ཁྲུང་ཆིང་གྲོང་ཁྱེར་ཝན་ཀྲོའུ་ཁུལ་འབྲི་ཆུའི་ཟམ་ཆེན་གཉིས་པའི་སྟེང་བགྲོད་པའི་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་ཞིག་འབྲི་ཆུའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ། མཚོ་སྔོན་གོར་མོ་གྲོང་ཁྱེར་འབྲི་ཆུའི་ཆུ་འགོ་གྲོང་ཚོར་ཕར་རོགས་ཚུར་གཅེས་ཀྱིས་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བ། དཔལ་དགེའི་ཆུ་བསྐྱིལ་མཚེའུའི་འཕྲིན་གསར། འབྲི་ཆུའི་འགག་འཁྱིལ་མཚེའུ་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་རྒྱུན་རྣམ་སླར་གསོ་བྱུང་བ་དང་རོགས་སྐྱོབ་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ངང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ། གནས་མཆོག་ལྷ་སར་མཐུན་སྒྲིལ་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་བཞད་། ཆོས་དབྱིངས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་སྡུར་ལས་ཨང་དང་པོ་བླངས། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཡིག་སྒྱུར་ཅུས་ཀྱིས་བོད་ཡིག་རིག་ནུས་ཡིག་སྒྱུར་མཉེན་ཆས་ཁྱབ་སྤེལ་ཚོགས་འདུ་སྤོས་ལྡན་གྲོང་དུ་འཚོགས་པ། ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > རྩོམ་རིག > དཔྱད་རྩོམ།
བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་དང་ཚིག་རྒྱན་རིག་པའི་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་འགའ་གླེང་བ།
བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་ལ་ངོས་འཛིན་ཇི་ལྟར་བྱེད་རྒྱུ་དང་། སྙན་ངག་དང་ཚིག་རྒྱན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡིན། ཅི་ཞིག་ལ་རྩོམ་རིག་གི་ལུས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་པའི་སྙན་ངག
སྙན་ངག་ཡིག་སྒྱུར་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།
ཡིག་སྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཡིག་ཅིག་སྐད་ཡིག་གཞན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་སྐད་ཡིག་སྔ་མ་མི་ཤེས་མཁན་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་བར་དང་མི་རིགས་དབར་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་སོགས་སྤེལ་རེས་བྱེད་པ་
བོད་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་སྐོར་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་དུས་འགོར་མཁས་པའི་དབང་པོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་ཞིག་བཏོད་གནང་བ་རེད། ཐབས་ལམ་དེ་ནི་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་རིང་ས་འོག་ཏུ་ཁ་ཁུ་སིམ་མེར་
བཻ་རོ་ཙ་ན་སྐུ་བྱིས་པའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགའ་ཞིག་གི་སྐོར་གླེང་བ།
སྤྱིར་བཻ་རོ་ཙ་ནའི་འཁྲུངས་ཡུལ་གང་དུ་ཡིན་མིན་གྱི་སྐོར་ལ་སྔ་ཕྱིའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ།གཅིག་ནི་གཙང་གི་སྙེ་མོ་བྱེ་མཁར་གྱི་འགྲམ་སྟེ། པ་གོར་གྲོང་ཚོ(སྤ་གོར་ཀྱང་འབྲི། གཞན་ཡང་བ་གོར
《གཞིས་བྱེས་ལྷན་འཛོམས》ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་འགའ་ཞིག་གླེང་བ།
བརྩམས་བྱ་དེ་དག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ནས་ལོ་ཁ་ཤས་འདས་ཟིན་པས་སྔ་ས་ནས་སྐྱོན་ཡོན་བརྗོད་དགོས་པ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་རང་རེའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དཔྱད་བརྗོད་པའི་དཔུང་ཁག་ད་དུང་སྟོབས་ཞན་པས་བརྩམས་སྒྲུང་འདེམས་སྒྲིག་བྱས་པ་
བོད་ཀྱི་རྒྱན་རིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཚོན་དོན་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོའི་རྩེ་མོ་འདིར་གནས་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་དང་། འཚོ་
གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་ཀྱི་སྒྲུང་ཁག་ལྔའི་ནང་དོན་དང་ལེགས་སྒྲིག་གི་མིང་བརྡ་གཙོ་བོའི་སྐོར་གྱི་འགྲེལ་བཤད།
ད་ལྟ་གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་དེབ་བཞི་བཅུ་ལེགས་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུ་ནི། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་མི་རིགས་རྩོམ་རིག་ཁང་དང་རྒྱལ་ཡོངས་གེ་སར་སྒྲུང་ཞིབ་
བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་བརྡ་མཚོན་རྟགས་ཤད་སྐོར་བཤད་པ།
འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བརྡ་མཚོན་རྟགས་ཤད་ཅེས་པ་ནི་རྒྱ་ཡིག་ཏུ“标点符号”ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ཞིང་། རང་ཅག་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་དུས་ད་ལྟའི་བར་དུ་བྱུང་མེད་པར་སྣང་། འོན་ཀྱང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་
《རི་མོའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་པ་སྔོན་མེད་བཟོ་བ་རིགས་པའི་དགོངས་རྒྱན》ལས་རི་མོའི་འབྲི་སྲོལ་སྐོར།
དེ་ལྟ་བུའི་སྐུའི་རི་མོ་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ་ནི། སྔོན་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ཀྱི་དུས་རྒྱལ་བོ་ཀྲྀ་ཀྲྀས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ནས་བྱམས་པའི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་པ་སངས་རྒྱས་
རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་དང་འབྲེལ་བའི་མཛོད་ཉར་རིག་དངོས་ཀྱི་སྐོར་གླེང་བ།
རྩོམ་འདིའི་ནང་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་འཕེལ་རིམ་སོགས་བརྒྱུད་དེ་བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་གི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་དང་
བོད་ཀྱི་དཀར་ཆག་རིག་པའི་ཁྲོད་གསར་དུ་རྙེད་པའི《ཚལ་པའི་བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག》སྐོར་གླེང་བ།
སྤྱིར་ན་དཀར་ཆག་ཅེས་པ་ནི་གསུང་རབ་དང་དཔེ་དེབ་ཡིག་ཆ་སོགས་སྡེ་ཚན་དང་རྣམ་གྲངས་མ་འདྲེས་པར་འཚོལ་བདེ་བའི་ཐོ་ཡིག་བཀོད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་ཞིང་།
རྒྱལ་རོང་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་དགོན་པའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེར་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་གཙོ་བོ་རོང་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཏེ་སྦས་པའི་ཡུལ་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་མོ་རོང་ཆེན་གྱི་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་དགོན་པའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེར་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད་ཅིང་། རྡོ་རིང་འདིའི་ངོས་གཅིག་ཏུ་ཆན་ལུང་ཁྲི་ལོ་སོ་གཅིག(1766)དང་སོ་
གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་གཞུང་ལུགས་དང་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གཞུང་ལུགས་དབར་གྱི་གཤིབ་བསྡུར།
དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གཞུང་ལུགས་ཞེས་པའི་གདགས་གཞི་འདི་ཡང་སྙིང་གང་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཟེར་ན་འདི་ནི་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཞེས་པའི་ངོ་མཚར་ཅན་གྱི་བླ་མ་དེས་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ལྟ་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཁག་གསུམ་བརྩམས་གནང་བ་སྟེ།
བོད་སྐད་ཡིག་ཐོག་གི་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་གསར་གཏོད་སྐོར་གྱི་ཐོག་མའི་དཔྱད་གླེང།
ཅི་སྟེ་འཚོ་བའི་ནང་རྩོམ་རིག་གི་སྒྱུ་རྩལ་མེད་གྱུར་ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ས་གཞི་འདི་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་རྩོམ་ཡིག་གསར་གཏོད་སྐབས་ལ་རྟག་ཏུ་བྱིས་པའི་ཀློག་པ་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གཏིང་བརྗེད་དུ་ཕྱིན་པ་དང་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་དེ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དགོས་པ་ཡོད་པར་གཏིང་བརྗེད་དུ་ཕྱིན་པས་ཙོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མེ་ཏོག་ལྡུམ་རའི་ནང་མ་
གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་དེབ་བཞི་པ《ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》ལེགས་སྒྲིག་གི་སྐོར་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།
དེ་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནད་ཆེའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གྲས་དང་། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་གནད་ཆེའི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གྲས་སུ་ཡོད་པའི་གླིང་སྒྲུང་གཅེས་བཏུས་དེབ་བཞི་བཅུའི་ལེགས་སྒྲིག་བྱ་བ་འགོ་བཟུང་ནས་བགྲང་བྱ་ལྔ་དྲུག་ཙམ་འདས་པ་དང་།
ཕག་གྲུའི་དུས་བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཚུལ་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།
སྒྱུ་རྩལ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་ལག་ལེན་ནང་གསར་གཏོད་བྱས་པ་ཞིག་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་
བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་འགར་ཐོག་མར་དཔྱད་པ།
ཀུན་གྱིས་སྤྱོད་ཀྱང་གྱིས་མི་དཔྱད་པའི། །གངས་ལྗོངས་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་མཆོག །བསྟན་བཅོས་སུམ་རྟགས་གཞུང་འདི་ནམ་བྱུང་དང་། །སུས་མཛད་དེ་
བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་བསླབ་བྱའི་རྩོམ་རིག་སྐོར་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ།
བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མེས་པོ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་སྐབས་བན་པ་རྗེ་དང་།བྱང་གར་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་ཕྲན་འགའ་ཞིག་དབང་དུ་བསྡུ་བའི་འགོ་ཚུགས་པ་དང་།ཡབ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཟིང་པོ་རྗེ་དང་
དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་འཚོལ་སྡུད་དང་ལེགས་སྒྲིག་བྱེད་ཐབས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་ནི་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་ཁྲོད་དུ་ཕྱི་དར་མིང་ཚིག་སྒྲ་རང་སོར་འཇོག་པའི་སྒྱུར་ཐབས་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་པ།
དེང་སྐབས་སྒོ་མོ་ཀུན་ནས་དབྱེ་བའི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཁག་བར་དུ་དཔལ་འབྱོར་དང་། ཚན་རིག་རིག་གནས་སོགས་ཕན་ཚུན་སྤེལ་རེས་རྒྱ་ཆེན་པོ་