དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > རྩོམ་རིག > དཔྱད་རྩོམ།
ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་ཆ་P.T.1286ལས་“སྦྲང་”ཞེས་པའི་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་P.T.1286《རྒྱལ་ཕྲན་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་རྗེ་བློན་གྱི་མིང》ཞེས་པའི་ཡིག་ཆའི་ནང་སྦྲང་ཞེས་པ་བཙན་
མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་དང་བོད་ཀྱི་རི་ཆུའི་རིག་གནས་སྐོར་གླེང་བ།
མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཐད་ལ་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཐུགས་ཁུར་གནང་གི་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཏང་གི་
གསར་དུ་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱག་བྲིས་མ་《ཆོས་འབྱུང་གསལ་བྱེད་མིག་ཐུར་གྱི་འགྲེལ་པ་》ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་ཕྱག་བྲིས་མ་《ཆོས་འབྱུང་གསལ་བྱེད་དམིག་ཐུར་གྱི་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགསྷོ་》ཞེས་པའི་རྩ་བ་《ཆོས་འབྱུང་གསལ་བྱེད་མིག་ཐུར་》ནི་དུས་རབས་
གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་ཡིག་ཆ་མི་འདྲ་བར་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ། གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་རྩད་ཞིབ་དང་། གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་འགངས་ཆེན་གསུམ་སྟེ། ཕྱག་རྫོགས་དབུ་གསུམ་
བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་སྒྱུར་གཞུང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་སྒྱུར་གཞུང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེས་སྐབས་དེའི་སམ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་གཞུང་ལུགས་ལ་མཛུབ་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་
བོད་དུ་ཚད་མ་གསར་མའི་དབུ་རྩོམ་མཁན་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚད་མའི་དགོངས་པའི་སྐོར་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བོད་དུ་《ཚད་མ་རྣམ་ངེས་》འཆད་ཉན་གྱི་སྲོལ་འབྱེད་པ་སྟེ་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚད་མའི་དགོངས་པ་དང་དེའི་ཤན་ཞུགས་སྐོར་གླེང་བ་སྟེ།
བོད་ཀྱི་སྨན་གསར་རི་མོའི་འབྲི་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
སྨན་གསར་ལུགས་ནི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པར་དབུས་གཙང་དུ་བྱུང་བའི་རི་མོའི་འབྲི་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། འདི་ནི་སྨན་ཐང་ལུགས་ལ་དཔེ་བགྱིས་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་བྱུང་བས་སྨན་ལུགས་གསར་མ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་རེད། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་
སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་འཁྲུངས་འདས་དང་འཁྲུངས་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ད་ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་ཡིག་གུང་བསྒྲིགས་ནས་བརྟགས་ན་སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའམ་སྤྱི་ལོ་
ཙོང་ཁ་ཞེས་པའི་མིང་གི་འཕོ་འགྱུར་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བོད་ཀྱི་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ལས་བྱུང་བའི་ཙོང་ཁ་ཞེས་པའི་མིང་ནི། སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཙོང་ཀ་དང་ཙོང་ཀ་ཆེ་ཆུང་། རྒྱའི་མཁར་ཙོང་ཀ་ཆེན་པོ་ཞེས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་བྱེ་བྲག་པར་ངོས་འཛིན་པ་
དུས་རབས་བཅོ་ལྔར་རྒྱ་སྲོལ་རི་མོས་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་འབྲི་ཐབས་གང་དག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཐེབས་ཡོད་པའི་སྐོར་གླེང་བ།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུས་རབས་བཅོ་ལྔའི་སྐབས་རྒྱ་སྲོལ་རི་མོས་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་འབྲི་ཐབས་གང་དང་གང་ལ་ཤུཊ་རྐྱེན་ཇི་འདྲ་ཐེབས་ཡོད་མེད་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་
སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དུས་སུ་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་དེའི་རིགས་དབྱེའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་དུས་སུ་བཀའ་གཙིགས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ཐོག་མའི་དབྱེ་ཞིབ་དང་། དེ་བཞིན་
གུང་རུ་རྒྱལ་མཚན་བཟང་པོའི་མཛད་རྣམ་དང་ཁོང་གི་དབུ་མའི་ལྟ་བའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་གུང་རུ་རྒྱལ་མཚན་བཟང་པོའི་མཛད་རྣམ་དང་ཁོང་གིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས། དབུ་མའི་ལྟ་བའི་སྐོར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བཅས་གཙོ་བོར་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྤྱིའི་ཆ་ནས་དོན་ཚན་ཆེན་པོ་བཞིར་བགོས་ཏེ་དོན་ཚན་དང་པོར་གཡུ་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་འདིའི་རྣམ་ཐར་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ། གུང་རུ་རྒྱལ་མཚན་བཟང་པོའི་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་སྡོམ་པ་
ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་སྐབས་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཇི་བྱུང་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་གཙོ་བོ་ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཇི་བྱུང་སྐོར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་ཀྱི་
དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ཚུན་དུ་བྱུང་བའི་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་གི་སྐོར་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ཚུན་དུ་དར་བའི་བོད་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཕྱོགས་བཞི་ནས་བསྟན་ཡོད་དེ། རྟོགས་བརྗོད་སྙན་ངག་དང་བསྟོད་རྩོམ་སྙན་ངག་གི་རིགས་འདི་གཉིས་དར་ཚུལ་དང་དེར་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་གསལ་བ་དང་གཅིག རྩོམ་པ་པོ་དག་གིས་མགུར་གླུ་གཙོའི་ངག་རྩོམ་ལས་རྒྱུ་ཆ་བླངས་
སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར་གྱི་བྱུང་འཕེལ་དང་རྒྱལ་ཕྱི་རྒྱལ་ནང་གི་ཞིབ་འཇུག་གནས་བབ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ནང་པའི་ཕྱག་དཔེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པ་གལ་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་རེད།
དགེ་ལུགས་པའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལས་དགོངས་འགྲེལ་དྲིས་ཞུས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་དགེ་ལུགས་པའི་དཔྱད་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་《མདོ་སྡེ་དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་》ལས་བྱུང་བའི་དྲིས་ཞུས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་
ཐང་གའི་ཆ་ཚད་ཀྱི་དགོས་པ་དམིགས་སུ་བྱས་པའི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་གི་མཛེས་དཔྱོད་ལྟ་བའི་རིན་ཐང་སྐོར་རོབ་ཙམ་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རི་མོའི་ནང་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གཟུགས་འབྲི་བཞེངས་བྱེད་པར་ཐོག་མར་ཐིག་ཡིག་ཚད་ཀྱི་ངེས་པ་རྙེད་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་
《དཔལ་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་》ལ་དཔྱད་པ།
གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་དང་གྷི་རིག་གི་ཤེས་རིག་ནི་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཤེས་རིག་དང་རིག་གནས་ཀྱི་མགོ་ཁུངས་གཙོ་གྲས་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། རིག་གནས་མཐའ་དག་གི་བྱུང་འཕེལ་རྟོགས་དགོས་ཚེ། ཆུ་མགོ་གངས་ལ་ཐུག་པ་ཇི་བཞིན་དེ་དག་གི་
རྒྱ་བོད་རྩོམ་རིག་ལོ་ཙཱ་བྱེད་སྐབས་འཕྲད་པའི་གནད་དོན་དང་དེར་འཛིན་པའི་བསམ་གཞིག
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་རྩོམ་པ་པོས་རྒྱ་བོད་རྩོམ་རིག་ལོ་ཙཱའི་ནང་འཕྲད་པའི་གནད་དོན་ཕྱོགས་བཞི་སྟེ། གཅིག་ནས་རྩོམ་རིག་ལོ་ཙཱའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་མ་རྩོམ་
བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ལས་སྦྱར་དུག་གི་རིགས་དབྱེ་དང་བརྟག་བཅོས་ལ་དཔྱད་པ།①
དུག་ནད་གསོ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དང་མན་རྒྱུད་སྐབས་བཅོ་ལྔའི་རིགས་ཀྱི་ཚ་བ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ། དེང་གི་དུས་འདིར་