དགུན་དུས་བོད་ལྗོངས་སུ་གནས་སྐོར་དུ་ཡོང་མཁན་རིམ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་གྱུར། གྲོང་ཚོར་དགུན་ཁའི་གུང་གསེང་གི་གསབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་གཉེར་བ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་ཆུ་བོ་དང་མཚོའི“གང་བྱུང་བཞིའི” གནད་དོན་756དག་ཐེར་བྱས་པ། བདེན་འཚོལ་དུས་དེབ་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གསུང་བཤད་གལ་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་རིང་ལུགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཏོད་དགོས་ཞེས་པ་སྤེལ་བ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གསུམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ངང་འགོ་ཚུགས་པ། མང་ཚོགས་ཀྱི“མགྲིན་ཚབ་པ”ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། “པེ་ཅིང་དུ་འཛོམས་པ”ཞེས་པའི་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་པེ་ཅིང་དུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་སྤེལ་བ། 2019ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་དགེ་རྒན་ལྷ་རྩེ་རྒྱལ། “ཕྱིར་སྐྱོད་དཀའ་བའི”དཀའ་གནད་བསལ་བས་མང་ཚོགས་ལ་སྟབས་བདེ་བྱུང་བ། མང་ཚོགས་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་སྲུང་སྐྱོང་པ།
ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དྲ་བ། > རྩོམ་རིག > དཔྱད་རྩོམ།
བོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་ལས་གཟེ་མ་དགུ་དང་གཟེ་མ་དགུ་འཆམ་ལ་དཔྱད་པ།
རྩོམ་འདིར་ཆོས་ལུགས་མིའི་རིགས་རིག་པ་དང་ལྷ་རབས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ། བོན་གྱི་སྲིད་པ་སྒོང་གྲོལ་གྱི་ལྷ་རབས་ལས་གཟེ་མ་དགུ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་དང་། གཟེ་མ་དགུའི་སྣང་བརྙན་དང་རྟགས་མཚན། དགོན་སྡེ། འཆམ་ཡིག སྟངས་སྟབས་བཅས་ལ་འཛོམས་པའི་ཁྱད་ཆོས།
བོད་འབྲུག་བར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཉོ་ཚོང་གི་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དཔྱད་པ།
1959ལོའི་ཡར་སྔོན་དུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དང་འབྲུག་ཡུལ་དབར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཉོ་ཚོང་གི་སྐོར་རྟོགས་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་། རྩོམ་འདིར་བོད་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་སྤྱད་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་དང་འབྲུག་ཡུལ་མཐའ་མཚམས་ས་
གུང་མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱི་ཐང་སན་ལམ་ཡིག་བོད་འགྱུར་མའི་དོགས་དཔྱོད།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་རྒྱ་ནག་གོང་མ་ཆྭན་ལུང་དུས་སོག་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་གུང་མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱིས་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་ཐང་ཞོན་ཙང་དང་ཁོང་གི་
ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་མི་ཉག་མགར་ཐར་དགོན་གྱི་བཞེངས་སྐྲུན་དུ་ཕུལ་བའི་མ་དངུལ་གྱི་གྲངས་འབོར་ལ་དཔྱད་པ།
མགར་ཐར་དགོན་པ་ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་སྟོད་ལ་ཁམས་མི་ཉག་མགར་ཐར་ས་ཆར་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་མ་དངུལ་བཏང་སྟེ་བཞེངས་སྐྲུན་བྱས་པའི་
བོན་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་རིགས་དང་ལྷ་རིགས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
བོན་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་རིགས་ནི་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འབྱུང་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། ཕྱིས་བྱུང་གི་དུས་རབས་ཁག་ནང་རིམ་བཞིན་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་
ལང་ཇུའི་གྲོས་མོལ་དང་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་།
རྩོམ་ཡིག་འདིས་ཕྱོགས་བཞིའི་ཐད་ནས་ཧོར་གོ་དན་གྱིས་བོད་ལྗོངས་ལ་བདག་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཇུས་གཞི་ཆེན་མོ་དང་། ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏའི་མཁྱེན་དཔྱོད་དང་གྲ་སྒྲིག་ཞིབ་མོ། ས་པཎ་ཁུ་དབོན་ལང་ཇུར་ཕེབས་རིམ་དང་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་ནང་དོན། ས་པཎ་
བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་བོད་ཡིག་དཔེ་སྐྲུན་གྱི་གནས་ཚུལ་རགས་བཀོད།
རྩོམ་འདིར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྒྲིག་གཞི། མི་སྣ། རྩོམ་སྒྲིག་ལས་རིམ། དཔེ་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ།དཔེ་སྐྲུན་བྱས་ཟིན་པའི་བོད་ཡིག་དཔེ་
ལོ་ངོ་བདུན་ཅུར་ཉེ་བའི་རིང་གི་བོད་ལྗོངས་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་ཕྱི་མིག་དང་རྒྱང་ལྟ། (1951—2019)①
བོད་ལྗོངས་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་ནི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་རིག་པ་ནི་རིག་ཚན་གཞུང་ལུགས་དང་
དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གླིང་སྒྱུང་བྱ་གཞག་ལ་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་སྐོར་རགས་གླེང་།
རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དམངས་གཙོའི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུའི་རིང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གླིང་སྒྲུང་བྱ་གཞག་ལ་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་གཙོ་བོ་དག་ཕྱོགས་བཞི་
ཕག་གྲུའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རྫོང་དང་གཞིས་ཁའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་བ།
ཕག་གྲུའི་སྲིད་དབང་གི་དུས་སྐབས་ནི་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་རྫོང་དང་གཞིས་ཁ་མང་དུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་མཚམས་ཤིག་ཡིན་པས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ཐོག་མར་རྫོང་དང་གཞིས་ཁ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྐོར་རགས་ཙམ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་
ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་དུ་འཁོད་པའི་“རྗེ་ལ་སྔ་བ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་”ཞེས་པའི་ཀློག་འགྲེལ།
རྩོམ་འདིར་བོད་དང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དག་གི་རྗེ་ལ་སྔ་བ་བྱུང་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། ད་དུང་ད་སྔའི་བོད་ཀྱི་གནའ་རྫས་དཔྱད་འབྲས་བཅས་
སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་འཁྲུངས་འདས་དང་འཁྲུངས་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ད་ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་ཡིག་གུང་བསྒྲིགས་ནས་བརྟགས་ན་སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའམ་སྤྱི་ལོ་བདུན་
ཁུ་སྟོན་བརྩོན་འགྲུས་གཡུང་དྲུང་དང་《ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ》ཡི་དཔྱད་གླེང་།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རིག་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་“辑佚”ཞེས་པའི་ཐབས་ལམ་བེད་སྤྱད་དེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་《མཁས་པ་ལྡེའུས་མཛད་པའི་རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ》དང་། དབུས་པ་བློ་གསལ་གྱིས་མཛད་པའི་《ཆོས་འབྱུང》 དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་
སྙེ་མོ་བཟང་རི་ཁུལ་གྱི་གཉེན་སྲོལ་སྐོར་གླེང་བ།
གཉེན་སྲོལ་ནི་དམངས་སྲོལ་གྱི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ། མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དངོས་དང་ནམ་ཡང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཡུལ་དངོས་རྟོག་ཞིབ་དང་། མིའི་རིགས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་
བོན་གྱི་གཏེར་སྟོན་བླ་མ་རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པའི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་པ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་དུས་རབས་18པའི་སྐབས་ཀྱི་བོན་གྱི་གཏེར་སྟོན་བླ་མ་རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པའི་རྣམ་ཐར་དང་འབྲེལ་ནས་ཁོང་གི་སྐྱེས་རབས་དང་།
བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིམས་ནད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་རིམས་བཅོས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་པ།
ཏོག་གསར་ནད་དུག་གི་གློ་བའི་གཉན་ཚད་(COVID-19)འགོས་ཁྱབ་འགྲོ་བའི་དུས་འདིར་རང་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་སྲོལ་རྒྱུན་གསོ་རིག་དང་དེང་རབས་གསོ་རིག་ཟུང་
ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དོད་ཏིརྠཀ་(Tirthika)ཞེས་པའི་བོད་འགྱུར་གྱི་བརྡ་དོན་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།
གངས་ཅན་སཱ་ལའི་སྨན་ལྗོངས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་འདིར་ཕ་སྤྲེལ་རྒན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མ་བྲག་སྲིན་གཉིས་ལས་མཆེད་པར་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རང་གཤིས་
སློབ་དཔོན་དབང་ཕྱུག་སྡེའི་སྐོར་བོད་འགྱུར་ཚད་མའི་རྒྱ་གཞུང་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འཁོད་པ།
སློབ་དཔོན་དབང་ཕྱུག་སྡེ་ཕྱོགས་གླང་གི་སློབ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་གྲགས་ཀྱི་བླ་མ་ཡིན་པ། དབང་ཕྱུག་སྡེས་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་དྲུག་ཏུ་འདོད་པ། ལུང་འགལ་དྲུག་བསྟན་
ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་《ཕུ་ནུའི་མདོ་》ལས་འཕྲོས་ཏེ་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་གི་མི་ཆོས་བསམ་བློའི་སྐོར་གླེང་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིར་མི་ཆོས་རིག་པ་དང་རིག་གནས་མིའི་རིགས་རིག་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཤེས་བྱ་སྤྱད་དེ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་《ཕུ་ནུའི་མདོ་》ཡི་བརྗོད་བྱའི་བསྟན་དོན་ལ་
དབུས་པའི་བཙུན་ཆུང་མགོ་བོ་ཆེ། བཅོམ་ལྡན་རིགས་པའི་རལ་གྲི་འཚོལ་བ།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་འབྲས་སྤུངས་གནས་བཅུ་ལྷ་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་བཅོམ་ལྡན་རིགས་རལ་གྱི《རྣམ་ཐར་དད་པའི་ལྗོན་ཤིང་》དཀྱུས་སུ་བཟུང་བ་དང་།