གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > ཁྲིམས་ལུགས། > ཚ་ཤོས།
ཁྱོ་གའི་རྒྱན་ཤོར་བུ་ལོན་ཆུང་མས་འཇལ་འགན་འཁུར་དགོས་སམ།
ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀར་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བུ་ལོན་ཡོད་ན།ཐོག་མར་བུ་ལོན་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་ཡིན་མིན་ལ་བལྟ་དགོས།གལ་ཏེ་ཁྲིམས་འགལ་བུ་ལོན་ཡིན་ན་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་མི་ཐོབ་པ་ཡིན།ཡང་གཅིག་བཤད་ན། ཁྱོ་གས་སྒོར་མོ་བསྐྱིས་ཏེ་རྒྱན་སྐུགས
བཟའ་ཚང་འཐོར་སྐབས་བུ་ཕྲུག་གི་སྙོར་སྐྱོང་གྲོན་དངུལ་ཇི་ལྟར་སྟེར་དགོས་སམ།
འབྲེལ་ཡོད་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་འཁེལ་ལྟར་ན། བུ་ཕྲུག་གི་སྙོར་སྐྱོང་གྲོན་དངུལ་ནི་བུ་ཕྲུག་གི་དོན་དངོས་དགོས་མཁོ་དང་ཕ་མ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཁག་ཁུར་ནུས་པ།
མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བོད་ཡིག་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱོད་ཡིག་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས།
རང་ཁུལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་མངའ་ཁོངས་ནང་གི་བོད་རྒྱ་ཡིག་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱོད་ཡིག་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་དང་ཚད་ལྡན་བཟོ་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཚོང་རའི་ནང་གི་བོད་རྒྱ་ཡིག
བཟའ་སྒྲིག་བྱས་རྗེས་སྡོད་ཁང་བཙོངས་པ་ལས་ཐོབ་པའི་སྒོར་མོ་བཟའ་ཟླའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ནོར་ཡིན་ནམ།
དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་གཉེན་མ་བསྒྲིགས་པའི་སྔོན་ལ་སྡོད་ཁང་ཞིག་ཉོས་པ་དང་།སྡོད་ཁང་དེའི་དངུལ་བུན་ཡོངས་རྫོགས་གཉེན་མ་བསྒྲིགས་པའི་སྔོན་ལ་
རྐུ་འཕྲོག་ཉེས་གསོག་གི་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལ་གཞིགས་པའི་ཉེས་ཆད་གཅོད་ཚད།
རང་རྒྱལ་གྱི《ཉེས་ཁྲིམས》དོན་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་རེ་བཞི་པའི་གཏན་འབེབས་ནང་། གཞུང་དང་མི་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་དངོས་རྐུ་འཕྲོག་བྱས་པ་དང་གྲངས་འབོར་ཆེ་བའམ་ཡང་ན་རྐུ་འཕྲོག་ཐེངས་མང་བྱས་པ་དང་། དུད་ཁྱིམ་དུ་འཛུལ་ནས་རྐུ་འཕྲོག་བྱས་པ།
ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་སྙན་སྒྲོན་ནང་གི་བརྗོད་ཚུལ་གསར་པ་དང་བྱ་ཐབས་གསར་པ།
རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཐད་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོབ་ཡོད་ཅེས་འཁོད་པ།
ཚེས་8ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བའི《མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན》ཞེས་པའི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་50རིང་བོད་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་། སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱུན་འཛིན། དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཐད་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོབ་ཡོད་ཅེས་འཁོད་ཡོད།
རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་བོད་ཀྱི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ནཊ་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཨང་དང་པོར་ཟིན་འདུག།
རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་ཚེས་6ཉིན་སྤེལ་བའི《མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན》ཞེས་པའི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་། ནགས་ལས་དང་རྩྭ་ཐང་གི་སྣོད་བཅུད་འཛུགས་སྐྱོང་ཐད་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོབ་པ་དང་། བོད་ཀྱིས་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ནགས་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་དང་། ནགས་ཚལ་གསོག་ཚད།
བོད་ཀྱི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་1787དང་བླ་སྤྲུལ་358ཡོད།
ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་པེ་ཅིང་ནས་ཟླ་9ཚེས་6ཉིན་གློག་འཕྲིན་འབྱོར་གསལ། ཚེས་6ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་སྤེལ་བའི《མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན》ཞེས་པའི་རྒྱབ་ཆ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། མིག་སྔར་བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་1787དང་དགོན་སྡོད་གྲྭ་བཙུན་ཁྲི་4.6ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་བླ་སྤྲུལ་358ཡོད་པའི་ནང་གི་ཡང་སྲིད་60ལྷག་ཙམ་ནི་ལོ་རྒྱུས་
པུའུ་ལྔ་ཡིས་མཉམ་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་སྤེལ་ཏེ་ཁྲིམས་འཛིན་མི་སྣའི་འབྲེལ་འདྲིས་བྱ་སྤྱོད་རིགས ༦ གཏན་འགོག་བྱས།
ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་དང་། ཆེས་མཐོའི་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་། སྤྱི་བདེ་པུའུ། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་པུའུ། ཁྲིམས་འཛིན་པུའུ་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དོན། ཁྲིམས་འཛིན་མི་སྣས་དོ་བདག་ལ་བཤེར་རྩོད་དག་འརྗད་བྱེད་མཁན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མི་ཆོག་པ་དང་ཁྲིམས་རྩོད་པར་གྱོད་གཞིའི་ནང་དོན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མི་ཆོག
ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་《ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་སྲོལ་ཡིག》པར་འགྲེམས་བྱས།
ཉེ་ཆར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་《ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་སྲོལ་ཡིག་》(གཤམ་དུ་བསྡུས་མིང་《སྲོལ་ཡིག་》ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་)པར་འགྲེམས་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་བརྡ་ཐོ་བཏང་ནས་ས་ཁུལ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་ལ་དེ་གཞིར་བཟུང་ལག་བསྟར་ནན་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་བླང་བྱའང་བཏོན་པ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་མཉམ་སྡེབ་སློབ་སྦྱོང་ཐེངས་ཞེ་གཉིས་པ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ།
ཀྲུང་དབྱང་རླུང་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ནས་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ། སྤྱི་ཚེས་༢༤ཉིན་ཀྲུང་གྲུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ནས་དམག་དཔུང་གི་གཞི་ཁྱོན་སྒྲིག་གཞི་དང་སྟོབས་ཤུགས་སྒྲིག་འཛུགས་བསྒྱུར་བཅོས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དེང་རབས་དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས་མ་ལག་བསྐྱར་དུ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐད་མཉམ་སྡེབ་སློབ་སྦྱོང་ཐེངས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་པ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།
ཞིང་པ་ལས་མིས"འཛིན་ཡིག་བྲིས་མ"འཁྱེར་ནས་གླ་ཕོགས་དེད་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་སམ།
རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ལ་རང་བདག་དོ་དམ་བྱེད་དབང་གང་ལེགས་ལྡན་ཡོད་ཅེས་འཁོད་པ།
ཚེས་6ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི《མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན》ཞེས་པའི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་། མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལག་ལེན་བསྟར་ནས་བོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་དམངས་རྣམས་རང་ཁྱིམ་རང་བདག་བྱུང་སྟེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདག་པོར་དངོས་འབྲེལ་འགྱུར་བ་དང་ལམ་ལུགས་རང་བཞིན་གྱི་འགན་ལེན་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད།
རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཐད་གྲུབ་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོབ་ཡོད་ཅེས་འཁོད་པ།
ཚེས་8ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བའི《མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན》ཞེས་པའི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་50རིང་བོད་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་། སྲུང་སྐྱོབ། རྒྱུན་འཛིན། དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཐད་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོབ་ཡོད་ཅེས་འཁོད་ཡོད།
རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་བོད་ཀྱི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ནཊ་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཨང་དང་པོར་ཟིན་འདུག།
རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་ཚེས་6ཉིན་སྤེལ་བའི《མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན》ཞེས་པའི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་། ནགས་ལས་དང་རྩྭ་ཐང་གི་སྣོད་བཅུད་འཛུགས་སྐྱོང་ཐད་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོབ་པ་དང་། བོད་ཀྱིས་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ནགས་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་དང་། ནགས་ཚལ་གསོག་ཚད།
བོད་ཀྱི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་1787དང་བླ་སྤྲུལ་358ཡོད།
ཤིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་པེ་ཅིང་ནས་ཟླ་9ཚེས་6ཉིན་གློག་འཕྲིན་འབྱོར་གསལ། ཚེས་6ཉིན་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གསར་འགྱུར་གཞུང་དོན་ཁང་གིས་སྤེལ་བའི《མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་བོད་དུ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ལག་ལེན》ཞེས་པའི་རྒྱབ་ཆ་དཀར་པོའི་དེབ་ནང་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན། མིག་སྔར་བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་1787དང་དགོན་སྡོད་གྲྭ་བཙུན་ཁྲི་4.6ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་བླ་སྤྲུལ་358ཡོད་པའི་ནང་གི་ཡང་སྲིད་60ལྷག་ཙམ་ནི་ལོ་རྒྱུས་
པུའུ་ལྔ་ཡིས་མཉམ་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་སྤེལ་ཏེ་ཁྲིམས་འཛིན་མི་སྣའི་འབྲེལ་འདྲིས་བྱ་སྤྱོད་རིགས ༦ གཏན་འགོག་བྱས།
ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་དང་། ཆེས་མཐོའི་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་། སྤྱི་བདེ་པུའུ། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་པུའུ། ཁྲིམས་འཛིན་པུའུ་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་གཏན་འབེབས་བྱེད་དོན། ཁྲིམས་འཛིན་མི་སྣས་དོ་བདག་ལ་བཤེར་རྩོད་དག་འརྗད་བྱེད་མཁན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མི་ཆོག་པ་དང་ཁྲིམས་རྩོད་པར་གྱོད་གཞིའི་ནང་དོན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མི་ཆོག
ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་《ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་སྲོལ་ཡིག》པར་འགྲེམས་བྱས།
ཉེ་ཆར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་《ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཆད་གཅོད་སྲོལ་ཡིག་》(གཤམ་དུ་བསྡུས་མིང་《སྲོལ་ཡིག་》ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་)པར་འགྲེམས་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་བརྡ་ཐོ་བཏང་ནས་ས་ཁུལ་ཁག་དང་སྡེ་ཚན་ཁག་ལ་དེ་གཞིར་བཟུང་ལག་བསྟར་ནན་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་བླང་བྱའང་བཏོན་པ་རེད།
ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་མཉམ་སྡེབ་སློབ་སྦྱོང་ཐེངས་ཞེ་གཉིས་པ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་བ།
ཀྲུང་དབྱང་རླུང་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ནས་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ། སྤྱི་ཚེས་༢༤ཉིན་ཀྲུང་གྲུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ནས་དམག་དཔུང་གི་གཞི་ཁྱོན་སྒྲིག་གཞི་དང་སྟོབས་ཤུགས་སྒྲིག་འཛུགས་བསྒྱུར་བཅོས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དེང་རབས་དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས་མ་ལག་བསྐྱར་དུ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐད་མཉམ་སྡེབ་སློབ་སྦྱོང་ཐེངས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་པ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།