ཚོགས་ཆེན་བཅུ་དགུ་པའི་དགོངས་དོན་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་འཚམ་མཐུན་ཡོང་པ་བྱ་དགོས། ནུབ་བྱང་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་གྱིས་དགེ་འོས་སློབ་མ་བགྲང་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པ། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ཚད་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་1.7ཟིན་པ། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཞོ་ལེགས་ཀྱི་བོད་ཤོག བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེས་གླུ་ལེན་གར་འཁྲབ་ཀྱིས་གནམ་ལོ་གསར་པ་བསུ་བ། ལྕགས་ལམ་སྡེ་ཁག་གིས་སྦྲེལ་མཐུད་དྲ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཟས་རིགས་མངག་ཉོའི་ཞབས་ཞུ་རིམ་སྤོར་བྱས་ཏེ། མེ་འཁོར་མ་བསྐོར་གོང་གི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་མངག་ཉོ་བྱས་ཆོག་པ། ལྷ་སའི་ཚོགས་འདུ་གཉིས། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པར་གྲོས་གཞི་106འབྱོར། ལོ་གསར་གྱི་ཚོང་ར་འཁྲུག་ཆ་དོད་པོར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པ། ཁྲོན་བོད་ལྕགས་ལམ་ལྷ་ས་ནས་ཉིང་ཁྲི་བར་གྱི་ལམ་བུའི་བསམ་གྲུབ་གླིང་ཕུག་ལམ་ཤར་བགྲོད་ཐུབ་པ། ཧྥ་རན་སེའི་ཙུང་ཐུང་མཱ་ཁེ་ལུང་གིས་དེ་རིང་ནས་བཟུང་རང་རྒྱལ་ལ་རྒྱལ་དོན་འཚམས་འདྲི་བྱེད་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > རྩོམ་རིག > དཔྱད་རྩོམ།
བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས་ཀྱི་ཤན་ཐེབས་པ།
དེ་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས་ལས་བོད་ལ་གྲགས་ཆེ་བ་ནི 《རཱ་མཱ་ཡ་ཎ》ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་ལོ1439ལོར། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་སློབ་མ་རྣམ་དཔྱོད་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་མཁས་པ་གཉིས་ཞེས་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ཞང་ཞུང་
གཡག་དང་གཡག་གི་རིག་གནས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་འབྲོང་ནམ་ཞིག་ལ་གཡུང་དུ་ཕབ་པའི་སྐོར་མདོར་ཙམ་གླེང་བ།
བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དང་ངག་རྒྱུན་སོགས་སུ་གཡག་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་གཞི་དུ་མ་དཔེ་རྙིང་ཁྲོད་བཀོད་ཡོད་ནའང་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་འབྲོང་གཡུང་དུ་ཕབ་པའི་
ར་སྟའི་འཇུག་ཚུལ་དང་གྲངས་ངེས་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་ལས་འདོགས་ཅན་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཏེ་ར་སྟའི་འཇུག་ཚུལ་སྐོར་གྱི་རིགས་དབྱེ་ཁག་གསུམ་དང་། དེའི་གྲངས་ངེས་མི་འདྲ་བའི་ཐད་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་བཞེད་དགོངས་མི་མཐུན་པ་ཆེ་ཁག་བཞི་
རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས་བོད་ལ་དར་བ།
བོད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མ་དར་གོང་ནས་སྤྲེའུ་ཧ་ནུ་མའི་གཏམ་སོགས་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ངག་རྒྱུན་དམ་དུམ་ཙམ་རེ་དར་ཡོད་ཤས་ཆེ་ལ། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་སྨད་དམ་དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་སྟོད་
རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས།
《མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཏ》དང《རཱ་མཱ་ཡ་ཎ》གཉིས་ལ་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་གཉིས་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་མིའི་བློ་གྲོས་ལས་བྱུང་བའི་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་གཅེས་ནོར་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡིན་པ་
མིང་མཐའ་པ་དང་བ་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ལྷག་བསམ་གྱི་རྔ་སྒྲ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་མིང་མཐའ་པ་དང་བ་ཡི་སྒྲ་འབྱིན་ཚུལ་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ཐད་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དང་། ཡུལ་སྐད་
ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང་མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་བོད་ཀྱིས་མི་ཆོས་བསམ་བློར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཚུལ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་བ་ནས་བཟུང་དགེ་བ་བཅུའི་ཁྲིམས་ཡང་གཏན་ཕབ་བྱས་པར་མ་ཟད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་རེ་རེ་ལ་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་
ཙོང་ཁའི་སྲིད་དབང་གི་བྱུང་རིམ་དང་དེ་འབྲེལ་གྱི་དོགས་གནད་གཞན་དག་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དུ་ཙོང་ཁའི་སྲིད་དབང་གི་སྐོར་རེག་ཟིག་ཏུ་འཁོད་པ་དག་གཞིར་བྱས་ཏེ། རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ་གནས་པ་དག་ལུང་འདྲེན་གྱི་ཚུལ་དུ་
བོད་ཀྱི་ཡིག་ཐོག་གི་སྟོང་འཇལ་ཚུལ་དང་ལག་ལེན་གྱི་སྟོང་འཇལ་ཚུལ་བསྡུར་ནས་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲིམས་ལུགས་ལས་སྟོང་འཇལ་ཞེས་པ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཞིང་བསམ་བློའི་རྫོང་མཐུག་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་
ཞང་ཞུང་ཤེས་རིག་ལས་བྱུང་བའི་ཁྱུང་གི་མིང་བརྡ་གླེང་བ།
ཁྱུང་ངམ་མཁའ་ལྡིང་གི་རིགས་འདི་ཆུ་བུར་མིག་ལ་སྣང་དུ་ཡོད་མེད་གང་ལྟར་ཡང་བོད་ཡུལ་འདིར་གནའ་མི་དག་གིས་དད་མོས་དང་རེ་སྨོན་ཟུང་འབྲེལ་སྒོས་བཞེངས་སྐྲུན་བྱས་པའི་འདབ་ཆགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་སྟེ་མི་ཡི་ལུས་ལ་བྱ་ཡི་མགོ
ཨ་མདོའི་ཡུལ་སྐད་ལས་འབྲོག་སྐད་ཀྱི་ཁྱབ་ཡུལ་ངོས་འཛིན་དང་དེའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚིག་ཕྲད་སྦྱོར་ལུགས་འགའ་རོབ་ཙམ་བཤད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་རང་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་དུ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་ཆེན་མོ་གསུམ་སྟེ་དབུས་སྐད་དང་། ཁམས་སྐད། ཨ་མདོའི་སྐད་གསུམ་ལས་ཨ་མདོའི་ཡུལ་
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་བསྐལ་པ་ཡ་ཐོག་གི་བོད་མིའི་སྐོར།
དེང་སྐབས་འཇིག་རྟེན་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཡི་འགྲོ་བ་བྱུང་ནས་ལོ་ངོ་ས་ཡ་གསུམ་ལ་ཉེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་གནང་གི་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཆ་མཚོན་ནས་བཤད་ན་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཡོན་
ཨ་རིག་ཚོ་བའི་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
མདོ་སྨད་ཨ་རིག་ཚོ་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་གདོད་མའི་ཚོ་བ་ཞིག་ཡིན། ངག་རྒྱུན་ལྟར་ན་མདོ་སྨད་ཀྱི་བོད་མིའི་ཁུངས་ཨ་རིག་དང་དཔའ་རིས་གཉིས་ཡིན་ཞེས་པ་དང་བོད་ཀྱི་དྭངས་མ་དཀར་བོའི་ཨ་རིག་དང་། ཟས་ཀྱི་དྭངས་
ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་མིང་འདོགས་ཀྱི་དཔྱད་པ།
བོད་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཁན་ཆེན་བོ་ངྷི་ས་ཏྭ་སྤྱན་དྲངས་ནས་སད་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་སོ་ཐར་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་སྤེལ། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔ་སོགས་ལ་གསང་སྔགས་ཟབ་མོའི་
རྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་ཆེ་ལོང་ཙམ་བརྗོད་པ།
རྒྱ་གར་ནི་ཨ་ཤེ་ཡའི་གླིང་ལྷོ་མར་ཆགས་པའི་འཛམ་གླིང་གི་གནའ་བོའི་རིག་གནས་དར་སྔ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། རིག་གནས་གཙོ་བོ་ནི་ཧིན་རྡུ་ཆུ་བོའི་འབབ་རྒྱུད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཏེ། གནས་དེར་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་མི་ལོ་སུམ་སྟོང་ཡས་མས་
བོན་དཔེ་འདུལ་བ་རྒྱུད་དྲུག་གི་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།
རྩོམ་འདིར་བོན་གྱི་དཔེ་གཞུང་ཁག་ནས་བྱུང་བའི་འདུལ་བ་རྒྱུད་དྲུག་གི་སྐོར་ལ་ཡིག་ཆ་སོ་སོའི་ནང་དུ་གསལ་བ་རྣམས་ཟུར་འདོན་གྱིས་རྒྱུད་དྲུག་གི་དཔེ་ཆ་གང་དག་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་གང་ཡིན་གྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་
ཁྱུང་གི་མཚོན་དོན་ལ་དཔྱད་པ།
སྤྱིར་བཏང་དུ་སྒོང་ང་ལས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྲོལ་བའི་བཤད་པ་འདི་སྲིད་པའི་བོན་གྱི་ལྟ་དགོངས་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ་ལ། དེའི་བདེན་ཤས་ཀྱི་ཆ་ནི་སྔ་རབས་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་གཏོ་གཞུང་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་གསལ་བཤད་བྱས་ཆོག་སྙམ་སྟེ།
བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་སྤྲོས་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་སྐོར་གླེང་བ།
མི་གང་དང་གང་ཞིག་གི་འཚོ་བའི་གོ་རིམ་དང་དོན་དག་གང་དང་གང་ཞིག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བའི་གོ་རིམ་དེ་ཡི་གེའི་རྣམ་པར་སྤེལ་ནས་བརྗོད་པ་ལ་སྤྲོས་བརྗོད་ཟེར་བ་དང་། དེ་ནི་མི་སྣ་དང་ཁོར་ཡུག་དོན་དག་སོགས་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་པ་ལ་
པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་མཆོག་གིས་ནང་ལོགས་ས་ཁུལ་དུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སྤེལ་བའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
ཉེ་རབས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་ལ་འགྱུར་བ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་དེ་བཞིན་གྱི་གོ་སྐབས་ལེགས་པོ་ཞིག་བསྩལ་ཡོད་ཅིང་། ཉེ་རབས་ཀྱི་བློ་ལྡན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྱི་ནང་བསྟན་དར་སྤེལ་གཏོང་དགོས་པའི་སྐོར་གྱི་འདོད་ཚུལ་བརྗོད་པ་དང་། ནང་སྒོས་སུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་འདོད་ཀྱི་སྤོབས་པ་རྒྱན་དུ་འཆང་བའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་གསང་སྔགས་
རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་མཛད་པའི་ཚད་མའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་ལེའུ་སྐོར་གླེང་བ།
ཚད་མའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་ལེའུ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་མཛད་པའི་བཀའ་ཡང་དག་པའི་ཚད་མ་ལས་མདོ་བཏུས་པ་ཞེས་པའི་ནང་གསེས་