མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ། ཞི་ཅིན་ཕིང་དང་ཨར་པ་ནི་ཡའི་ཙུང་ཐུང་མའེ་ཐ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་དང་ཨར་པ་ནི་ཡའི་དབར་ཕྱི་འབྲེལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་70འཁོར་བར་ཕན་ཚུན་རྟེན་འབྲེལ་གློག་འཕྲིན་བཏང་གནང་བ། 《ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས》དུས་དེབ་སྤེལ་ནས་ལོ་འཁོར་30ལོན་པ་དང་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ་བཙུགས་ནས་ལོ་འཁོར་20ལོན་པའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་པེ་ཅིང་དུ་འཚོགས་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > རྩོམ་རིག > དཔྱད་རྩོམ།
བརྒལ་ལན་ཐོན་མི་བཞད་པའི་སྒྲ་དབྱངས།
དེ་ཡང་མཁས་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་དབར་བརྒལ་བརྟག་དང་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་དམའ་འབེབས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་ཡང་མ་དག་པའི་རིགས་ལ་ཡོ་བསྲང་དང་གསལ་འདེབས། ལེགས་པའི་
གནའ་ཡིག་ལས་ཁོལ་བའི་ཡུལ་མིང་ཀླུམ་རོའམ་ཀླུང་རོ་ཞེས་པའི་ཡུལ་གྱི་མགོ་རྔ་ངོས་འཛིན་པ་དང་མཐའ་དཔྱོད།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ་གསལ་བའི་ཡུལ་མིང་ཀླུམ་རོའམ་ཀླུང་རོ། དུས་ཕྱིས་ཀླུང་ཤོད་སོགས་སུ་འབོད་པ་དེའི་ཞིབ་ཕྲའི་ཡུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་ཚུལ་
འདོགས་ཅན་ལྦ་ཡིག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་གི་དཔྱད་གླེང་།
ད་ལྟ་རང་རེས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་འདི་བཞིན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་བོད་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་སྒྱུར་མཁན་གྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཐོག་
བོན་གྱི་ཡིག་ཚང་རྙིང་གྲས་《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་》གི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་དང་མཛད་པ་པོའི་ཐད་ཀྱི་དོགས་གནད་འགའ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྙིང་གྲས་《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་》གེ་དཔར་གཞི་ཁག་གཅིག་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ། ཡིག་ཚང་འདིའི་དཔྱད་
མདོ་སྨད་ཀྱི་དགོན་ཆེན་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་གི་སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་གི་སྐོར་ལ་གསར་དུ་དཔྱད་པ།
སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་ཞེས་པ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པར་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པར་བྱུང་ཞིང་། བོད་ལུགས་གསོ་རིག་འབའ་ཞིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སྡེ་ཞིག་སྟེ། དེ་
འ་འགོ་དང་མ་མགོའི་རྣམ་གཞག་ལས་ཐོག་མའི་དོན་ཅན་གྱི་དག་ཆར་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ལུང་རིགས་གཉིས་ལས་རིགས་པ་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ། ཐོག་མའི་དོན་ཅན་གྱི་མགོ་གང་འས་འཕུལ་ཅན་གྱི་འགོ་དང་མས་འཕུལ་ཅན་གྱི་མགོ་གཉིས་
ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་དབུ་བླ་ཆེ་གྲས་ལཱ་མོ་གསེར་ཁྲི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་དང་ཁྲི་ཀའི་ཨ་མྱེས་ཡུལ་ལྷའི་འབྲེལ་བ་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ངག་རྒྱུན་གྱི་བཤད་ཚུལ་དག་ལ་གཡའ་སེལ་བྱས་ཏེ། ཁྲི་ཀའི་ཡུལ་
བདག་སྒྲ་པ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཕྲད་སྦྱོར་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བ་ཡིག་བདག་སྒྲར་འགྲོ་མིན་དེ་རྡོ་རིང་དང་ཡིག་རྙིང་། བཀའ་བསྟན་བཅས་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སུམ་ཅུ་པའི་རྩ་འགྲེལ་ཁག་ཏུ་བསྟན་པའི་བདག་སྒྲའི་ཕྲད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་དེ་དག་གི་བཞེད་དགོངས།
རྣམ་དབྱེ་ངོ་བོ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ཐད་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
སྐད་དང་ཡིག་རིགས་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། དེའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་གི་བསྟན་བྱ་གཙོ་བོ་ནི། སྒྲ་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆུང་མཐའ་སྟེ་ཐ་སྙད་དག་ཇི་ལྟར་བསགས་ནས་
མདོ་སྨད་གྲོ་ཚང་ཡུལ་གྱི་བོད་མི་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
འདིར་མདོ་སྨད་གྲོ་ཚང་བོད་མིའི་མཆེད་ཁུངས་དང་མིང་གི་ཐོག་ཚུལ། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གྲོ་ཚང་བོད་མིའི་སྐད་ཡིག་རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་ལ་བཟོས་པའི་
དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་དེས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་བར་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྐོར།
བོད་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་པ་དར་བ་དང་བསྟུན་ནས་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལྡུམ་རའི་ནང་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་ལས་གྲུབ་པའི་རྩོམ་པ་པོ་མང་པོ་ཞིག་གཅིག་
གླིང་སྒྲུང་ལས་མེ་བཟའི་སྐོར་བཤད་པ།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ཀན་སུའུ་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན་པའི་《བདུད་འདུལ་》དང་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན་པའི་《བྱང་ཀླུ་བཙན་རྒྱལ་པོ་འདུལ་བ་》 ཞེས་པའི་སྒྲུང་དཔེ་གཉིས་པོ་གཞིར་བཟུང་ནས་གླིང་སྒྲུང་བདུད་འདུལ་
དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ནང་བོད་དུ་ཆོས་ཞུར་ཕེབས་པའི་རྒྱའི་བཙུན་པ་འགའི་མཛད་རྗེས་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་བར་གྱི་རིག་གནས་སྤེལ་རེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་ད་ལྟའི་བར་ཟམ་མ་ཆད་པར་རྒྱུན་བསྐྱངས་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་
བསམ་གཞིག་གསར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་གྱི་སྲོལ་འབྱེད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་ཐོག་མར་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་གཉིས་པོའི་མཛད་རྣམ་མདོར་བསྟན་དང་སྦྲགས། དམ་པ་དེ་གཉིས་པོས་བསམ་གཞིག་གསར་པའི་ལོ་རྒྱུས
སྨྱན་སྦྱོར་གསར་པའི་དུས་སྐབས་སུ་སྐད་འཕྲིན་ཁ་བྱང་གི་སྒྲིག་བཟོའི་སྐོར་མདོ་ཙམ་གླེང་བ།
སྐད་འཕྲིན་གྱི་ཁ་བྱང་ནང་ངེས་པར་དུ་གསར་འགྱུར་དེས་གང་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚིག་ཉུང་དོན་བསྡུས་ངང་མཚོན་དགོས། གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་
བཙན་པོ་གླང་དར་མའི་མཚན་ཟུར་“གླང་”གི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་མང་ཆེ་བ་དང་དམངས་ཁྲོད་དུ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་མཐའ་མ་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་ལ་གླང་དར་མ་ཞེས་བཏགས་པའི་“གླང་”དེ་ནི་དམའ་འབེབས་པའི་མཚང་མིང་ཡིན་པའི་བརྗོད་ཚུལ་ལ་དབྱེ་
གཉན་པོ་གསང་བ་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་གནད་འགའ་ཞིག་ལ་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་པ།
གཉན་པོ་གསང་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་སུ་གཞོལ་ཐབས་མེད་པའི་གླེང་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ད་ཡོད་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་ལས་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཁ་གསལ་བ་ཞིག་ཆགས་མེད། ལར་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་བན་བོན་ཆོས་འབྱུང་དག་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ཞིང་ཕན་ཚུན་དཔྱད་བསྡུར་བགྱིས་ན། གཉན་པོ་གསང་བ་ནི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཞི་པ་ནས་ལྔ་པའི་བར་དུ་ལི་ཐེ་སེ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་སེམས་
གནའ་བོའི་གཞུང་རྙིང་《བསམ་གཏན་མིག་སྒྲོན་》གྱི་གསར་དཔྱད།
འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་སྔ་འགྱུར་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་གནུབས་ཆེན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཞུ་བ་དེ་ཡིན། ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ832ལོ་སྟེ་བོད་ཀྱི་ཆུ་ཕོ་བྱི་བའི་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ལ་དབུས་རིའི་བརྒྱུད་སྒྲགས་ཀྱི་ཕུར་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ཀྱི་
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་སྐད་བརྡ་རིག་པར་བཞག་པའི་མཛད་རྗེས་དང་དཔྱད་འབྲས་སྐོར་གླེང་བ།
སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་དག་གི་ཞིབ་འཇུག་གནང་བའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་ཀྱག་ཀྱོག་གི་མི་ཚེ་ཐུང་ངུའི་ཁྲོད་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མའི་ས་ཁུལ་དུ་ཡུལ་དངོས་རྟོག་
མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ནི་མིའི་རིགས་བྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
མིའི་རིགས་ཀྱིས་གནའ་ནས་བཟུང་རང་རིགས་མགོ་ནག་མི་འདི་ཐོག་མར་གང་ནས་བྱུང་བའི་ཐད་ལ་བསམ་གཞིག་དང་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་མ་མྱོང་བ་