དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > མདུན་ཤོག > རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ།
《ཞང་ཞུང་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་》ཅེས་པའི་དེབ་ཀྱི་རིག་གཞུང་རིན་ཐང་དང་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པ།①
རྩོམ་འདིར་བོན་གྱི་ཤེས་རིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་རྨང་གཞིའི་འཇུག་སྒོ་ལྟ་བུ་སྟེ། བོན་གྱི་གོ་དོན་དང་འཇུག་ཡུལ། བོན་དང་གཡུང་དྲུང་
བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ལས་སྟེངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདྲེན་ལུགས་ལ་དཔྱད་པ།①
སྟེངས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཉིད་ལ་ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་འབྲི་ལུགས་མི་འདྲ་བ་དང་། རྣམ་གྲངས་འདྲེན་ལུགས་ཀྱང་དུ་མ་བྱུང་ཡོད། དཔྱད་རྩོམ་འདི་རུ་རྒྱལ་རབས་ཡིག་
དཔལ་ས་སྐྱ་སྐབས་ཀྱི་གཅན་ཚ་རྔ་བ་དགོན་པའི་དར་རྒུད་ལ་དཔྱད་པ།
མདོ་སྨད་གཅན་ཚའི་རྔ་བ་དགོན་ལ་ད་ལྟའི་བར་དུ་ལོ་ངོ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཅིང་། དུས་ཡུན་དེའི་ནང་དགོན་པ་འདིའི་གྲུབ་མཐའི་རྩོད་འཁྱེར་དང་། དགོན་གནས་མང་སྤོར། བླ་གྲྭའི་བཞུགས་མིན་གྱི་མང་ཉུང་། དགོན་པའི་སྐུ་རྟེན་
གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་མགར་གྱི་རིགས་རུས་མཆེད་ཁུངས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།①
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་ཁུངས་བསྟན་པའི་མགར་གྱི་རིགས་རུས་མཆེད་ཁུངས་སྐོར་གྱི་འཆད་ལུགས་མི་འདྲ་བ་བཞི་གཞིར་བཟུང་སྟེ་ལུགས་དེ་
གསར་འགྱུར་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།
རྩོམ་ཡིག་འདིར་རྒྱལ་ནང་གི་གསར་འགྱུར་རིག་པའི་ཁྲོད་གསར་འགྱུར་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་དབྱེ་བའི་སྐོར་ལ་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གང་དང་གང་ཡོད་ཚུལ་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་དཔྱད་བསྡུར་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག 《བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར》ནང་གི་
དམག་ཁྲིམས་ཡིག་རྙིང་ཡིག་ཆ་ལས་མནངས་བསྡུ་བའི་ཁྲིམས་ལ་དཔྱད་པ།①
རྩོམ་འདིར་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་དམག་ཁྲིམས་སྐོར་གྱི་ཡིག་རྙིང་ཡིག་ཆའི་ནང་གསེས་མནངས་བསྡུ་བའི་ཁྲིམས་ཕྲན་དག་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་
བོད་ཡིག་གི་ཡིག་རུས་སྐོར་གྱི་དཔེ་རྙིང་རྩ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་དེ་སྔོན་མདོ་སྨད་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་སྨྱུག་འཛིན་མཁས་དབང་སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་ཉར་ཚགས་མཛད་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་རུས་སྒྱུ་རྩལ་གཞུང་ལུགས་སྐོར་གྱི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་མ་ཞིག་སྟེ།
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ལས་བླ་སྨན་པ་བྲང་ཏི་རིམ་བྱོན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་འཕེལ་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ལོ་རྒྱུས་སུ་བི་ཇིའི་གདུང་རྒྱུད་དང་། བྲང་ཏིའི་གདུང་རྒྱུད། གཡུ་ཐོག་གི་གདུང་རྒྱུད། གཉའ་བའི་གདུང་རྒྱུད། དེ་མིན་བྱང་ལུགས་དང་ཟུར་ལུགས་
བཞད་མཐོང་སྨོན་ཁུལ་གྱི་དམངས་ཁྲོད་ཀོ་བཟོའི་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་གྱི་བསམ་གཞིགས།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་ཆབ་ཁ་གྲོང་རྡལ་ཆུ་ནུབ་གྲོང་ཚོའི་དམངས་ཁྲོད་ཀོ་བཟོའི་མཉམ་ལས་ཁང་དེ་དཔེ་མཚོན་དུ་བྱས་ནས།
ལོ་ངོ་བདུན་ཅུར་ཉེ་བའི་རིང་གི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཞིབ་འཇུག་གི་སྤྱི་ཁོག་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཉེ་བའི་ལོ་ངོ་70ལྷག་གི་རིང་བོད་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བརྩམས་ཡོད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་སྐོར་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་དཔྱད་རྩོམ་གཞིར་བཟུང་ནས་བོད་
རྩོམ་རིག་མིའི་རིགས་རིག་པའི་ལམ་ནས་སྒྲུང་རིང་《བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་》ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལ་དཔྱད་པ།①
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་རྩོམ་རིག་མིའི་རིགས་རིག་པའི་དཔྱོད་ཐབས་ཀྱིས་བྲག་གདོང་བཀྲས་གླིང་དབང་རྡོར་གྱིས་བརྩམས་པའི་སྒྲུང་རིང་《བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ལས་དྲེག་དང་དྲེག་ནད་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དྲེག་དང་དྲེག་ནད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ནས་དྲེག་དང་དྲེག་ནད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དྲེག་ནད་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ནས་སྐབས་དོན་སོ་སོའི་གོ་དོན་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད།
སྨྲ་སེང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་རྩོད་ཡིག་སྐོར་གྱི་རིག་གཞུང་བསམ་བློའི་དཔྱད་པ་སོར་རྩེའི་ཟླ་བའི་རྟོག་དཔྱོད།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་གཏམ་གླེང་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྨྲ་སེང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཁོང་གི་རྩོད་ཡིག་ཆེན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཏེ་བདེན་བཞིའི་རྩོད་ཡིག་བསྐལ་བའི་མེ་
ལྕགས་མདུད་ཉག་རྐེད་མགོན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་ལ་དཔྱད་པ།
ལྕགས་མདུད་ཉག་རོང་ཞེས་པ་འདིར་རྒྱ་ཡིག་ནང་འབོད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་། བོད་ཡིག་ཏུ་གནའ་ནས་ད་ལྟའི་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་བྱུང་མེད། ལྕགས་མདུད་ཉག་རོང་ནི་ཁམས་ཀྱི་དབུས་ཁུལ་ཏེ། དེང་གི་དཀར་མཛེས་བོད་
མདོ་སྨད་པཱེ་ཙང་སྟག་ལུང་དར་རྒྱས་དགོན་པའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རིག་པའི་དཔྱད་ཐབས་སྤྱད་དེ་པཱེ་ཙང་སྟག་ལུང་དར་རྒྱས་དགོན་ཞེས་པ་མདོ་སྨད་ཀ་ཅི་ཡུལ་ཁོངས་སུ་གནས་པའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གནའ་དགོན་དེའི་དགོན་མིང་པྭེ་ཙང་དང་སྟག་ལུང་། ཡུལ་དེར་
《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མས་》ཕྱིས་བྱུང་དེབ་ཐེར་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་དྲུག་དང་དེ་དག་གི་དོགས་དཔྱོད།①
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མར་》བོད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་སྤྲེའུ་གྱད་ཧ་ལུ་མ་དའམ་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཏུགས་ཤིང་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་མང་
གནའ་བོའི་དར་ལམ་ཁྲོད་ཀྱི་བོད་ཀྱི་གླ་རྩི་དང་དེའི་ཚོང་ལམ་ལ་དཔྱད་པ།
སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་གསུམ་པ་ནས་བཟུང་གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་གླ་རྩི་ནི་དར་ལམ་བརྒྱུད་དེ་ཏ་ཟིག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཁ་ཆེའི་ལུང་པ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོང་རའི་ནང་དུ་དྲངས་པ་དེ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ནང་ཡོངས་གྲགས་སུ་
ལྷ་གླིང་གབ་ཙེ་དགུ་སྐོར་གྱི་པར་མ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཀྱི་གཤིབ་བསྡུར།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་རྩོམ་པ་པོས་སྡེ་དགེ་གླིང་ཚང་གི་པར་མ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་པར་མ་ལྷ་གླིང་གབ་ཙེ་དགུ་སྐོར་ཞེས་པའི་པར་མ་མི་འདྲ་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་གྱི་བྱུང་འཕེལ་དང་རིག་གནས་ལ་དཔྱད་པ།
ནང་བསྟན་གྱི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་ནི་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་གྱི་དུར་འཇུག་རིག་གནས་ལས་བསྡུ་ལེན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་སྲོལ་རྒྱུན་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱིས་རྒྱུད་
བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཐབས།
རྩོམ་འདིའི་ནང་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་དཔལ་འབར་རྡོ་རྗེའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞིགས་ནས། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་