དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > དམངས་སྲོལ། > གསར་ཤོས།
ཁྱེད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཕོ་ལོག་འདི་འདྲ་ཟ་མྱོང་ངམ།
དེ་བས་སྔོན་གྱི་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དག་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་ཚེ། ཕོ་ལོག་ཅེས་པའི་ཟས་རིགས་འདི་ཐོག་མར་བྱུང་སའི་ཡིག་ཆའི་མིང་ལ《བག་ཟན་གྱི་རབ་བྱེད།》 (饼赋)ཞེས་འབོད་ཅིང་། རྩོམ་མཁན་ནི་ཞི་ཅིན(西晋)སྐབས་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཞི(束皙)ཞེས་འབོད་པའི་རྩོམ་མཁན་
འུར་རྡོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་བཤད་པ།
འུར་རྡོའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་དང་འཕྲིན་སྟེགས་དྲ་བ་སོགས་ནས་གང་འཚམ་བཙལ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཆོག་ཀྱང་། ད་ཐེངས་འདིར་རང་ཡུལ་ལུང་པའི་རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ནས་བྱུང་བ་ལྟར་འུར་རྡོའི་ལོ་རྒྱུས་བསླ་སྟངས་འགའ་བསྡུ་རུག་བྱེད་རྒྱུ་
བོད་ཀྱི་ཐང་ཁའི་སྒྱུ་རྩལ་ལས་ཀརྨ་སྒར་བྲིས།
དེ་ཡང་ཐང་ཁ་ཞེས་པར་ཐ་སྙད་ཀྱི་མིང་ཐོབ་ཚུལ་ཐད་ཐང་ཀ་དང་། ཐང་ཁ། ཐང་ག་ཞེས་འབྲི་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཐོན་རུང་དེར་ནང་དོན་ཐད་འགལ་བ་གང་ཡང་མི་མངོན་ལ། མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་ཐང་ཁའི་
ཡར་ལུང་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པའི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར།
དེ་ཡང་སྙན་གྲགས་སྔར་ནས་ཁྱབ་པའི་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཡ་གྱལ་ཡར་ཀླུང་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་ནི་འབག་དཀར་པོའི་ལྷ་མོའི་ཕུལ་བྱུང་གི་འཁྲབ་གཞུང་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་འབག་དཀར་པོའི་ལྷ་མོ་ཚོགས་པའི་ནང་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དང་། འཁྲབ་རྩལ་གྱི་
མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྫ་ནག་བཟོ་རྩལ།
མཚོ་སྔོན་ཡུལ་ཤུལ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནང་ཆེན་རྫོང་གི་རྫ་ནག་བཟོ་རྩལ་ལ་ལོ་ངོ་4000ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ངག་རྒྱུན་ལ་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་ལ་ཕེབས་པའི་དུས་སུ་ཡུལ་ཤུལ་བརྒྱུད་ཅིང་། རྫ་བཟོའི་ལག་
སྒྲ་སྙན་རོལ་མོའི་ཉམས་བཟང་འདི་ལ་གཟིགས་དང་།
སྒྲ་སྙན་ནི་བོད་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་དུ་གྱུར་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་རོལ་ཆའི་བྱེ་བྲག་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། གནའ་བོའི་དུས་སུ་སྒྲ་སྙན་རོལ་ཆ་དེ་བོད་ཀྱི་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་སྒྲ་སྙན་གྱི་
སྔ་རབས་བོད་སྤྱོད་རོལ་ཆའི་སྐོར་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།
རང་རེ་ཁ་བ་ཅན་ལ་མཚོན་ན་གནའ་སྔ་མོ་ནས་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གླུ་གར་རྩེད་འཇོ་སོགས་ཀྱི་རོལ་མོར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྲོལ་མང་པོ་ཞིག་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་པས། རོལ་ཆ་ནི་གནའ་བོའི་དུས་ནས་བཟུང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་
​ཉིན་ལྟར་ལུས་སྦྱོང་འདི་ལྟར་སྐར་མ་7བྱས་ན་ལུས་པོ་སྐམ་དུ་འགྲོ་ངེས།
དེང་དུས། མི་མང་ཆེ་བས་ལུས་སྦྱོང་ལ་མཐོང་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ཡི་ཡོད། འོན་ཀྱང་མི་འགའ་ཤས་ཀྱིས་ལས་ཀ་བྲེལ་བ་ཚ་པོ་འདུག་པས་ལུས་སྦྱོང་བྱེད་ཁོམ་མི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། དོན་དངོས་
ཤིང་ཕོར་ནང་ཇ་འཐུང་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ག་ལ་འགྲིག
བོད་རིགས་ཀྱིས་ཤིང་ཕོར་ལ་དང་དོད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གནའ་དུས་ཡུལ་གཞས་ནང་། ཁོ་རང་གཡུག་ན་སྙིང་རྗེ། ཁོ་རང་བཞག་ན་མི་ཡོང་། ཁོ་རང་ཨམ་ཕྲག་ནང་གི་ཤིང་ཕོར་ཡིན་ན་བསམ་བྱུང་ཞེས་པ་ལས། ཤིང་ཕོར་ལ་བཅངས་པའི་བརྩེ་བ་དྭངས་
རྡོ་གཡའ་མའི་འོག་གི་བོད་ཁང་། བརྙན་དང་པར།
ཉག་རོང་རྫོང་དང་སྤྱི་ལེ60ཙམ་རྒྱང་བའི་གླག་རི་མའི་གྲོང་སྡེ་ཡི་ཕྱོགས་བཞིའི་རི་ཆུ་ནི་མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་ལ་བོད་ཁང་ཚང་མའི་ཐོག་ལ་རྡོ་གཡའ་མ་བཀབ་ཡོད་པས་ས་ཆ་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་འདུག ས་ཆ་དེའི་མིང་ལ་གླག་རི
གཞིས་ཀ་རྩེའི་གཅུང་པ་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར།
གཅུང་པ་ལྷ་མོ་ནི་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་ནང་ནས་སྔ་ཤོས་དང་ཚབ་མཚོན་དུ་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། ལྷ་མོ་ནི་འབག་སྔོན་པོས་གཙོར་བྱས་ལ། འབག་སྔོན་པོ་ནི་གཅུང་པ་ལྷ་མོ་བས་སྲོལ་འབྱེད་པའོ།། ཤོད་རྒྱུན་དུ། ལྷ་མོའི་ཤིང་རྟ་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་
ངལ་རྩོལ་གྱི་གླུ་གར།
རིགས་ཞིག་རེད། ངལ་རྩོལ་གྱི་གླུ་གར་གཙོ་བོ་ནི་ཨར་གཞས་དང་གྱང་གཞས་སོགས་ཡིན།
སྨར་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུད་གསུམ་པི་ཝང་།
བོད་ནི་གླུ་གར་གྱི་རྒྱ་མཚོར་འབོད་པ་ལས། བོད་མི་དམངས་ནི་རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས་ལ་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། སྨར་ཁམས་ཀྱི་པི་ཝང་ནི་བོད་ཀྱི་གླུ་གར་རྒྱ་མཚོ་ལས་བཞད་པའི་པད་མའི་མེ་ཏོག་ཅིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་བབ་ཆགས་དང་།
ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་རྫ་ཆས་བཟོ་རྩལ་མ་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད།
ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་བོད་རིགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་རྫ་ཆས་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་ཤིག་རེད། ཁ་ལག་བཟོ་བ་དང་། ཇ་འཐུང་བ། ཆང་བླུགས་པ། འབྲུ་རིགས་ཉར་ཚགས། སྣུམ་བླུགས་པ་སོགས་ཕྱོགས་གང་ས་ཅི་
གཞིས་ཀ་རྩེ་རྒྱལ་རྩེའི་ཁ་གདན་བཟོ་རྩལ།
གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ནི་བོད་ལྗོངས་གྲགས་ཅན་ཁ་གདན་གྱི་ཕ་ཡུལ་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་རྩེའི་ཁ་གདན་དང་ཐུའུ་ཨར་ཇི་ཡི་ཁ་གདན། པོའོ་སིའི་ཁ་གདན་བཅས་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་འཛམ་གླིང་གི་མིང་གྲགས་ཁ་གདན་ཆེན་མོ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་
སྲོལ་རྒྱུན་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར།
བོད་ཀྱི་ལྷ་མོ་ནི་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ཟློས་གར་གྱི་གལ་ཆེའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ནང་ལྷ་སའི་སྐྱོར་མོ་ལུང་དང་། གཞིས་ཀ་རྩེའི་གཅུང་པ། གཞིས་ཀ་རྩེའི་རྣམ་གླིང་གི་ཤངས་པ། གཞིས་ཀ་རྩེའི་རིན་སྤུངས་ཀྱི་རྒྱལ་མཁར། ལྷོ་ཁའི་ཡར་ཀླུང་
བོད་མིས་ཇ་འཐུང་བའི་སྲོལ་འདི་དུས་ག་ཙམ་ཞིག་ནས་མགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནམ།
བོད་མི་ཇ་འཐུང་རྒྱུར་ཤིན་ཏུ་དགའ་བོ་གནང་གི་ཡོད། བོད་མིའི་འཚོ་བའི་ནང་ཇ་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་བཏུང་བྱ་ཞིག་ཡིན། ཞོགས་པ་རེ་རེར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཇ་
སྲན་ཞོ་བཟོ་ཚུལ།
སྲན་ཞོ་ནི་བོད་ཡུལ་དུ་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་གོང་ཙམ་ནས་བཟོ་སྲོལ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་འདུག་ལ་དེ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་མོ་རོང་དང་། ཤར་ལྷོ་བདེ་ཆེན་ཁུལ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀོང་པོའི་ཡུལ་བཅས་ས་ཁ་དམའ་བའི་ཞིང་ཁུལ་སྲན་མ་སྣ་མང་ཐོན་སྐྱེད་བྱ་
བོད་དུ་རྟ་རྒྱུག་བཏང་ནས་ལོ་གསར་ཚེས་པ་གསུམ་དགའ་གཏོང་བྱེད་སྲོལ།
རྟ་རྒྱུག་ནི་བོད་རིགས་ཀྱིས་དགའ་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ལུས་རྩལ་བྱེད་སྒོ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་རྟ་རྒྱུག་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་བ་དང་། བོད་རིགས་ཀྱི་
དེབ་འདིར་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་གི་བདེ་སྲུང་སྐོར་དཔེ་ཡག་པོ་གསུངས་འདུག
དེབ་འདིར་ལུས་ཁམས་བདེ་སྲུང་གི་འཕེལ་རིམ་དང་། ལུས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་སྲུང་། ལུས་ཁམས་བདེ་སྲུང་གི་ལག་ལེན་དངོས་ལས་ཐོན་པའི་རིན་ཐང་། ལུས་