མོ་ཞིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ད་ནི་ཁྱོད་ཚོ་ལམ་བུ་དེའི་དཀྱོགས་མཚམས་ཤིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད། རེ་ཆད་དང་ཞུམ་པ་མེད་པར་སྤོབས་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་ཁེངས་ཏེ་གོམ་པ་བརྟན་པོས་དོག་