དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > མདུན་ཤོག > ཆོས་ལུགས་ཀུན་སྨོན།
སེམས་ཙམ་པའི་གདན་ས་ཆེན་མོ་ཞི་ཨན་བྱམས་ཆེན་དགོན།
བྱམས་ཆེན་དགོན་དེ་ཞི་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་། ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་གྱི་སེམས་ཙམ་པའི་དགོན་སྡེ་ཐོག་མར་འབོད་བཞིན་ཡོད་ལ། ད་ལྟའི་བར་དུ་ལོ་ངོ་1350ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། དེ་ཡང་བྱམས་ཆེན་དགོན་འདི་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་
རྨེ་བ་དགོན།
དགོན་སྡེ་འདི་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་མེ་ཁྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ1646ལ་བེར་ཚང་གསང་སྔགས་ཉི་མ་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་བེེ་རོའི་ལ་ཁ་ཞེས་པར་དགོན་པ་བཏབས་པ་རེད། རྗེས་སུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་བའི་ལྕགས་བྱི་ལོར་མཁར་སྤྲུལ་བསྟན་པའི་ཉི་མས
བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན།
གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནི་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ངོས་ཉེ་སྐོར་ཉི་མ་རིའི་ལྷོ་འདབས་སུ་ཆགས་ཤིང་། དེ་ནི་གཙང་ཁུལ་གྱི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཤོས་ཡིན། གདན་ས་དེ་ནི་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པའི་ཞལ་སློབ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་
ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་ལྷའི་ལྷ་ཁང་།
ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་ལྷ་ཁང་ཞེས་པ་ནི་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་ཁྲི་ཀ་རྫོང་ཆུ་ནུབ་གྲོང་རྡལ་མཁར་གྱི་ནུབ་འདབས་སུ་སྤྱི་ལེ6ཙམ་གྱི་མཚམས་ཏེ། ཆུ་ནུབ་གྲོང་རྡལ་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་སྲང་གཞུག་སྡེ་བའི་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་ཤ་འབུམ་གདོང་སྣའི་ཤར་ངོས་སུ་བཞེངས་ཡོད།
དུང་དཀར་དགོན།
དུང་དཀར་དགོན་པ་ནི་གསེར་རྟ་རྫོང་མཁར་དང་བར་ཐག་ལེ་བར་དྲུག་བདུན་ཙམ་ཡོད་སའི་ནུབ་བྱང་མཚམས་ཀྱི་སྤང་རིའི་ཁ་ལྗོངས་སུ་གནས་ཤིང་། གཙང་པོའི་ཉེ་འདབས་ནས་ཡར་མཇལ་དུས་མདུན་ཁང་གི་རྒྱ་ཕིབས་ངོས་སུ་གསེར་འོད་རབ་
བྱ་ཁྱུང་དགོན།
བྱང་གི་དགོན་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དགེ་ལྡན་བསྟན་པའི་མ་དགོན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་ནི། མདོ་སྨད་ཙོང་ཁ་བདེ་ཁམས་ཀྱི་ས་འཛིན་ཙོང་ལ་རིང་མོར་ཉིན་སྲིབ་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ལ་ལྷོ་བྱང་གི་ཆ་གཉིས་ལས། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་
གྲོ་ཚང་རྡོ་རྗེ་འཆང་།
དགོན་རྙིང་འདི་ནི་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཁམས་སུ་དབང་མཛད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་འོག་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ1392ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན། སྤྱི་ལོ1959
རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།
བྲག་དཀར་བདེ་ཆེན་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པ་ནི།མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རྩེ་ཁོག་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ།དེ་ཡང་སྙན་བརྒྱུད་གདམས་པའི་གཏེར་མཛོད་ཁྲི་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དབྱངས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དེ་ཉིད་ནས། ཇོ་བོ་
སེ་ར་དགོན་བཤད་སྒྲུབ་དར་རྒྱས་གླིང་།
སྤྱི་ལོ1829ལོར་སེར་རྒན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་རིན་པོ་ཆེས་དུང་དཀར་ལུང་དུ་དགོན་པ་ཕྱག་འདེབས་མཛད་སྐབས། ལུང་ཕུག་ཏུ་མཛོ་རོ་བླ་མའི་རི་ཁྲོད་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་དུ་གྲྭ་བ་ཁ་ཤས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདུན་པ་གཅིག་དྲིལ་གྱིས་རི་ཁྲོད་དེ་སེར་རྒན་
གཙོས་དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང་གི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
དེ་ཡང་གྲུབ་དབང་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས། ཕྱོགས་ཕྱོགས་མཚམས་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་ཀྱིས་བསྐོར། །ཕུ་དཀར་ཕྱོགས་ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་མཛེས། །མདའ་དད་ལྡན་ཡོན་བདག་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར། །དབུས་མཁས་དང་རབ་བྱུང་བསྟི་གནས་མཆོག །མཚན་
རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།
བྲག་དཀར་བདེ་ཆེན་འཇིགས་མཛད་རྡོ་རྗེ་རྫོང་དགོན་པ་ནི།མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རྩེ་ཁོག་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ།དེ་ཡང་སྙན་བརྒྱུད་གདམས་པའི་གཏེར་མཛོད་ཁྲི་ཆེན་འཇམ་དབྱངས་དབྱངས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དེ་ཉིད་ནས། ཇོ་བོ་
མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་།
མདོ་བ་དགོན་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་གླིང་ནི་པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་རིའི་བྱང་ངོས་སུ་ཆགས་ཡོད་ལ། པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་ནས་སྤྱི་ལེ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་སོང་ན་གནས་དེར་ཐོན་ཐུབ། དེ་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཀྲིན་ཀོན་ཁྲི་ལོའི་དུས་སུ་གསར་དུ་
དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་གྲྭ་ཚང་།
གྲྭ་ཚང་དེ་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་ཧོར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དཔལ་བཟང་པོས་བཏབ་སྟེ་བླ་ས་བཟུང་ནས་ཆོས་ཟུར་འཆད་མཛད་པས་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོས་ཆོས་ཞུས་པ་སོགས་བྱུང༌། གྲྭ་ཁང་རྒྱབ་ངོས་ཐོག་
སྐུ་མཁར་མ་རུའི་ལོ་རྒྱུས།
དེ་ཡང་སྐུ་མཁར་མ་རུ་ཞེས་པའི་མིང་ལ་ཕ་བོང་ཁ་ཡང་ཟེར། དེ་ནི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་གི་ཉེ་འགྲམ་ཉང་རུ་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་རི་བོ་གྲུ་དམར་ཐོག་བཞེངས་པ་དང་། དུས་མཚུམས་
ཧོར་གཙང་མཚོ་ཁའི་སྒོམ་ཁང་།
མཚོ་ཁའི་སྒོམ་ཁང་ནི་ཧོར་གཙང་མར་ཐང་ཡུལ་ཚོའི་མངའ་ཁོངས་མཚོ་ཁ་སྡེ་བའི་གོང་དུ་ཡོད།བླ་བྲང་ནས་མར་ཐང་བར་དུ་སྤྱི་ལེ་བཞི་བཅུ་ཙམ་དང་དེ་ནས་རི་ཁྲོད་དུ་སྤྱི་ལེ་བཅུ་ཙམ་ཡོད། རི་ཁྲོད་འདིར་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོས་
གཙོས་དགའ་ལྡན་ཆོས་གླིང་གི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས།
དེ་ཡང་གྲུབ་དབང་ཤར་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས། ཕྱོགས་ཕྱོགས་མཚམས་བཀྲ་ཤིས་རྟགས་ཀྱིས་བསྐོར། །ཕུ་དཀར་ཕྱོགས་ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་མཛེས། །མདའ་དད་ལྡན་ཡོན་བདག་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར། །དབུས་མཁས་དང་རབ་བྱུང་བསྟི་གནས་མཆོག །མཚན་
མདའ་བཞི་དགོན་གསར་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
དགེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་མེ་མོ་གླང་། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༧ལོར་བེ་རི་སྐུ་ཕྲེང་དང་བོ་བློ་བཟང་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོས་སོག་པོའི་ལག་ནས་ས་མུའུ་ཁྲི་༡༠ཉོས་ཏེ་ད་ལྟའི་སྟོང་སྐོར་རྫོང་བ་ཡན་ཡུལ་ཚོ་རུ་དགོན་པ་འདི་ཕྱག་
དཔའ་ལུང་གཤོང་ཤན་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
གཤོང་ཤན་རི་ཁྲོད་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་དཔའ་ལུང་རྫོང་གཤོང་ཤན་ཡུལ་ཚོའི་གཤོང་ཤན་སྡེ་བའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད། དེ་ཡང་སྔོན་ལྷའི་བཟོ་བོ་བི་ཤྭ་ཀརྨས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐུབ་པའི་སྐུ་བརྙན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཞེངས་པའི་ནང་ཚན་གཅིག རྒྱ་
ཡོན་ཏན་ཐུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཙཱ་འདྲ་རིན་ཆེན་བྲག
དེ་ཡང་དཔལ་ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོའི་ལུང་གིས་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐུགས་ཀྱི་གནས་མཆོག་ཙཱ་འདྲ་རིན་ཆེན་བྲག་ནི་དེང་སི་ཁྲོན་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྡེ་དགེ་རྫོང་ནས་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་དཔལ་སྤུངས་ཤང་ཁོངས་སུ་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་
གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་།
གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་ནི་གླང་དར་མས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བསྣུབས་རྗེས་མཁས་པ་མི་གསུམ་དང་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་སོགས་གནས་འདིར་ཕེབས་ནས་སྒྲུབ་པ་གཞོལ་ཞིང་། དེའི་སློབ་རྒྱུན་དུ་གྲགས་པའི་གྲུབ་ཆེན་མང་པོས་ཉམས་ལེན་