དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > རྩོམ་རིག > དཔྱད་རྩོམ།
དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་ལས་བོད་ཀྱི་བྱིས་སྒྲུང་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་ནུས་པ་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་སོ་སོར་རང་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དམངས་ཁྲོད་རྩོམ་རིག་སྣ་ཚོགས་དུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་བྱུང་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་དམངས་
བོད་ཀྱི་ཕ་མའི་དྲིན་དྲན་པའི་སྙན་རྩོམ་གྱི་བསམ་བློ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་དོན་སྙིང་མདོར་བསྡུས་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་ཁག་ནང་ཕ་མའི་དྲིན་ལན་བསབ་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློ་བཤད་པ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས། མདོ་རྒྱུད་གཞུང་
རྒྱལ་རོང་གི་སྐད་དང་རྔ་བའི་འབྲོག་སྐད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར།
དེ་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བའི་སྐབས་སུ་འགྲིམ་འགྲུལ་སོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་ཞན་པའི་སྟབས་ཀྱི་ཞིང་སྡེ་མི་འདྲ་བ་དང་ཡུལ་ལུང་མི་འདྲ་བ་རྣམས་སུ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས། སྒྲ་གདངས་འདོན་ཚུལ་སོགས་ལ་ཁྱད་པར་བྱུང་ནས་ཡུལ་སྐད་དང་ལུང་སྐད་མང་བོར་གྱུར་སོང་བ་དོན་དངོས་དང་མཐུན་པར་འདོད་མོད། འོན་ཀྱང་དེའི་དོན་ནི་མིང་ཚིག་ཉུང་ཤས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་འགའ་ཅུང་ཟད་འགྱུར་སོང་བའི་གནད་དོན་རེ་མ་གཏོགས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་
རྒྱལ་རོང་བོད་མིའི་སྐད་ཀྱི་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
སྔར་དབུས་ལྷ་ས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཉིན་ལམ་བཅུ་ཕྲག་དགུ་ལྷག་ཙམ་གྱིས་ཆོད་པའི་ས་ཆ། དབུས་འགྱུར་ལྷ་ས་ནས་རི་བོ་ཆེ་ཆུང་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གསུམ་དང་། ཆུ་བོ་ཆེ་ཆུང་བདུན་ཅུ་དོན་གཉིས་ཙམ་གྱིས་ཆོད་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཤར་རྒྱལ་མོ་ཚབ་རོང་སྟེ་
བཙན་པོའི་གཅེན་མོ་འདྲོན་མ་ལོད་དུར་གྱིས་ཁ་གན་ལ་བག་མར་བཏང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དཔྱད་པ།
ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་དུ་བྱུང་བའི་“ཇེ་བ:འདྲོན་མ:ལོད་དུར་གྱྀས:ཁ་གན་ལ:བག་མར་བཏང་”ཞེས་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་གྱིས་རང་གི་གཅེན་མོ་ཉིད་དུར་
བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སིལ་བུར་ཐོར་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་གྱེས་འགྱུར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྐོར་གླེང་བ།
སྤྱིར་བོད་སྐད་ཁྲོད་ཡུལ་སྐད་མང་དུ་གྱེས་པར་བོད་བཙན་པོ་རྒྱལ་རབས་ཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་བ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བྱུང་བར་འདོད་ཅིང་། ལ་ལ་ཞིག་གིས་བཙན་པོ་
བོད་ཀྱི་དམངས་སྒྲུང་ལས་སྲོག་ཆགས་ཀྱིས་དྲིན་ལན་འཇལ་བའི་སྒྲུང་རིགས་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
སྲོག་ཆགས་ཀྱིས་དྲིན་ལན་འཇལ་བའི་སྒྲུང་ནི་འཛམ་གླིང་མི་རིགས་མང་ཆེ་བའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སྒྲུང་སྣ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་ཡིད་དབང་འཕྲོག་
གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་གི་ལྷ་ཀླུ་གཉན་གསུམ་གྱི་སྡེ་ཚན་ལས་འཕྲོས་ཏེ་རིག་གནས་མཚོན་དོན་ལ་དཔྱད་པ།
ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་མ་ལག་བང་རིམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི་དབྱེ་སྲོལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། གླིང་སྒྲུང་གི་ལྷ་ཚོགས་སྡེ་ཚན་མ་ལག་གི་རྩ་
བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དབྱེ་སྟངས་ཐད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
དུས་ཡུན་རིང་བོའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དུ་བཀོལ་བ་ནི་བོད་མིའི་ཁ་སྐད་ཡིན་ལ། དེའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་རྨང་གཞི་དང་མིང་བརྡའི་གྲུབ་ཚུལ། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གོམས་ལུགས་བཅས་
བོད་རིག་པའི་རིག་ཚན་འཛུགས་སྐྱོང་སྐོར་གྱི་བསམ་གཞིག་དང་ལག་ལེན།
རིག་གཞུང་བཅར་འདྲི་འདིའི་ནང་བོད་རིག་པ་ཞེས་པའི་རིག་ཚན་འདི་ལ་གོ་བ་ཇི་ལྟར་ལེན་དགོས་པ་དང་། མིག་སྔར་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་བབ་ཅི་
ཚད་མའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་གྲྭ་ལས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྟེང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བསམ་བློའི་སྐོར་གླེང་བ།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ཚད་མའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་གྲྭ་ལས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཞེས་པར་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བསམ་བློས་ཕྱུག་ཡོད་སྐོར་གླེང་ཡོད་དེ། གཅིག་ནས་ཡུལ་དང་
དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་རླབས་ཆེའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ནང་དོན་དང་། དེའི་དུས་རབས་ཀྱི་རིན་ཐང་སྐོར་གླེང་བ།
ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ནི་དུས་རབས་གསར་པའི་ནང་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་བཏང་
《ཐང་གི་སྙན་ངག་སུམ་བརྒྱའི》བོད་འགྱུར་མ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་རྐང་བརྒྱད་མའི་མིང་གི་སྒྱུར་ཐབས་སྐོར་གྱི་བསྡུར་དཔྱད།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་《ཐང་གི་སྙན་ངག་སུམ་བརྒྱ་》ཡི་ཚིག་རྐང་བརྒྱད་མ་དམིགས་སུ་བཟུང་ནས། དེའི་བོད་འགྱུར་མ་གཉིས་ཀྱི་མིང་གི་སྒྱུར་ཚུལ་ཏེ། བྱེ་བྲག་
ཉེ་བའི་ལོ་བཞི་བཅུའི་རིང་གི་ཏུན་ཧོང་བོད་ཡིག་ནང་བསྟན་གཙུག་ལག་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གནས་བབས་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་དབྱེ་བྱས་ཚུན་གྱི་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུའི་(༡༩༧༨ལོ་ནས་༢༠༡༨ལོ་བར་)རིང་བོད་ཡིག་རིག་གཞུང་དུས་དེབ་ཁག་ཏུ་སྤེལ་བའི་ཏུན་ཧོང་ནང་
རྒྱ་བོད་ཕུལ་བྱུང་འགྱུར་མ་གཤིབ་བསྡུར་ལས་མདོ་སྡེ་གསེར་འོད་དམ་པའི་སྐོར་གླེང་བ།
དུས་རབས་བདུན་པར། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་སོན་པའི་ས་མོ་གླང་སྤྱི་ལོ629ལོར་རྒྱལ་སྲིད་བཞེས་པར་མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་ཕྲན་དག་
ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་མགུར་སྔ་ཤོས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་སྒྱུ་རྩལ་མཚོན་ཐབས་སྐོར་གླེང་བ།
དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱི་ཞལ་ནས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ཡང་རྒྱ་གར་དང་འདྲ་བར། ཡུལ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་བསྐལ་པ་ནས་བྱུང་བར་བྱས་ན་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པའི་གནོད་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་རེའི་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱིས་གདོད་མའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། རང་གི་བློ་གྲོས་དང་ཐབས་ཤེས་ཟུང་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བྱུང་ཁམས་ཆེན་མོར་ངོས་འཛིན་དང་བསྒྱུར་བཀོད་
བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་རྣམས་སུ་གསལ་བའི་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་གནས་སྟངས་གླེང་བ།
བོད་དུ་བཙན་པོའི་དུས་སུ་བཞེངས་པའི་རྡོ་རིང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ད་བར་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཐབས་དང་། རིག་ཚན་འདྲ་མིན་ནས་དཔྱད་དཔྱོད་གང་མང་
རུས་ཁྱུང་གི་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་ནང་ཁྱུང་གི་རུས་རྒྱུད་སྐོར་ཇི་ལྟར་འཁོད་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་དཔྱད་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཁྱུང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་དོན་དང་། ཁྱུང་ནི་རུས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཚུལ། ཁྱུང་གི་རུས་ཐོབ་ཀྱི་སྐྱེས་བུའི་བྱུང་བ་བཅས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་
ཅོ་ནེ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་སྤྲིན་གྱི་གདུང་རྟེན་ལས་འཕྲོས་ཏེ་ཁོང་གི་མཛད་རྣམ་རོབ་ཙམ་གླེང་བ།
དེ་ཡང་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་ཅོ་ནེ་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་གདུང་རྟེན་གྱི་བཞུགས་ཡུལ་གྲྭ་ཤག་ཁང་སེར་རམ་བྱམས་ཁང་གསར་པ་ཞུ་བ་
བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་ཁྲལ་རིགས་ལ་དཔྱད་པ།
རྩོམ་ཡིག་འདིར་ཏུན་ཧོང་དང་ནུབ་རྒྱུད་ནས་རྙེད་པའི་བུན་ལེན་དང་། རྩིས་ཐོ། གན་རྒྱ། དོན་ཆེན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་འཁོད་པའི་ཤོག་དྲིལ་དང་ཁྲམ་བྱང་སོགས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་བཙན་པོའི་དུས་སུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཞིང་ཁྲལ་དང་འབྲོག་ཕྱུགས་