དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > མདུན་ཤོག > གསོ་རིག་ཀུན་ཕན།
རྣ་བར་ཚ་བ་རྒྱས་དུས་མི་ཞིག་གིས་ཁྱེད་རང་དྲན་པ་ཡིན་ནམ།
རྣ་བར་ཚ་བ་རྒྱས་པ་ནི་ཀླད་ཆེན་གྱི་གསང་བརྡ་ཞིག་ཡིན་པས། ཁྱེད་ལ་ཚ་བ་རྒྱས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་ཀླད་ཆེན་བྲེལ་བ་ཆེ་བ་དང་། ལུས་པོ་དང་ཀླད་ཆེན་སྦྲེལ་བའི་མཇིང་པའི་འཕར་རྩ་ཡིས་ཀླད་ཆེན་ལ་ཁྲག་བརྒྱུད་གཏོང་བྱེད་པར་བྲེལ་བཞིན་ཡོད་པ་མཚོན་པ་རེད།
དུས་ཚོད་བཟང་ཤོས་འདི3ངེས་པར་དུ་སེམས་ལ་ངེས་རོགས།
ཀླད་རྩ་འགག་པ་དང་སྙིང་རྩ་འགག་པ། མིད་པར་དངོས་པོ་འགག་པ་སོགས།བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ཐོན་སྐབས་མྱུར་སྐྱོབ་ཀྱི་དུས་ཚོད་དམ་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་གོ་སྐབས་ཤོར་ཚེ་ཟློག་ཐབས་མེད་པའི་མཇུག་འབྲས་འབྱུང་སྲིད།
དོགས་ཟོན་བྱོས་ཤིག གོ་ལ་ཧྲིལ་པོར་རིམ་རྩིས་བྱས་ན་ཏོག་གསར་ནད་གཞི་གཏན་འཁེལ་བྱུང་བ་ཁྲི་ཚོ་4000ལས་བརྒལ་འདུག
ཨ་རིའི་ཡུའེ་ཧན་སི་ཧུ་ཕུའུ་ཅིན་སི་སློབ་ཆེན་གྱིས། ཚེས་19ཉིན་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་རིམས་ནད་གནས་ཚུལ་གསར་པའི། བསྡོམས་རྩིས་གཞི་གྲངས་གསར་ཤོས་ལས
དབྱར་ཁར་མོ་ནད་སྔོན་འགོག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།
མོ་ནད་གཉན་ཚད་ནི་ཧ་ཅང་རྒྱུན་མཐོང་གི་ནད་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ།དེའི་ནང་གི་གསང་ལམ་གཉན་ཚད་ནི་དར་ཁྱབ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ནད་རིགས་ཤིག་རེད།ཆེད་མཁས་པས་བཤད་པ་ལྟར་ན།དབྱར་ཁར་མོ་ནད་གཉན་ཚད་རྒྱས་པའི་ཚད་སྟོན་དགུན་གཉིས་ལས་མང་བས་གཙང་སྦྲར་སྔར་ལས་དོ་སྣང་ལེགས་པོ་བྱས་ཏེ།མོ་ནད་འབྱུང་བ་སྔོན་འགོག་བྱེད་དགོས
མི་ཚེ་སྟོང་ཟད་དུ་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ངན་པ་འགའ།
དུས་ཚོད་མང་པོ་ཞིག་ནི་སྒྲུབ་མི་འོས་པའི་བྱ་བའི་ཐོག་ཏུ་སྤྱད་པ། དཔེར་ན། གློག་ཀླད་དང་ཁ་པར་ནང་གི་རྩེད་འཇོར་སྣ་ཚོགས་ལ་རོལ་བ་དང་། རྒྱུན་པར་ཆང་ལ་སེམས་ཆགས་པ་ལྟ་བུ། རྒྱུན་པར་གཞན་ལ་ལེ་བདའ་དང་། རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་འཁང་ར་བྱེད་པ།
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྐོར་གྱི་གཏམ་བཟང་འདི་འདྲ་ཞིག་གྲགས་བྱུང་།
ད་ལོ་བོད་སྨན་གྱི་རྩ་ཆེའི་དཔེ་རྙིང་ཀུན་བཏུས་པོད60བར་དཔར་ཚར་བ་འདུག
ཚེས་29ཉིན་གསར་འགོད་པར་བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར།《“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གསུམ་པའི”རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་གནད་དཔེ་དེབ་དང་། སྒྲ་བརྙན། གློག་རྡུལ་དཔེ་སྐྲུན་དངོས་པོ་དཔེ་སྐྲུན་གྱི་འཆར་འགོད》
སྲོག་ཆགས་འདི་རིགས་སྨན་རྫས་ནང་སྡེབ་མི་ཆོག་པ་བྱས་འདུག
གསར་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་2020ལོའི་པར་གཞིའི་《ཀྲུང་གོའི་སྨན་གཞུང་》(ཁག་གཅིག་)ཞེས་པའི་ནང་། ན་གི་དང་། བ་ལེ་ག འཁྲི་ཤིང་། མྱང་རྩི་ལུག་མཆིན་རིལ་བུ་བཅས་བཞི་ཐོ་འགོད་བྱས་མེད་པ་རེད། དེ་དག་ལས་ན་གི་ནི་ཟླ་6པའི་ཚེས་5ཉིན་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིམ་པ་དང་པོའི་སྲུང་སྐྱོང་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གྲལ་དུ་བཅུག་པ་རེད།
བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་རྫོང53ལ་བོད་སྨན་ཐོན་ཁུངས་ཡོངས་བཤེར་བྱས་ཟིན།
ཉེ་དུས། གསར་འགོད་པས་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། བོད་སྨན་ཐོན་ཁུངས་ལ་རེས་སྐོར་གསར་པའི་ཡོངས་བཤེར་བྱེད་པའི་ཁྲོད། རྫོང20ལ་ཡོངས་བཤེར་བྱས་ཟིན་ནས་དངོས་དཔེ5600ལྷག་ཙམ་འཚོལ་བསྡུ་ཐུབ་པ་དང་། ད་ཆ་རང་ལྗོངས་ཀྱི་རྫོང53ལ་བོད་སྨན་ཐོན་ཁུངས་ཡོངས་བཤེར་བྱས་ཟིན་ཡོད།
ཇ་བསྲུབས་མ་བཏུངས་ན་ཕན་ནུས་མང་པོ་འདི་འདྲ་འདུག
མཚོ་བོད་ས་མཐོར་འཚོ་གནས་བྱེད་མཁན་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླའི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན། ཇ་ནི་ཉིན་གཅིག་ཀྱང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པའི་བཏུང་བྱ་ཞིག་རེད། གནས་འདིའི་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་ཚང་མར་ཇ་བསྲུབས་མ་འཐུང་བའི་གོམས་གཤིས་ཡོད། འོ་ན་ཇ་བསྲུབས་མར་ཕན་ནུས་གང་འདྲ་ཡོད་ཅེ་ན།
བོད་སྨན་བྱུ་དམར་བདུན་ཅུའི་སྨན་སྦྱོར།
དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གནས་ལ་སྐུ་དྲིན་བླ་ལྷག་ཆེ་བའི་སློབ་དཔོན་གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ་ནས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ལས་བོད་རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་རེའི་བོད་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་དུ་དོད་པའི་གསོ་བཅོས་བྱ་ཐབས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་ཞིག་ང་ཚོའི་རྗེས་རབས་པའི་སྤྱན་ལམ་
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་གཞུང་ལུགས་ཁྲོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གདམས་ངག་ཅིག
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ནང་རྒྱུན་སྤྱོད་དང་། དུས་སྤྱོད། གནས་སྐབས་སྤྱོད་ལམ་སོགས་སྤྱོད་ལམ་གྱི་རིགས་དང་ཟས་སྐོམ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་རྒྱུའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ལག་ལེན་ཆ་ཚང་བསྟན་ཡོད། དེ་དག་ལག་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱ་ཐུབ་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད།
འབྱིན་རྔུབ་མ་ལག
དབུགས་ཀྱི་འབྱིན་རྔུབ་མ་ལག་ནི་སྣ་ཁུང་དང་ཨོལ་མདུད། ཨོལ་གྲོག གློ་སྦུག་ཡན་ལག གློ་བ་བཅས་ལས་གྲུབ་ཅིང་། དབང་བོའི་ནུས་པ་གཙོ་བོ་ནི་དབྱང་དབུགས་ལེན་པ་དང་དབྱངས་གཉིས་ཐཱན་འགྱུར་ཕྱིར་འཕུད་པ་དེ་ཡིན།
《མན་རྒྱུད་》ལས་བསྟན་པའི་“མིག་ནད་སྒྲ་ངན་མ་ནུའི་སྐྱུག་ཁྲུས་བྱ”་ཞེས་པར་དོགས་སློང་གི་ཚུལ་དུ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།
《མན་རྒྱུད་》ཀྱི་ལེའུ་ཉེར་དགུ་པ་མིག་ནད་བཅོས་པར། “མིག་ནད་སྒྲ་ངན་མ་ནུའི་སྐྱུག་ཁྲུས་བྱ”་ཞེས་གསུངས་པའི་མ་ནུའི་སྐྱུག་ཁྲུས་ཞེས་པར་རྒྱུད་འགྲེལ་གྲགས་ཆེ་བ་ཁག་གཅིག་ཏུ་གསལ་ཁ་ཅི་ཡང་མཛད་མེད་ལ། ཁག་གཅིག་ཏུ། “མ་ནུའི་སྐྱུག་དང་ཁྲུས་ཀྱིས་བཅོས་བྱ་ཞིང་”ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གསུངས་ཡོད་ནའང་།
བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ལས་དྲེག་ནད་ཀྱི་བརྟག་བཅོས་སྐོར་གླེང་བ།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ནི་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེར་ད་བར་ལོ་ངོ་སུམ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད་ལ། དེ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ནད་རིམས་དང་འཐབ་རྩོད་ངང་བློ་རིག་གི་མྱོང་གྲུབ་ལ་བརྟེན་ནས་གསོ་བ་ནད་བཅོས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་གསོག་འཇོག་
བོད་སྨན་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་རང་བྱུང་ཐོན་དངོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚད་གཞི་ཚོད་ལྟ་ཁང་ཐོག་མ་དེར་ཆོག་མཆན་ཐོབ།
གསར་འགོད་པས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཐིན་ནས་རྒྱུས་ལོན་པའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། ཉེ་ལམ། རྒྱལ་ཡོངས་ཚད་ལྡན་དངོས་དཔེ་ལག་རྩལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་རང་བྱུང་ཐོན་དངོས་ཚད་གཞིའི་དངོས་དཔེ་ཆེད་ལས་ལས་དོན་ཚན་ཁག་གིས་ཞིབ་བཤེར་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་བརྒྱུད།
ཆང་རག་ནི་སྲོག་གཅོད་ལག་དམར་ཞིག་རེད།
ཉེ་ཆར། འཛམ་གླིང་གསོ་རིག་དུས་དེབ་གྲགས་ཅན་རྒྱ་ལྕང་ལོ་མའི་གྲི་ཞེས་པའི་ནང་། གོ་ལ་ཡོངས་ཀྱི་ནད་རིགས་འགན་ཁུར་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་ཆུང་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར། ཆང་རག་བཏུང་ན་བདེ་ཐང་ལ་ཕན་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དང་།
བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་སྨན་རིག་ནི་ཚན་རིག་ཅིག་ཡིན།
སྤྱིར་གསོ་བ་རིག་པ་ནི་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་སྒྲུབ་པའི་རིག་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དམིགས་བསལ་གང་ཡང་མེད་པར་མི་ཚང་མས་ནད་བཅོས་སྲོག་སྐྱོབ་ཆེད་དུ་གསོ་རིག་དང་སྨན་རིགས་ལ་བརྟེན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རྒྱལ་ཁབ་དང་། མི་རིགས། ས་ཁུལ་སོ་སོར་གསོ་རིག་གི་གཞུང་ལག་ལེན་དང་བཅས་ཚད་གཞི་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་དར་ཁྱབ་བྱུང་
བོད་ཀྱི་གཞུང་བཙུགས་སྨན་ཁང་གི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒྱུར་བཅོས་ལ་ཕན་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོན་པ།
ཉེ་ཆར། 《ཀྲུང་གོའི་འཕྲོད་བསྟེན》དུས་དེབ་ཁང་དང《བདེ་ཐང་ཚགས་པར》གྱིས་2018ལོ་འཁོར་གྱི་སྨན་ཁང་སྒྱུར་བཅོས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་མི་སེར་གྱི་བདེ་ཐང་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི“བྱ་ཐབས་གསར་པ་ཆེ་གྲས་བཅུ”དང“གསར་འགྱུར་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་བཅུ”ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། བོད་ཀྱི་རིམ་ཁག་འཕྲོད་བསྟེན་བདེ་ཐང་སྡེ་ཚན་གྱིས་མཐུན་སྦྱོར་ཤུགས་འདོན་བྱས་ཏེ་གཞུང་བཙུགས་སྨན་ཁང་གི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒྱུར་བཅོས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་31པ་ནས་ཨང་18པར་སླེབས་པར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།
ཟངས་རི་རྫོང་གི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་གཞག་མགྱོགས་མྱུར་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ།
ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་ཟངས་རི་རྫོང་གིས་གཉེན་ཆས་དང་མཁྲེགས་ཆས་ཀྱི་གཏོང་ཆ་གཏོང་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་རྫོང་མི་དམངས་སྨན་ཁང་དང་ཤང་གྲོང(གྲོང་ཚོ་རིམ་པ)གི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་གཞི་ལས་གྲུབ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་མ་ལག་བཙུགས་པ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་གཞག་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་བྱུང་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་ཕན་འབྲས་དངོས་ཐོབ་པ་དང་བདེ་ཐང་གི་ཆུ་ཚད་གོང་མཐོར་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད།