དཔལ་དགེའི་ཆུ་བསྐྱིལ་མཚེའུའི་འཕྲིན་གསར། འབྲི་ཆུའི་འགག་འཁྱིལ་མཚེའུ་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་རྒྱུན་རྣམ་སླར་གསོ་བྱུང་བ་དང་རོགས་སྐྱོབ་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ། གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > མདུན་ཤོག > ཆོས་ལུགས་ཀུན་སྨོན།
འགག་ལ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་དུ་ འགག་ལྷ་དང་ཅོག་གེ་ལུང་པའི་ནང་དུ་ཡོད་པས་ཅོག་གེ་དགོན་ཡང་ཞུ་ཞིང་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་ཡིན། ཡུལ་ཤུལ་གྲོང་ཁྱེར་སྲིད་གཞུང་གི་
རྨ་ཡུལ་ཨ་སྐྱོང་ཁྲ་ཚོགས་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
དགོན་པ་འདི་རྨ་ཆེན་རྫོང་དྭངས་ལག་ཡུལ་ཚོ་ནས་སྤྱི་ལེ་སོ་བརྒྱད་མཚམས་སུ་ཡོད།དགོན་པ་འདི་སྔོན་གྱི་ཚེ་གདན་ས་གཏན་ཁེལ་མེད་པའི་སྦྲ་གུར་གྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན།བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ལྕགས་འབྲུག་ལོ་སྟེ།ཕྱི་ལོ1820ལོར་ཨ་རིག་
རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་།
རྭ་རྒྱ་དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་ནི་མགོ་ལོག་ཁུལ་རྨ་ཆེན་རྫོང་རྭ་རྒྱ་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཤར་གྱི་ཟམ་ཁར་ཡོད་ཅིང་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན། དགོན་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་མོ་གླང་(སྤྱི་ལོ1769)
རོང་ཞིས་ཨ་དར་ཆོས་འཕེལ་གླིང་།
ཤར་ལུང་ཡུལ་ཚོའི་ལན་གྲོ་གོང་མའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་དང་ལ་མོ་བདེ་ཆེན་གྱི་དགོན་ལག་ཡིན། སྒྲུབ་སྡེ་འདི་ཉིད་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པ་པོ་ནི་ལན་གྲོའི་ཀྲུའུ་ཨ་ལགས་ཞུ་བ་དེ་ཡིན། ཁོང་གིས་རབ་དྲག་ཤིང་སྟག་ཕྱི་ལོ་
སོ་ནག་དགོན་དགེ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་གླིང་།
དེ་ནས་བཟུང་གུར་ལ་བརྟེན་པའི་མཚམས་པ་འགའ་འདུས་སྡོད་བྱུང། སྤྱི་ལོ ༡༧༤༠ ལོར་མཁན་ཆེན་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོས་སྔར་ཡོད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་མཚམས་པ་འགའ་ལ་རབ་བྱུང་དགེ་ཚུལ་དང་། བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གནང་སྟེ་སོ་ནག་གུར་
རོང་བོ་དཔལ་གྱི་དགོན་ཆེན་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་།
མདོ་སྨད་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། རེབ་གོང་རོང་འབྲོག་གི་དགོན་སྡེ་མ་ལག་སོ་ལྔ་དང༌། སྒྲུབ་སྡེ་དགའ་ཚལ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་ཀུན་གྱི་མ་དགོན་དུ་གྱུར་ཡོད། དགོན་བདག་གཙོ་བོ་ནི་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་
རྫོང་རྩེ་གསང་ཕུ་ཐུབ་བསྟན་དར་རྒྱས་གླིང་།
རྫོང་རྩེ་གསང་ཕུ་ཐུབ་བསྟན་དར་རྒྱས་གླིང་ནི་འབལ་རྫོང་ཐང་མགོ་གྲོང་རྡལ་ལྷོ་ཕྱོགས་སར་སྤྱི་ལེ་སུམ་བཅུ་ཙམ་གྱི་སར་དཀར་མོ་དགོན་པའི་བསམ་གཏན་རྫོང་གི་ཕུར་ཆགས་ཤིང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྗེ་བླ་མ་ལྕང་སྐྱ་རིན་པོ་ཆེ་ཤེས་རབ་
འཁྱམས་རུ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ་གླིང་།
འཁྱམས་རུ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་དགེ་འཕེལ་གླིང་ནི་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཆབ་ཆ་གྲོང་རྡལ་གྱི་ནུབ་བྱང་དུ་སྤྱི་ལེ་བཅོ་ལྔ་ཡི་མཚམས་ན་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟའི་ཨེར་སྟི་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། སྡེ་འདི་ཐོག་མར་ཐར་ཤུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྗེ་ཆོས་སྐྱོང་རྒྱ་མཚོ་
ལྷ་མོ་དྲེལ་དགོན་ཚུལ་ཁྲིམས་དར་རྒྱས་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས།
ལྷ་མོ་དྲེལ་དགོན་ཚུལ་ཁྲིམས་དར་རྒྱས་གླིང་ནི་རྟ་ནག་མ་ཞིང་གི་ནུབ་བྱང་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ ཀྱིས་ཆོད་པའི་ལེའུ་སེ་སྡེ་བའི་སའི་ཆ་རུ་ལྷ་མོ་དྲེལ་ཞེས་པའི་གནས་མཆོག་དེར་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། གྲུབ་མཐའ་ནི་དཔལ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་
དབུས་གཞུང་ཐར་ཤུལ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་།
དབུས་གཞུང་ཐར་ཤུལ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་། ཐར་ཤུལ་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་རབ་བརྟན་གླིང་ནི་གསེར་ཆེན་རྫོང་ནས་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལེ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུའི་མཚམས་རི་བོ་བཀྲ་ཤིས་འོད་དཀར་གྱི་ཉེ་འདབས་བྲག་དམར་བཀྲ་
རྐང་ཚའི་དགོན་ཆུང་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
རྐང་ཚའི་དགོན་ཆུང་དགེ་ལྡན་ལུང་རྟོགས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་འདི་ནི། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོངས་ཁུལ་རྐང་ཚ་རྫོང་གཡུ་དཀར་འོམ་ལུང་ཡུལ་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཡོད། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་རྐང་ཚ་གོང་མའི་རུ་རྨ་ཕ་རིའི་
རྐང་ཚའི་དགོན་དར་རྒྱས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་།
རྐང་ཚའི་དགོན་དར་རྒྱས་ཆོས་འཕེལ་གླིང་ནི། མདོ་སྨད་ས་ཡི་ཐིག་ལེ་ཁྲི་ཀ་གསེར་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་སྟོད་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ། སྤྱི་ལེ་ང་བདུན་ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་འབྲོག་སྡེ་རྐང་ཚ་གོང་མ་རུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་།གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན། དགོན་སྡེ་འདི་
ཤ་བྲང་དགོན་དགེ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་།
ཤ་བྲང་དགོན་དགེ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ངམ་ནག་བཟའ་དགོན་དགེ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་ནི་འབའ་རྫོང་འབའ་ཆུ་ཡུལ་ཚོ་ནས་ནུབ་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུའི་ཆོད་པའི་སར། བཀྲ་ཤིས་རི་བཟང་ཞེས་གྲགས་པའི་གནས་སུ་ཆགས་ཡོད། གྲུབ་
ཞབས་དྲུང་སྒར་ཐོག་གམ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་ཀུན་བདེ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས།
བྱང་རྒྱུད་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན་ཞབས་དྲུང་སྒར་ཐོག་གམ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་རྒྱལ་ཀུན་བདེ་གླིང་ནི།ལ་མོ་སྐུ་ཐོག་དང་པོ་ཆོས་རྗེ་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ཉིད་
ཞལ་དཀར་རི་ཁྲོད་དབེན་གནས་པད་དཀར་ཆོས་རྫོང་།
འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གསུམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་བྱོན་པ། ལ་མོ་ཡོངས་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོས་དངོས་སུ་ཕྱག་བཏབ་པ་ཡིན་ལ། མདའ་བཞི་རྫོང་དཔལ་འཛོམས་ཡུལ་ཚོའམ་ཝ་འཇོག་ཡུལ་ཚོ་ནས་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཀྱི་
མདའ་བཞིའི་མ་ཕྱག་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
མདའ་བཞིའི་མ་ཕྱག་དགོན་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ནི། མཚོ་བྱང་ཁུལ་ནས་ནུབ་བྱང་དུ་སྤྱི་ལེ་བརྒྱད་ཀྱི་གནས་སུ་མདོ་སྨད་རྟ་ཡི་ཆོལ་ཁའི་བྱེ་བྲག་མཚོ་ཆེན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་བྱང་རྒྱུད་དཀར་ཐང་མར་ཁུ་མཚོ་མོའི་ལྟེ་བ་གླང་ཆེན་ས་ལ་ཉལ་འདྲའི་རི་
དགོན་གསར་རིན་ཆེན་དགེ་འཕེལ་གླིང་གི་མཚམས་སྦྱོར་མདོར་བསྡུས།
ཁྲི་ཀའི་དགོན་གསར་རིན་ཆེན་དགེ་འཕེལ་གླིང་ཞེས་པའི་སྒྲུབ་སྡེ་འདི་ཉིད་ཁྲི་ཀ་རྫོང་འཕྲང་དམར་གྲོང་བརྡལ་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སྤྱི་ལེ་བཅུ་ལྷག་གི་མཚམས་ན་ཆགས་ཡོད་ལ། དགོན་གསར་སྐུ་ཕྲེང་དང་བོ་ཧོར་མོ་སྒོམ་རྒན་ཚང་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་
ཨ་རིག་སྡེ་མང་དགོན་དགའ་ལྡན་བསམ་གཏན་གླིང་།
དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྐྱོང་བའི་ཆོས་སྡེ་འདི་ཉིད། སྔོན་ཡབ་རྗེ་གསེར་ཁང་བས་ལུང་བསྟན་པ་ཇི་བཞིན། མཚོ་སྔོན་ཁྲི་ཤོར་རྒྱལ་མོའི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་བཙན་གདོང་དམར་པོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༥༨ཡས་མས་སུ་རྗེ་སྐུ་ཕྱོགས་སོ་མ་ཚང་གིས་ཕྱག་
རྒྱ་རྒྱའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་དར་རྒྱས་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་མཚམས་སྦྱོར་རགས་བསྡུས།
རྒྱ་རྒྱའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་དར་རྒྱས་གླིང་ཞེས་པའི་ཆོས་སྡེ་འདི་ཉིད་མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཡུལ་གྱི་ས་འཛིན་ཙོང་ལ་རིང་མོའི་ཉེ་འགྲམ།རི་བོ་ཨ་མྱེས་ལྕང་ཤར་གྱི་
རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞིའི་བྱུང་ཚུལ།
དེ་ཡང་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ན་གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་དགེ་འདུན་གྱི་གནས་བརྟན་བཞི་སྐད་རིགས་མི་མཐུན་པ་བཞིས་ལུང་འདོན་པར་བརྟེན། སློབ་མ་རྣམས་མི་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ་རྩ་